68 - Talâk

Abdullah İbn Ömer radıyallahu anhuma'dan rivayete göre o, hanımını Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem döneminde ay hali iken boşadı. Ömer İbn el-Hattab radıyallahu anh, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e buna dair soru sorunca Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ona emret, ona dönsün. Sonra ay halinden temizleninceye kadar, sonra ay hali oluncaya, sonra bir daha temizleninceye kadar tutsun. Daha sonra da dilerse onu nikahı altında tutsun, dilerse de dokunmadan boşasın. İşte yüce Allah'ın kadınların kendisine doğru geldiklerinde içinde boşanmalarını emir buyurduğu iddet budur."

Enes İbn Sirin'den, dedi ki: İbn Ömer'i şöyle derken dinledim: "İbn Ömer ay hali iken hanımını boşadı. Ömer bu durumu Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e nakledince, ona dönsün diye buyurdu. (Enes İbn SMn dedi ki:) Ben: "Peki bu sayılır mı", diye sordum. O: "Böyle bir soru sorma(na ne gerek var) dedi." İbn Ömer'den dedi ki: "Ona emret, ona dönsün, diye buyurdu. (Enes İbn Sırın dedi ki:) Ben: Sayılır mı diye sordum. Şöyle cevap verdi: Ya cı acze düşmüş ve ahmaklık etmişse (ne olacak), dedi

Ve Ebû Ma'mer şöyle dedi: Bize Abdulvâris tahdîs etti. Bize Eyyûb, Saîd ibn Cubeyr'den tahdîs etti. ki, İbn Omer: Bu, benim üzerime (Peygamber tarafından) bir boşama hesâb edildi, demiştir

Evzai'den, dedi ki: "Ben Zühri'ye: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zevcelerinden hangisi ondan (Allah'a) sığındı, diye sordum. O dedi ki: Bana Urve, Aişe r.anha'dan diye haber verdiğine göre Cevn'in kızı, Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına getirilip, Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de ona yaklaşınca, senden Allah'a sığınırım, dedi. Bunun üzerine Allah Rasulü ona: Andalsun, pek büyük bir zat'a sığındın. Haydi ailenin yanına git, diye buyurdu

Ebu Useyd r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte çıktık. Nihayet eş-Şavt diye adlandırılan bir bahçeye vardık. Daha sonra iki bahçenin yanına varınca ikisi arasında oturduk. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Burada oturun, dedi ve kendisi içeri girdi. Cevniyye de getirilmiş ve hurmalıkta bir eve en-Nu'man İbn Şerahll'in kızı Umeyme'nin evine yerleştirilmişti. Beraberinde onun dadısı ve ebesi de vardı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Cevniyye'nin yanına girince, Allah Rasulü: Sen kendini bana hibe et deyince, kadın: Hiç hükümdar olan bir kadın kendisini pazar erine hibe eder mi, dedi. (Ravi Ebu Useyd) dedi ki: Allah Resulü kadın huzur ve sükun bulsun diye elini üzerine koymak için uzatınca, kadın: Senden Allah'a sığınırım, dedi. Allah Resulü: Sen gerçekten sığındıran bir yere sığındın, diye buyurdu. Daha sonra yanımıza çıkıp geldi ve: Ey Ebu Useyd, buna razıkıyye denilen iki parça kumaş ver ve onu ailesinin yanına götür, dedi. Bu Hadis 5257 numara ile gelecektir."

Abbas İbn Sehl'den, o babasından ve Ebu Useyd'den şöyle dediklerini nakletmektedir: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Şerahil'in kızı Umeyme ile evlendi. Kadın onun huzuruna getirilince, ona elini uzatmak istedi. Kadın bundan tiksinir gibi olunca, Ebu Useyd'e o kadını hazırlamasını ve ona iki razıkı elbise vermesini emretti. " Bu Hadis 5637 numara ile gelecektir

YÜCE ALLAH'IN: "TALAK İKİ DEFADIR. SONRA YA İYİLİKLE TUTMALIDIR YA GÜZELLİKLE SALMALIDIR."(Bakara, 229) BUYRUĞU DOLAYISI İLE ÜÇ TALA.K VERMEYİ CAİZ GÖRENLER

عن أبي غَلَّاب، يونسَ بنِ جُبَيْر، قال: سألتُ ابنَ عمر فقلت: رجلٌ طلَّقَ امرأتَه وهي حائض، ما حُكمُه؟ فقال: أتعرِفُ ابنَ عمر؟ إنَّ ابنَ عمر طلَّقَ امرأتَه وهي حائض، فذهَبَ عمرُ إلى النبيِّ صلى الله عليه وسلم فأخبَرَه بذلك، فأمَرَه رسولُ الله صلى الله عليه وسلم بأن يُراجِعَها، وقال له: إذا طَهُرَتْ فإن شاء طلَّقَها. فقلتُ: فهل عدَّها طلقةً؟ فقال: أرأيتَ إن عَجَزَ وحَمُقَ؟

شرح فتح الباري: «بنت الجَوْن»: الصحيحُ أنَّ المرأةَ التي استعاذَتْ من النبيِّ صلى الله عليه وسلم هي الجَوْنيَّة. وقد روى ابنُ سعدٍ عن سعيدِ بن عبد الرحمن بن أَبْزى أنه قال: «لم تستَعِذْ منه امرأةٌ غيرُها». وأقول: هذا هو الراجحُ عندي أيضاً؛ لأنَّ هذه الاستعاذةَ جاءَتْ نتيجةَ ظرفٍ بعينِه، وبعد أن شاعَ خبرُها يَبعُدُ أن تَنخَدِعَ أخرى كما انخدَعَتْ هي.

قال ابن عبد البر: «أجمعوا على أنَّ النبيَّ صلى الله عليه وسلم تزوَّجَ الجَوْنيَّة، غير أنهم اختلَفوا في سبب فراقِه إياها». وقال قتادة: «لمَّا دخَلَ عليها النبيُّ صلى الله عليه وسلم ناداها فقالت: بل أنتَ ادْنُ، فطلَّقَها». وقيل: كان بها بَرَصٌ كما كان بالعامِريَّة. وقال بعضُهم: «إنها قالت: أعوذُ بالله منك، فقال: لقد عُذتِ بمَعاذٍ عظيم، اللهُ قد أجارَكِ مني، ثم طلَّقَها. غير أنَّ ابنَ عبد البر حكَمَ بأنَّ هذا باطل، وأنَّ القائلةَ لذلك امرأةٌ من بني العَنْبَر، وكانت جميلة، وأنَّ زوجاتِ النبيِّ صلى الله عليه وسلم خشِيْنَ أن تتفوَّقَ عليهن فقلنَ لها: إنَّ النبيَّ يُعجِبُه أن يُقالَ له: أعوذُ بالله منك، فقالَتْ ذلك فطلَّقَها. وقد ثبَتَ هذا، إلا أنني لا أعلَمُ كيف حكَمَ بأنه باطلٌ مع كثرة الروايات الواردة في هذا الشأن وثبوتِه في صحيح البخاري من حديث عائشة رضي الله عنها. وسيأتي مزيدُ بيانٍ في الحديث الذي يَلِيه

«إلى حائطٍ يُقالُ له الشَّوط...»: وكان بستاناً معروفاً في المدينة. «فأُنزِلَتْ في بيتٍ في نَخْلٍ - أي في بيت أُمَيمةَ بنتِ النُّعمان بن شَراحيل»: وقد ظنَّ بعضُ الشرَّاح وجودَ إضافةٍ فقالوا في شرح الرواية التالية: «إنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم تزوَّجَ أُمَيمةَ بنتَ شَراحيل، وأنَّ التي نزَلَتْ في بيتِه ربَّما كانت ابنةَ أخيه». إلا أنَّ هذا التوجيهَ مردودٌ؛ لأنَّ راويَ كلتا الروايتَين واحدٌ، والالتباسُ ناشئٌ عن تكرار لفظة «في بيت». وقد روى أبو بكر بن أبي شيبة هذا في مسنَده عن أبي نُعَيمٍ شيخِ البخاري في هذه الرواية بلفظ: «أُمَيمةُ في بيتٍ في النخل...».

قال ابنُ المُنَيِّر: «ما صدَرَ منها دليلٌ على أنَّ أثرَ الجاهليةِ كان لا يزال يَسري فيها؛ فإنَّ العربَ يُطلِقون لفظة (السُّوقة) على كلِّ من ليس مَلِكاً، فكأنها استعاذَتْ بمنزلتِها الملَكيَّة من أن تَقترنَ بمن ليس مَلِكاً من وجهة نظرِها. وقد خُيِّرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم بين أن يكون نبيَّاً مَلِكاً وأن يكون نبيَّاً عَبداً، فاختار تواضعاً لربِّه أن يكون عَبداً نبيّاً». وقد أقالَها النبيُّ صلى الله عليه وسلم عَثْرَتَها، إذ كانت حديثةَ عَهْدٍ بالجاهليَّة، ولم يَسألْها عمَّا قالت.

«ثم خرَجَ علينا فقال: يا أبا أُسَيْد، أَعْطِها رازِقَيَّين»: والرازقيَّانِ ثوبان من كَتَّانٍ أبيضان طويلان. قاله أبو عُبيدة. قال ابنُ التِّين: «أعطاها إياهما إمَّا على سبيل الوجوب وإمَّا تفضُّلاً منه على سبيل المتعة». وسيأتي حُكمُ المتعة في كتاب النفقات.

«أَلْحِقْها بأهلها»: قال ابنُ بطَّال: «لا يُستفادُ من هذه العبارة أنه صرَّحَ لها بالطلاق في وجهِها». غير أنَّ ابنَ المُنَيِّر اعترَضَ عليه بقوله: «بل هو ثابتٌ في أوَّل أحاديث هذا الباب، وعليه فقولُه: (اذهَبي إلى أهلِك) يُحمَلُ على ظاهرِه، وكذلك قولُه لأبي أُسَيد لما خرَجَ إليه: (أَلْحِقْها بأهلها) يُراد به الإيصالُ الحسِّي إلى ذَويها؛ فيزولُ التعارضُ بين الحديثَين: إذ أراد بالأوَّل إيقاعَ الطلاق، وبالثاني إعادتَها إلى أهلِها على معناه الحقيقي من الإيصال المادِّي، لأنَّ الذي أتى بها كان هو أبو أُسَيد نفسُه كما تقدَّم».

Sehl bin Sa'd es-Saidi'den rivayete göre "Uveymir el-Aclanı, Asım İbn Adiy el-Ensarı'nin yanına gelerek ona dedi ki: Ey Asım! Ne dersin? Bir adam hanımı ile birlikte bir başka adamı bulursa onu öldürecek mi? O takdirde siz de onu öldürürsünüz. Peki ne yapsın? Ey Asım, sen bu hususu benim için Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e sor. Asım bu hususu Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e sorunca, Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu tür sorulardan hoşlanmadı ve ayıpladı. Nihayet Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den duyduğu sözler Asım'a ağır geldi. Asım ailesinin yanına geri dönünce, Uveymir gelerek: Ey Asım! Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sana ne dedi, diye sordu. Asım: Sen bana hayır ile gelmedin. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem benim kendisine sorduğum sorudan hoşlanmadı, dedi. Uveymir: Allah'a yemin ederim, ona ben bu hususu sormadıkça arkasını bırakmayacağım, dedi. Uveymir yola koyulup insanlar arasında iken Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna vararak: Ey Allah'ın Rasulü, ne dersin, bir adam hanımı ile bir başka adamı bulsa, onu öldürsün mü? O vakit siz de onu öldüreceksiniz. Peki ya ne yapsın, diye sordu. Bunun üzerine Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Allah senin ve zevcen hakkında hüküm indirmiş bulunuyor. Haydi git, onu al, getir. Sehl dedi ki: Birbirleriyle lanetleştiler. Ben de diğer insanlarla birlikte Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzurunda idim. Lanetleşmeyi bitirdikleri vakit Uveymir: Ey Allah'ın Rasulü, eğer ben onu nikahımın altında tutacak olursam, ona yalan iftira etmişim demektir, dedi ve Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem kendisine emir vermeden önce karısını üç talak ile boşadı." İbn Şihab dedi ki: "Böylelikle bu, birbirleriyle lanetleşenler hakkında sünnet (uygulanagelen kanun) oldu

Aişe r.anha'dan rivayete göre Rifaa el-Kurazl'nin hanımı Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına gelerek dedi ki: Ey Allah'ın Rasulü, Rifaa beni (üç talak vererek) kesinlikle boşamıştı ve ben ondan sonra Abdurrahman İbn ez-Zubeyr el-Kurazı ile nikahlandım. Fakat onunki elbisenin saçağı gibidir, dedi. Allah Rasulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Galiba sen tekrar Rifaa'ya dönmek istiyorsun. O senin balcağızını tadıncaya, sen de onun balcağızını tadıncaya kadar olmaz, diye buyurdu

HADİS METNİ: Aişe radiyallahu anha'dan rivayete göre: "Bir adam karısını üç talak ile boşadı. Daha sonra o kadın evlendi. Sonraki kocası da onu boşadı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: İlkine helal olur mu, diye soruldu. O: Birincisinin tattığı gibi, o da onun balcağızını tatmadıkça hayır, diye buyurdu."

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI: "Üç talakı caiz görenler"

■ BAŞLIĞIN ANLAMI:

Başlıkta, seleften bazı kimselerin üç talakın gerçekleşmesini caiz görmediklerine işaret vardır. Buradaki "caiz görmeme"den kasıt, büyük beynuneti (kesin ayrılığı) hoş görmeyenlerdir. Bu durum, üç talakın toplu ya da dağınık şekilde verilmesinden daha genel bir kapsama sahiptir.

■ ÖMERİN TUTUMUNA DAİR RİVAYET:

Said İbn Mansur, Enes'ten şunu rivayet etmektedir: "Ömer'e hanımına üç talak vermiş bir adam getirilecek olursa, onun sırtını incitirdi." (Senedi sahihtir.)

■ ÜÇ TALAKI BİR ARADA VERMENİN HÜKMÜ HAKKINDA GÖRÜŞLER:

Şia ve bazı Zahiriler: Üç talakı bir arada vermenin nehy (yasak) kapsamında olduğunu, dolayısıyla bu şekilde verilen talakın geçerli olmayacağını savunmuşlardır.
Bazı Alimler (Genelleştiren Görüş): Bu caiz olmayışı, yasak kapsamındaki her boşamaya da teşmil etmişlerdir; ay halindeki kadını boşamak buna örnek gösterilmiştir. Ancak bu oldukça istisnai bir görüştür.
Cumhur (Çoğunluk): Bir arada üç talak vermenin caiz olmadığını kabul etmekle birlikte, bu şekilde verilen talakın geçerli olacağını ve sonuçlarını doğuracağını kabul etmişlerdir.
Muhammed İbn İshak (el-Meğazi'nin Sahibi): Üç talakı bir arada vermek hem haramdır hem de bağlayıcıdır; ancak bir arada üç talak verildiği takdirde bu yalnızca bir talak sayılır, görüşündedir.

■ BİR ARADA ÜÇ TALAKIN TEK TALAK SAYILACAĞINA DAİR DELİLLER:

Mahmud İbn Lebid Hadisi (Nesai Rivayeti): "Hz. Peygamber'e hanımını bir arada üç talak vererek boşayan bir adamdan haber verilince: Ben aranızda iken Allah'ın Kitabı ile mi oynanıyor? diye buyurdu."

→ Ravileri sikadır (güvenilirdir). → Ancak Mahmud İbn Lebid, Hz. Peygamber döneminde doğmuş olmakla birlikte ondan hadis dinlediği sabit değildir. Bazılarının onu sahabe arasında zikretmesi yalnızca Hz. Peygamber'i görmüş olmasından dolayıdır. → Bu hadisin sahih olduğu kabul edilse bile, Hz. Peygamber'in bu eyleme tepki göstermesine rağmen söz konusu üç talakı geçerli sayıp saymadığına dair bir açıklama bulunmamaktadır. Bununla birlikte en azından bu işin haram olduğuna delil teşkil etmektedir.

NOT: İbn Ömer'in ay halindeki kadını boşamaya dair naklettiği hadiste de hanımını bir arada üç defa boşayan kimseye: "Rabbine asi oldun, hanımın da senden bain oldu." denildiğine dair açıklamalar daha önce geçmiş bulunmaktadır.

Rükane İbn Abdi Yezid Hadisi (İbn Abbas Rivayeti): "Rükane İbn Abdi Yezid bir mecliste hanımını üç talak ile boşadı; ama daha sonra buna aşırı derecede üzüldü. Hz. Peygamber: Hanımını nasıl boşadın? diye sordu. Rükane: Aynı mecliste üç defa, deyince, Hz. Peygamber: O bir tanedir, arzu edersen ona ric'at yap, buyurdu. O da hanımına geri döndü."

→ Ahmed ve Ebu Ya'la, Muhammed İbn İshak yoluyla sahih olduğunu belirterek rivayet etmişlerdir. → Bu hadis, diğer rivayetlerde söz konusu olabilecek tevillere kapalıdır; yani farklı yoruma müsait değildir.

İbn Abbas'ın Müslim Rivayeti (Abdurrezzak → Ma'mer → Abdullah İbn Tavus → Babası → İbn Abbas): "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile Ebu Bekir'in dönemlerinde ve Ömer'in halifeliğinin ilk iki yılında, bir defada verilen üç talak bir talak sayılırdı. Ömer İbn el-Hattab daha sonra dedi ki: İnsanlar kendileri için mühletle hareket edebilecekleri bir hususta acele ettiler. Bunu onların aleyhlerine geçerli kılsak nasıl olur? dedi ve onlar hakkında bu sözü geçerli kabul ederek uygulamaya koydu."

KAYNAK NOTU: Fethu'l-Bari'yi ihtisar eden Ebu Suhayb, söz konusu bu açıklamaları ihtisarında zikretmemiştir. Bkz: Fethu'l-Bari, IX, 266 ve devamı.

Aişe r.anha'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bizi seçmekte serbest bıraktı, biz de Allah'ı ve Rasulünü seçtik. Bunu da bizim aleyhimize bir şey (yapılmış bir talak) olarak saymadı. " Bu hadis 5263 numara ile gelecektir

Narrated by Masruq, who said: "I asked 'A'ishah (may Allah be pleased with her) about the giving of choice (takhyir) to the wives of the Prophet. She replied: 'The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) gave us the choice. But did it count as a divorce?' Masruq said: 'After my wife chose me (over divorce), it does not matter to me whether I gave her the choice once or a hundred times.'"

Fath al-Bari Commentary: In accordance with the view of 'A'ishah (may Allah be pleased with her), the majority (jumhur) of the Companions, the Successors (Tabi'in), and the jurists of the various regions held the following position: If a man gives his wife the choice (between staying in the marriage or separating), and she chooses him (i.e., chooses to remain with him), no divorce (talaq) takes place. However, they differed regarding what happens if the wife chooses herself (i.e., chooses to separate): Does this constitute a revocable divorce (talaq raj'i), an irrevocable divorce (talaq ba'in), or a triple divorce (talaq thalath)

According to what al-Tirmidhi narrated, 'Ali (may Allah be pleased with him) said: If the woman chooses herself, it is an irrevocable divorce (ba'in). If she chooses her husband, it is a revocable divorce (raj'i). According to a narration from Zayd ibn Thabit: if she chooses herself, it is a triple divorce; if she chooses her husband, it is an irrevocable divorce (ba'in). According to narrations from Ibn 'Umar and Ibn Mas'ud: if she chooses herself, it is an irrevocable divorce (ba'in). Another narration from both of them states it would be a revocable divorce (raj'i). If she chooses her husband, nothing happens.

The view of the majority is also supported by the meaning of "giving a choice" itself, which implies fluctuation between two options. If we were to consider the wife's choosing of her husband as a divorce, there would be no distinction between the two options. Thus, her choosing herself signifies separation, while her choosing her husband signifies remaining in the marriage.

Regarding the case where the wife chooses herself, Abu Hanifah adopted the view of 'Umar and Ibn Mas'ud that it constitutes an irrevocable divorce (ba'in). Al-Shafi'i said that giving the choice is a form of implied (kinayah) expression. Accordingly, if a husband gives his wife the choice between being divorced or remaining in the marriage — intending by it the act of giving a choice — and she chooses herself, and by that choice she intends divorce, then the divorce takes effect. However, if she says: "I did not intend divorce by choosing myself," her word is accepted

From this it is understood that if divorce is explicitly expressed within the act of giving a choice, the divorce definitively takes effect. Our teacher, the hafiz of his era, Abu'l-Fadl al-'Iraqi, has drawn attention to this point in his commentary on al-Tirmidhi.

Al-Khattabi said: From 'A'ishah's statement — "We chose him, and it was not a divorce" — it is understood that had she chosen herself, it would have been a divorce. Al-Qurtubi also agreed with him in his work al-Mufhim, saying: It is understood from the hadith that if a woman given the choice selects herself, that very act of choosing constitutes a divorce, without the need to utter any additional words indicating divorce. This ruling is derived from 'A'ishah's aforementioned statement.

I (Ibn Hajar) say: However, the apparent (zahir) meaning of the Quranic verse indicates that the mere act of choosing alone does not constitute a divorce; rather, the husband's pronouncement of divorce is still necessary. For after mentioning the giving of a choice in the verse, Allah says: "Come, I will provide for you and release you graciously." (Surah al-Ahzab, 28)

İlim ehli de şöyle demiştir: Üç talak ile boşadığı takdirde karısı ona haram olur. (Alimler) talak ve firak lafızları dolayısıyla buna haram demişlerdir . Ancak bu bir kimsenin yemeği (kendisine) haram kılmasına benzemez. Çünkü helSI olan bir yiyeceğe, haramdır denilmez. Fakat boşanmış olan kadına haram denilebilir. Üç ta ISk verilmiş kadın hakkında da: "Ondan sonra başka bir koca ile nikahhlanmadıkça ona helSI olmaz."(Bakara, 230) diye buyurmuştur

Hadith 1 — Narrated from Nafi': "Whenever Ibn Umar (may Allah be pleased with him) was asked about a man who had divorced his wife with three pronouncements of divorce, he would say: 'I wish he had divorced her once or twice, for the Prophet (peace and blessings be upon him) commanded me to do so. If you divorce her three times, she will not be lawful to you again until she has married another husband.'"

Hadith 2 — Narrated from 'A'ishah (may Allah be pleased with her): "A man divorced his wife, and she married another man. The new husband's member was like the fringe of a garment (i.e., weak and impotent). Consequently, she could not obtain from him what she desired, and before long he divorced her. She then came to the Prophet (peace and blessings be upon him) and said: 'O Messenger of Allah, my husband divorced me. I then married another man, and he consummated the marriage with me. However, his member was only like the fringe of a garment — he only approached me once and was unable to fulfil anything with me. Am I now lawful to my first husband?' The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) replied: 'You are not lawful to your first husband until the second husband has tasted your sweetness, and you have tasted his.'

Explanation from Fath al-Bari:

"The ruling on the man who says to his wife: 'You are forbidden to me.' Al-Hasan said: This is subject to his intention.

That is, such a statement is interpreted according to the husband's intention. This narration, which is reported in mu'allaq (suspended) form, was transmitted by al-Bayhaqi in mawsul (connected) form. We also narrated it with a high (ʿali) chain of transmission in the juz' of Muhammad ibn ʿAbdullah al-Ansari — a teacher of al-Bukhari — wherein Muhammad ibn ʿAbdullah said: "Al-Ash'ath narrated to us from al-Hasan concerning a man who says 'you are forbidden to me': 'If he intended an oath by this, it is an oath; if he intended divorce, it is a divorce.'" This was also narrated by ʿAbd al-Razzaq from another route, from al-Hasan. Al-Nakha'i, al-Shafi'i, and Ishaq said the same. A similar view has been transmitted from Ibn Mas'ud, Ibn 'Umar, and Tawus. Al-Nawawi adopted this opinion as well, adding: "If he intended a single divorce by this statement, it constitutes an irrevocable (ba'in) divorce.

Al-Awza'i and Abu Thawr said: The word "forbidden" (haram) constitutes an oath, and the person must make expiation. A similar explanation has been transmitted from Abu Bakr, 'Umar, 'A'ishah, Sa'id ibn al-Musayyab, 'Ata', and Tawus. Abu Thawr cited as evidence the outward meaning of the verse: "O Prophet, why do you prohibit what Allah has made lawful to you?" (al-Tahrim: 1), followed by: "Allah has already ordained for you the dissolution of your oaths." (al-Tahrim: 2).

Abu Qilabah and Sa'id ibn Jubayr said: Whoever says "you are forbidden to me" to his wife must make the expiation of zihar. A similar view has been transmitted from Ahmad. Al-Tahawi commented: Perhaps what they meant is that if the person intended zihar by these words, he has performed zihar; and if he did not intend zihar, he must make the expiation of a weighty oath, which is the expiation of zihar — but it does not constitute a genuine zihar. However, this interpretation seems somewhat far-fetched.

Abu Hanifah and his two companions said: Even if zihar was intended, no zihar is established by these words. It has been narrated from 'Ali, Zayd ibn Thabit, Ibn 'Umar, al-Hakam, and Ibn Abi Layla that declaring one's wife "forbidden" constitutes three pronouncements of divorce, and the husband is not even asked about his intention. Malik held the same view.

Masruq, al-Sha'bi, and Rabi'ah reportedly held that no legal consequence results from this statement.

Many differences of opinion have been transmitted from the early scholars on this issue. The exegete al-Qurtubi enumerated them up to eighteen positions. He said: "Some scholars of our school stated that the reason for the disagreement is the absence of any explicit Qur'anic text and the lack of a reliable and clear prophetic narration specifying the ruling on this matter. Therefore, each scholar took hold of one aspect and pulled from it."

A summary of the major positions:

(1) Those who hold that no legal consequence applies based on the principle of freedom from liability (bara'at al-dhimmah).

(2) Those who consider it an oath cited as evidence the verse: "O Prophet, why do you prohibit..." (al-Tahrim: 1), followed by: "Allah has ordained for you the dissolution of your oaths." (al-Tahrim: 2).

(3) Those who say expiation is required — though not as an oath — based on the fact that such a statement carries the meaning of an oath, thus requiring expiation.

(4) Those who say it constitutes a revocable (raj'i) divorce interpreted the statement according to the minimum of what it could imply: the minimum form of making the woman unlawful is a divorce that prohibits intercourse unless the husband takes her back.

(5) Those who say she becomes irrevocably separated (ba'in) considered that the prohibition continues until the marriage contract is renewed.

(6) Those who say it constitutes three pronouncements of divorce interpreted the statement according to the furthest extent of its possible implications.

(7) Those who say it constitutes zihar focused on the meaning of prohibition and disregarded the notion of divorce entirely.

Allah knows best.

"Such a case does not resemble declaring food forbidden, for the expressions 'lawful' and 'unlawful' are not used in relation to food. However, regarding a divorced woman, the term 'forbidden' (haram) is used. And concerning three divorces, Allah the Almighty says: 'She will not be lawful to him until she has married another husband.' (al-Baqarah: 230).

Al-Muhallah said: Among the blessings Allah has bestowed upon this ummah — in alleviating their burdens — is that in previous nations, if a person declared something forbidden to themselves, it would actually become forbidden for them, as was the case with Ya'qub (Jacob), peace be upon him. However, Allah lightened the burden for this ummah and forbade them from making unlawful to themselves what Allah has made lawful. Allah said: "O you who have believed, do not forbid the good things which Allah has made lawful to you." (al-Ma'idah: 87)

The scholars hold differing views regarding one who declares something forbidden to himself. Al-Shafi'i said: If he declares his wife or his slave-woman forbidden to himself without intending divorce, zihar, or manumission, he must make the expiation of an oath. But if he declares food or drink forbidden to himself, it is a laqhw (futile statement) with no legal effect. Ahmad said: In all such cases, expiation of an oath is required.

Regarding the narration's phrase "he approached me only once," al-Khalil stated: The word "hanah" (هَنَه) used here is a euphemistic expression used for things that are embarrassing to name explicitly. Ibn al-Tin said: It means "he had intercourse with me only once." The expression "hanna imra'atahu" is used to describe a man's approaching his wife intimately. Allah knows best.

Said İbn Cübeyr'den rivayete göre o İbn Abbas'ı şöyle derken dinlemiştir: "Hanımını (kendisine) haram kılması bir şey değildir. Daha sonra: "Andolsun ki sizin için ... Allah Rasulünde güzel bir örnek vardır. "(Ahzab, 21) buyruğunu okudu

Ubeydullah İbn Ömer'den diyor ki: "Aişe r.anha'dan dinlediğime göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Cahş kızı Zeyneb'in yanında bir süre kalıyor ve orada bal içiyordu. Ben ve Hafsa birbirimizle şöyle anlaştık: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem hangimizin yanına gelirse, "Ben senden meğafir kokusu alıyorum. Meğafir (mi) yedin", desin. O da ikimizden birisinin evine girince, ona bunları söyledik. Bunun üzerine Nebi: Hayır, Cahş kızı Zeyneb'in yanında bal içtim, bir daha da onu içmeyeceğim, dedi. Bunun üzerine: "Ey Nebi! Zevcelerinin hoşnutluğunu arayarak Allah'ın sana helal kıldığı şeyi niçin haram edersin ... " buyruğu "eğer ikiniz de Allah'a tevbe ederseniz (ne ala)!"(Tahrim, 1-4) buyruğuna kadar Aişe ile Hafsa ile ilgili olarak nazil oldu. "Hani Nebi eşlerinden birine gizlice bir söz söylemişti. "(Tahrim, 3) buyruğu da: "Hayır, bal içtim sözü ile ilgilidir

From Aisha, may Allah be pleased with her, she said: "The Messenger of Allah, peace and blessings be upon him, was fond of honey and sweets. After performing the Asr prayer, he would visit the homes of his wives and stay close to one of them. On one occasion, he entered the home of Hafsa, the daughter of Umar, and stayed with her longer than he usually did. When I inquired about the reason, I was told: A woman from her relatives had gifted her a small skin of honey. She prepared a drink from it and gave the Prophet, peace and blessings be upon him, some to drink. Upon hearing this, I said: By Allah, I will devise a plan against him. I said to Sawdah, the daughter of Zam'a: He will come to you and draw near to you; when he does, say to him: 'Have you eaten maghafir?' He will say: No. Then say: 'Then what is this smell I detect from you?' He will say: 'Hafsa gave me some honey sherbet to drink.' Then say to him: 'The bees that made this honey must have fed on the 'urfut tree.' I will say the same thing. And Safiyyah, you say the same as well. Aisha said: Sawdah told me: By Allah, as soon as the Messenger of Allah stood at the door, I nearly blurted out what you had commanded me to say right then and there, out of fear of you. When the Messenger of Allah, peace and blessings be upon him, drew near to her, Sawdah said to him: 'O Messenger of Allah, have you eaten maghafir?' He said: No. She said: 'Then what is this smell I detect from you?' He said: 'Hafsa gave me some honey sherbet to drink.' Sawdah said: 'Then the bees that made it must have fed on 'urfut trees.' When he came to me, I said the same things to him. When he went to Safiyyah, she said the same to him as well. When he went to Hafsa and she asked: 'O Messenger of Allah, shall I give you some of that honey sherbet?' He replied: 'No, I have no need of it.' Aisha said: Sawdah remarked: By Allah, we have deprived him of it! And I said to her: Be quiet, say nothing.

Fath al-Bari Commentary: The phrase "his declaring his wife unlawful is nothing" appears in al-Kushmihanī's version as such (i.e., with the word "laysa" — "is not"). However, the majority have transmitted it with the word "laysāt" — meaning "that statement is nothing" — referring to the statement of the contract. What is meant by this statement is when a husband says to his wife: "You are forbidden to me," or "you are made unlawful to me," or similar expressions. Ibn Abbas cited as evidence for this view the saying of Allah the Exalted: "Indeed, in the Messenger of Allah you have an excellent example" (al-Ahzab, 21), alluding thereby to the story of the declaration of unlawfulness. Detailed explanations on this matter have already been given in the tafsir of Surah al-Tahrim. In addition, in the chapter on Marriage (Nikah), under the heading "A Man's Admonishing His Wife," we have explained the differing opinions — found in the lengthy hadith narrated by Ibn Abbas from Umar — as to whether the Prophet's declaration of unlawfulness referred to the honey or to his declaring Mariyah forbidden to himself. We have also noted that other things have been said regarding the incident that gave rise to this event. All praise is due to Allah, we have also provided extensive explanations on how the various differing opinions on this matter may be reconciled

Al-Nasa'i narrates with a sound (sahih) chain from Anas, who said: "The Prophet, peace and blessings be upon him, had a slave woman with whom he was intimate. Hafsa and Aisha kept pressing him until he declared her forbidden to himself. Then Allah the Exalted revealed: 'O Prophet, why do you forbid yourself that which Allah has made lawful for you?' This is the most authentic chain of transmission regarding the cause of this revelation." There is also a supporting mursal narration which al-Tabari transmitted with a sound chain from the well-known Tabi'i Zayd ibn Aslam. Zayd ibn Aslam said: "The Messenger of Allah, peace and blessings be upon him, was intimate with the mother of his son Ibrahim in the home of one of his wives. His wife said: 'O Messenger of Allah, in my home and on my bed?' Upon this, the Messenger of Allah declared her forbidden to himself. His wife said: 'O Messenger of Allah, how can you forbid yourself something that Allah has made lawful for you?' He then swore by Allah that he would not approach her. Then the verse was revealed: 'O Prophet, why do you forbid yourself that which Allah has made lawful for you?'" Zayd ibn Aslam said: "For this reason, if a man says to his wife: 'You are forbidden to me,' it is an empty statement. And if he has taken an oath, then he need only fulfill the expiation of an oath."

As for Ibn Abbas's use of the negation "is nothing," it is possible that he meant to negate divorce specifically, or something more general — though the former is the more likely intent. This is further supported by what was mentioned earlier in the Tafsir section via the chain of Hisham al-Dastawa'i from Yahya ibn Abi Kathir, with this chain and the statement: "If he declares her unlawful, he must perform expiation." Al-Ismaili also cited it via Muhammad ibn al-Mubarak al-Suri from Mu'awiya ibn Sallam, with the chain of the hadith in this chapter and the wording: "If a man says his wife is forbidden to him, it is merely an oath for which he must fulfill the expiation." Thus it becomes clear that Ibn Abbas, by saying "it is nothing," meant: it does not constitute a divorce.

"He would draw near to her" — meaning he would kiss her and engage in physical contact (mubashara) without intercourse, as seen in other narrations.

"...had eaten..." — meaning: the bees that produced the honey in your sherbet must have fed on the trees known as al-'urfut. Al-'urfut is a tree whose resin is known as al-maghafir.

In the narration of Yazid ibn Ruman from Ibn Abbas it is stated: "The thing that was most displeasing to the Messenger of Allah was to have a foul smell detected from him." And in the narration of Ibn Abi Mulayka from Ibn Abbas: "He loved to have a pleasant scent emanating from him.

"Aisha said: Sawdah told me: By Allah, the moment he stood at the doorway, out of fear of you — out of my awe and reverence for you — I nearly said what you commanded me to say right then and there."

"I have no need of it." It appears that when the Prophet, peace and blessings be upon him, heard three of his wives in succession tell him that a foul smell was emanating from him on account of the honey sherbet he had drunk, he resolved to cut the matter off at its root by abstaining from it and turning away from it altogether.

"I said to her: Be quiet." She was likely afraid that this scheme would become known, and so she was cautious lest the stratagem she had devised against Hafsa be exposed.

Conclusions Derived from This Hadith: A number of conclusions have been drawn from this hadith:

1 — Jealousy is something ingrained in the very nature of women.

2 — A jealous woman may resort to any means of deception in order to prevent her co-wife from gaining superiority over her.

3 — It is appropriate, out of fear of falling into what is impermissible, to firmly avoid doubtful and even permissible matters and to abandon them.

4 — This hadith demonstrates that Aisha held a lofty standing in the sight of the Prophet, peace and blessings be upon him — so much so that her co-wife was in awe of her, and obeyed her command in such a matter even against the most noble of all men, her own husband.

5 — There is also an indication that our mother Sawdah, may Allah be pleased with her, was a person of great piety and scrupulousness (wara'). For she showed regret for what she had done: she had initially approved of removing the advantage Hafsa held by virtue of the Prophet spending more time with her on account of the honey — seeing it necessary to eliminate the root cause, namely the honey sherbet — but afterward she did not approve of the outcome, which was that the Prophet was thereby prevented from drinking honey sherbet, something he loved and desired.

6 — The basis of the equitable distribution (qasma) among wives pertains to the rights of the night. During the day, it is permissible for him to be with all of them together. However, it is also a condition that there be no intercourse with any wife other than the one whose turn it is, as has been explained previously.

Ebu Hureyre r.a.'dan rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah, ümmetimin içlerinden geçirdiklerini amel etmedikçe yahut konuşmadıkça ümmetime bağışlamıştır." Katade dedi ki: "İçinden talak verirse bunun bir kıymeti yoktur

Cabir'den rivayete göre "Eslemlilerden bir adam Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına -o mescidde bulunuyorken- gelerek kendisinin zina ettiğini söyledi. Nebi ondan yüz çevirdi. Adam Nebiin yüzünü çevirdiği tarafa gitti ve kendi nefsi aleyhine dört defa şahitlik yapınca onu çağırarak: Sende delilik var mıdır? Sen muhsan oldun mu, diye sordu. Adam: Evet dedi. Bunun üzerine Nebi onun musallada (bayram namazgahında) recm edilmesini emir buyurdu. Taşların verdiği şiddetli acıyla sıçrayıp kaçtı. Nihayet ona el-Harre denilen yerde yetişildi ve öldürüldü." Bu hadis 5272,6814,6816,6820,6826 ve 7168 numara ile gelecektir.

Ebu Hureyre r.a.'den, dedi ki: Eslemlilerden bir adam Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına -o mescidde iken- geldi. Ona seslenerek: Ey Allah'ın Rasulü, o diğer adam -kendisini kastediyor- zina etmiş bulunuyor, dedi. Allah Rasulü ondan yüzünü çevirince, yüzünü çevirdiği tarafa geçip, ona karşı yine: Ey Allah'ın Rasulü, o diğeri zina etmiş bulunuyor, dedi. Yine yüzünü ondan başka tarafa çevirdi. Adam yüzünü çevirdiği tarafa geçip karşısında durdu, yine ona bu sözleri söyledi. Allah Rasulü yine yüzünü ondan başka tarafa çevirdi, o da dördüncü defa onun karşısına geçti. Adam kendi aleyhine dört defa şahitlik edince, onu çağırarak: Sende bir delilik var mıdır, diye sordu. Adam: Hayır deyince, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Onu alıp götürün, onu recm edin, diye buyurdu. (Çünkü) adam muhsan (evlenmiş) idi." Bu hadis 6815,6825 ve 7167 numara ile gelecekti

Zührî'den rivayetle: Bana Câbir b. Abdillah el-Ensârî'yi işiten biri haber verdi. Câbir şöyle dedi: Ben onu recmedenlerin arasındaydım. Onu Medine'deki musallâda recmettik. Taşlar ona acı verip canını yaktığında kaçtı; onu Harre'de yakalayıp ölünceye kadar recmettik.

İbn Abbas'tan rivayete göre "Sabit İbn Kays'ın hanımı Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek dedi ki: Ey Allah'ın Rasulü! Ben Sabit İbn Kays'ın ahlakı ya da dini hususunda aleyhine bir şey söylemiyorum. Fakat ben Müslümanlık hayatımda küfrü de hoş görmüyorum. Bunun üzerine Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Ona bahçesini geri verir misin, diye sorunca, hanımı: Evet, dedi. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de (Sabit'e): Bahçeni kabul et ve onu bir defa boşa, diye buyurdu. Ebu Abdullah (el-Buhari) dedi ki: "Bu hususta ona (hocam Ezher İbn Cemil'e) İbn Abbas'tan diye mutabaat olunmuyor." Bu Hadis 5274, 5275, 5276 ve 5277 numara ile gelecektir. inşaallah

İkrime'den rivayete göre "Abd.lllah İbn Ubeyy'in kız kardeşi diye bu hadisi böylece nakletli ve buna göre Allah Rasulü: Sen ona bahçesini geri verir misin, diye buyurdu. Kadın da: Evet deyip, bahçeyi ona geri verdi, o da kocasına onu boşamasını emir buyurdu." İbrahim İbn Tahman, Halid'den, o İkrime'den, o Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den: "Ve onu boşa" diye buyurdu, dedi

İbn Abbas'tan şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Sabit İbn Kays'ın hanımı RasliluIlah sallallahu a1eyhi ve sellem'e gelerek: Ey Allah'ın Raslilü, ben Sabit İbn Kays'ı dine bağlılığı ve ahlakı hususunda asla ayıplamıyor, ona sitem etmiyorum. Fakat ben ona tahammül edemiyorum, dedi. Bunun üzerine RasliluIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Peki bahçesini ona geri verecek misin deyince, kadın: Evet diye cevap verdi

İbn Abbas R.A.'dan, dedi ki: "Sabit İbn Kays İbn Şemmas'ın kansı Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek: Ey Allah'ın Raslilü, ben dini ve ahlakı hususunda Sabit'in aleyhine bir şey söylemiyorum. Fakat ben nankörlük etmekten korkuyorum, dedi. Bunun üzerine RasliluIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Bahçesini ona geri verecek misin, diye sordu. Hanımı: Evet deyip bahçesini ona geri verdi. Allah Raslilünün emri üzerine kocası da ondan aynıdı

Bu metin, Sahîh-i Buhârî'nin "Hul'" bâbına ait İbn Hacer el-Askalânî'nin Fethu'l-Bârî adlı şerhinden alınan Türkçe tercüme ve açıklamasıdır. Metin zaten Türkçe kaleme alınmış olup aşağıda bölümler hâlinde düzenlenmiş şekilde sunulmaktadır:

🔹 HADİSİN SENEDİ

Eyyûb'den, o İkrime'den rivayetle "Cemîle..." diyerek hadisi zikretmiştir.

🔹 HUL'UN TANIMI VE MEŞRULUĞU

▪ Sözlük Anlamı: "Hul'", bir mal karşılığında hanımın kocasından ayrılmasıdır. Bu tabir "hal'u's-sevb (elbisenin çıkarılması)"ndan alınmıştır. Zira kadın, erkeğin manevi elbisesi mesabesindedir. Aynı zamanda buna "fidye" ve "iftidâ" da denilir.

▪ Meşruluğu: İlim adamları hul'un meşru olduğu üzerinde icmâ etmişlerdir. Yalnız meşhur tâbiî Ebû Bekr Abdullah el-Müzenî şunu söyleyerek istisna teşkil etmiştir: "Erkeğin ondan ayrılmak karşılığında hanımından bir şey alması helâl değildir.

Delil olarak şu âyeti getirmiştir: "Onlara verdiklerinizden bir şey almanız helâl değildir." (Bakara, 229)

Kendisine karşı delil olarak: "O hâlde kadının bir şeyleri fidye vermesinde her ikisi için de vebal yoktur." (Bakara, 229) âyeti gösterilince, bunun Nisâ sûresindeki âyetle neshedildiğini iddia etmiştir.

Bu iddiaya ise şu âyetlerle cevap verilmiştir: — "Bununla beraber gönül hoşluğu ile size onun bir kısmını bağışlarlarsa onu da afiyetle yiyin." (Nisâ, 4) — "Sulh yolu ile aralarını düzeltmelerinde kendileri için bir vebal yoktur." (Nisâ, 128)

Netice itibarıyla: Sonraki nesiller hul'un muteber olduğu konusunda icmâ etmiş; Nisâ sûresindeki âyetin, Bakara'daki âyet ve Nisâ'daki diğer iki âyetle tahsis edildiği kabul edilmiştir.

▪ Şer'î Tarifi: Hul'; erkeğin, hanımından bedel olmaya elverişli bir malın hanımı tarafından kocasına verilmesi suretiyle ayrılmasıdır.

▪ Hükümler: — Hul' yapmak, her ikisinin ya da birinin emrolunduğu şeyi yerine getirememekten korkması hâli dışında mekruhtur. — Kötü huy, çirkinlik veya büyük bâin talâka götürecek bir yeminden korkma durumunda mekruhluk ortadan kalkar.

🔹 HUL'DE TALÂK MESELESİ

"Hul'de talâk nasıl olur?" sorusuna dair üç görüş vardır:

1️⃣ Birinci Görüş (Cumhurun Görüşü / Şâfiî'nin Yeni Kitaplarındaki Görüşü): Hul' bir talâktır. Hul' lafzı veya türevleriyle yapılırsa talâk sayısı azalır. Niyetle yapılmış olsa da aynı hüküm geçerlidir. Delil: Bu, ancak kocanın kullanabileceği bir lafızdır. Eğer nikâhın feshi olsaydı, ikâlede olduğu gibi yalnızca mehir miktarınca bedel karşılığında yapılması gerekirdi. Oysa cumhur, az veya çok herhangi bir bedel karşılığında hul'un caiz olduğu kanaatindedir.

2️⃣ İkinci Görüş (Şâfiî'nin Kadim Görüşü / İbn Abbas, İbn ez-Zübeyr, Osman, Ali, İkrime, Tâvus ve İmam Ahmed'in Meşhur Görüşü): Hul' talâk değil, nikâhın feshidir. Bu görüşü destekleyen rivayeti Abdürrezzak zikretmiştir.

3️⃣ Üçüncü Görüş (Şâfiî'nin el-Ümm'deki Görüşü / es-Sübkî'nin Tercih Ettiği): Talâka niyet edilmemişse hul' ile kesin ayrılık gerçekleşmez.

🔹 HUL'DE VERİLEN BEDEL MİKTARI

▪ Hz. Osman (r.a.): Hul' yapılırken erkeğin karısından saç bağı dışında sahip olduğu her şeyi almasını caiz görmüştür.

▪ Cumhurun görüşü: Erkeğin, verdiği mehirden fazlasını alması caizdir.

▪ İmam Mâlik: "Kendisine uyulan kimseler arasından bunu kabul etmeyeni görmedim; fakat bu, güzel ahlâka sığmaz."

▪ Fazlasını Almanın Mekruh Olduğuna Dair Rivayetler: — Ebu Dâvûd ve Tirmizî'deki rivayette şöyle geçmektedir: "Nebî (s.a.v.), ona fazlasına gerek yok, yalnızca bahçeyi ver diye buyurdu." — Abdürrezzak, Hz. Ali'den şunu rivayet etmektedir: "Koca, karısından verdiğinden fazlasını alamaz." — İsmail İbn İshak, Meymun İbn Mehrân'dan şunu nakletmektedir: "Kim verdiğinden fazlasını alırsa, hanımını güzel bir şekilde salıvermemiş olur." — Bu, aynı zamanda Ebû Hanîfe, Ahmed ve İshak'ın da görüşüdür.

▪ Said İbn el-Müseyyeb'in görüşü: "Verdiğinin hepsini almasını sevimli bulmuyorum. Ona bir şeyler bıraksın."

▪ İmam Şâfiî: "Eğer kadın kocasının hakkını vermiyor ve ondan hoşlanmıyorsa, karısından bir şeyler alması helâl olur."

🔹 "BEN MÜSLÜMAN OLARAK KÜFÜRDEN HOŞLANMIYORUM" İFADESİNİN AÇIKLAMASI

Bu ifadeden kastedilenler: a) Kocasından aşırı tiksinmesinin onu küfrü açıkça işlemeye itebileceğinden korkması. b) "Küfrânu'l-aşîr": Kadının kocasının hakkını yerine getirmemesi, bu hususta kusurlu davranması. c) et-Tîbî'nin açıklaması: "Ben İslâm'ın hükümleriyle bağdaşmayan serkeşlik, karşı gelmek ve tartışmalar yapmaktan korkuyorum." Böylelikle İslâm'ın gerekleriyle bağdaşmayan haller için "küfür" lafzını kullanmış olmaktadır.

🔹 "BAHÇENİ KABUL ET VE ONU BİR TALAK İLE BOŞA" EMRİNİN AÇIKLAMASI

Bu emir, vücûb ifade etmek için değil; irşad ve arayı düzeltmek amacına yönelik bir emirdir.

🔹 HADİSTEN ÇIKARILAN SONUÇLAR

Anlaşmazlık yalnızca kadın tarafından kaynaklansa bile hul' ve fidye vermek caizdir. Her ikisinin birden anlaşmazlık içinde olması şart değildir.
Kocanın karısından hoşlanmayışı olmasa ve herhangi bir kusur görmese dahi, kadın kocasıyla birliktelikten hoşlanmıyorsa hul' meşrudur.
Kadın belirli bir mal karşılığında kocasından kendisini boşamasını istese ve kocası da onu boşasa talâk gerçekleşir.
Hul'ün nikâhın feshi olduğunu söyleyenlerin delili: Ebû Dâvûd ve Tirmizî'deki rivayette "Allah Rasûlü ona bir defa ay hâli görmek suretiyle iddet beklemesini emretti" ifadesi yer almaktadır. el-Hattâbî der ki: "Bu, hul'ün fesh olduğuna dair güçlü bir delildir. Zira talâk olsaydı, bir defa ay hâli iddet için yeterli olmazdı."
Kadın ay hâli iken hul' yapmak caizdir. Zira Nebî (s.a.v.) ona ay hâli olup olmadığını sormamıştır.
Kadının kocasından kendisini boşamasını istemesinin mekruh olduğuna dair rivayetler, ortada geçerli bir sebep bulunmaması hâliyle sınırlıdır. Nitekim Sevbân hadisinde şöyle denilmektedir: "Kocasından kendisini boşamasını isteyen kadına cennet kokusu haram olur.

(Sünen sahipleri rivayet etmiş; İbn Huzeyme ve İbn Hibbân sahih olduğunu belirtmiştir.)

Misver İbn Mahreme, ez-Zühri'den, dedi ki: "Nebi sallallahualeyhi ve sellem'i şöyle buyururken dinledim: Muğire oğulları benden, Ali'nin kızlarını nikahlamasına izin vermemi istediler. Hayır, ben izin vermiyorum." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Karı-koca arasının açılması, zaruret halinde onlarahul' yolunu gösterirmi? Ayrıca yüce Allah'ın: "Eğer aralarının açılmasından endişe ederseniz ... "(Nisa, 35) buyruğu•" İbn Battal dedi ki: Yüce Allah'ın: "Eğer aralarının açılmasından endişe ederseniz."(Nisa, 35) buyruğunda muhatapların hakimler olduğu, "Her ikisi de aralarının düzelmesini isterlerse" buyruğu ile kastedilenlerin de iki hakem olduğu hususu üzerinde ilim adamları icma' etmiştir. Her iki hakemden biri erkek tarafından, diğeri de kadın tarafından olur. Ancak her ikisinin yakınları arasında aralarını düzeltecek kimse bulunmuyor ise, bu işi yapabilecek durumda ki yabancılardan olması caizdir. Eğer hakemler arasında görüş ayrılığı olursa, her ikisinin de görüşü uygulamaya geçirilmez. İttifak ettikleri takdirde karı-kocanın tekrar bir araya getirilmesi hususunda vekalet vermeye gerek olmaksızın hükümleri geçerli ılur. (İbn Battal'dan icma bulunduğunu belirttiği hususlar burada sona ermektedir. ) Ancak ilim adamları eğer ayrılmaları hususunda hakemlerin ittifakı olursa durumun ne olacağı hususunda farklı görüşlere sahiptirler: Malik, el-Evzaı ve İshak der ki: Eşler tarafından bir vekalet ve bir iz ne gerek olmaksızın hükümleri geçerlidir. KMeli alimler ile Şafiı ve Ahmed ise şöyle demektedir: Bu hususta hakemlere izin verilmesi gerekir. Ancak Malik ve ona tabi olanlar, bu hali innın (erkekliği bulunmayan) ile mevla (köle) gibi kabul etmişlerdir. Hakim bu ikisine rağmen hanımlarını ondan boşama hükmünü verdiği gibi, bu hal de böyledir

It is narrated from ʿĀʾishah (may Allah be pleased with her), the wife of the Prophet (peace and blessings be upon him), that she said: "Regarding Barīrah, three sunan (legal rulings/precedents) were established: One of them is this — Barīrah was emancipated from slavery and was given the choice of whether to remain in her husband's marriage. (The second is) The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: 'The right of walāʾ belongs to the one who emancipates.' As for the third — when the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) entered, there was a pot on the stove at the window with meat boiling in it. Bread and some of the condiments in the house were brought before the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him). He said: 'Did I not see meat in the pot?' They replied: 'Yes, but that is meat that was given to Barīrah as charity, and you do not eat charity.' The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: 'It is charity for her, but a gift for us.'

Fatḥ al-Bārī Commentary:

"The sale of a slave woman does not constitute divorce." Ibn Baṭṭāl said: The early scholars (salaf) disagreed about whether the sale of a slave woman constitutes divorce. The majority said: The sale of a slave woman does not constitute divorce. It has been narrated from among the Companions — Ibn Masʿūd, Ibn ʿAbbās, and Ubayy ibn Kaʿb — and from among the Tābiʿīn — Saʿīd ibn al-Musayyab, al-Ḥasan, and Mujāhid — that they said: "This constitutes a divorce." They cited as evidence for this view the saying of Almighty Allah: "And (also prohibited are) married women, except those whom your right hands possess." (Al-Nisāʾ, 4:24). The evidence of the majority, however, is the ḥadīth mentioned in this chapter. According to this, Barīrah was emancipated and was given the choice of whether to remain in her husband's marriage. If the mere act of her being sold had caused a divorce, then giving her this choice would have been meaningless. By analogy as well, marriage is a contract concluded on the condition of a benefit. Just as the sale of a leased object does not void the contract of lease, so too the sale of a slave does not void the marriage contract. As for the verse, it pertains to captive women; those referred to as "those whom your right hands possess" in this verse are — according to the ḥadīth established in the Ṣaḥīḥ regarding the occasion of revelation — those women. (This is a summary of what is taken from Ibn Baṭṭāl, and the quotation ends here.)

The view Ibn Baṭṭāl attributed to the Companions has been narrated by Ibn Abī Shaybah via various chains that are discontinuous (munqaṭiʿ). Additionally, he includes similar narrations from Jābir and Anas. As for the narrations he attributed to the Tābiʿīn, Ibn Abī Shaybah has sound chains for these. Narrations of a similar nature from ʿIkrimah and al-Shaʿbī have also been recorded. Saʿīd ibn Manṣūr narrated this view from Ibn ʿAbbās via a sound chain. Similarly, Ḥammād ibn Salamah narrated from Hishām ibn ʿUrwah, from his father, who said: "If a man marries off his slave to his slave woman, the right of divorce belongs to the slave (husband). But if a slave woman with a husband is purchased, the right of divorce belongs to the purchaser.

"Three sunan..." In the ḥadīth narrated via Ibn ʿAbbās found in the works of Aḥmad and Abū Dāwūd, it states: "The Prophet (peace and blessings be upon him) issued four distinct rulings regarding her..." and then mentions the ḥadīth in a manner close to ʿĀʾishah's narration, adding the extra detail: "and he ordered her to observe the waiting period (ʿiddah) like a free woman." This was also narrated by al-Dāraquṭnī. This extra detail, however, does not appear in the ḥadīth narrated via ʿĀʾishah, which is why she sufficed with saying "three sunan." However, Ibn Mājah narrated via al-Thawrī from Manṣūr, from Ibrāhīm, from al-Aswad, from ʿĀʾishah, who said: "Barīrah was commanded to observe a waiting period of three menstrual cycles." This resembles the statement of Ibn ʿAbbās: "He ordered her to observe the waiting period like a free woman." However, it contradicts another narration from Ibn ʿAbbās which states: "a waiting period of one menstrual cycle." The necessary investigations regarding the waiting period of a woman who obtains a khulʿ divorce, and whether the waiting period for those who consider khulʿ a rescission (faskh) is one menstrual cycle, have already been discussed earlier. Here, it is understood that the choice made by the emancipated slave woman — her choosing herself — does not constitute a divorce (ṭalāq). Analogy also indicates that her waiting period should be one menstrual cycle. However, the ḥadīth narrated by Ibn Mājah meets the standards of al-Bukhārī and Muslim, and in fact stands at the highest level of authenticity. Abū Yaʿlā and al-Bayhaqī narrated via Abū Maʿshar from Hishām ibn ʿUrwah, from his father, from ʿĀʾishah (may Allah be pleased with her), that "the Prophet (peace and blessings be upon him) determined Barīrah's waiting period to be like that of a free, divorced woman." This is a strong corroborating witness, for even though Abū Maʿshar has some slight weakness, it is appropriate to accept his narration as a corroborating witness (mutābaʿah). Ibn Abī Shaybah also narrated via sound chains from ʿUthmān, Ibn ʿUmar, Zayd ibn Thābit, and others that they said: "If a slave woman is emancipated while she is in a marriage with a slave man, her divorce is like the divorce of a man who divorces as a slave, and her waiting period is like the waiting period of a free woman.

"The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: 'The right of walāʾ belongs to the one who emancipates.'" This is the second of the sunan established through this case. Sufficient explanations regarding the cause of this ruling have already been given in the chapters on emancipation (ʿitq) (Ḥadīth no. 2536) and on conditions. In the narration recorded earlier from Nāfiʿ on the authority of Ibn ʿUmar, and likewise in the various narration chains coming via ʿĀʾishah, it is stated: "The right of walāʾ belongs solely to the one who emancipates." As understood from this ḥadīth, the word "innamā (only/solely)" denotes restriction (ḥaṣr). Otherwise, there would be no need to specify that the right of walāʾ is established for the one who emancipates, unless there were reason to suggest that someone else might hold such a right — and that is precisely what the narration intends to address. It is also understood from this ḥadīth that a person holds no right of walāʾ over another except through the act of emancipation (ʿitq). Therefore, if someone causes another person to embrace Islam by his own hand, no walāʾ relationship is established. This will be explained in detail in the chapter on inheritance (al-Farāʾiḍ), where it will also be clarified that — contrary to the view of Isḥāq — the one who takes in a foundling child has no such right, nor — contrary to the view of some of the early scholars (salaf) — does the one who enters into a pact of alliance (ḥilf) with another. Abū Ḥanīfah holds this view as well. From the general wording of the ḥadīth, it follows that if a non-Muslim (ḥarbī) emancipates a slave and then later embraces Islam, the right of walāʾ over that slave remains with him. Al-Shāfiʿī holds this view as well. Ibn ʿAbd al-Barr said: The analogical reasoning (qiyās) based on Mālik's view also leads to this conclusion. Abū Yūsuf concurred on this point. However, his companions disagreed, saying: In this situation, the emancipated slave may take whomever he wishes as his patron (walī).

İbn Abbas'tan, dedi ki: "Ben onu -Berire'nin kocasını kastetmektedirbir köle olarak gördüm. " Bu Hadis 5281,5282,5283 numara ile gelecektir

İbn Abbas'tan, dedi ki: "Onu -yani Berire'nin kocası olan- filanoğullarının kölesi Muğıs'i, Berire'nin arkasından Medine sokaklarında onun için ağlayarak gittiğini görür gibiyim

İbn Abbas r.a.'dan, dedi ki: "Berirelnin kocası, fllanoğullarının bir kölesi olan Muğis adında siyahi bir köle idi. Ben ona, Medine sokaklarında Berirelnin arkasından dolaşırken bakıyor gibiyim." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Kölenin nikahı altında iken cariyenin" hürriyetine kavuşturulmasından sonra "muhayyer bırakılması." Bununla Buharıinin, "Berıre'nin kocası bir köle idi" diyen kimselerin görüşünü tercih ettiği anlaşılmaktadır. Başlıktaki ifadelerden de anlaşıldığına göre, cariye eğer hür bir kimsenin nikahı altında bulunup, hürriyetine kavuşturulacak olursa muhayyerlik hakkı yoktur. İlim adamları ise bu hususta farklı görüşlere sahiptir. Cumhur bu kanaatte olmakla birlikte, Kufeliler ister kölenin nikahı altında olsun, ister hür bir kimsenin nikahı altında bulunsun hürriyetine kavuşturulan cariyenin muhayyer olacağını kabul etmişlerdir. Bu hususta da delil olarak el-Esved İbn Yezid'in, Aişe'den naklettiği Berire'nin kocası hür idi, rivayetine sarılmışlardır. Hürriyetine kavuşturulan cariye eğer ayrılmayı tercih ederse acaba bu bir boşama mıdır yoksa nikahın feshedilmesi midir? Bu hususta görüş ayrılığı vardır. Malik, Evzai ve Leys bu bain bir talak olur demişlerdir. Benzeri bir görüş elHasen ve İbn Sitin'den diye sabit olmuştur. Bunu İbn Ebi Şeybe rivayet etmiştir. Diğerleri ise böyle bir şey ne fesh olur, ne de talak demişlerdir

İbn Abbas'tan rivayete göre "Berire'nin kocası Muğis diye adlandırılan bir köle idi. Ben onun Berire'nin arkasından ağlayarak dolaştığını ve gözyaşlarının sakalları üzerine aktığını görüyor gibiyim. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Abbas'a: Ey Abbas, Muğis'in, Berire'ye olan sevgisine rağmen, Berire'nin, 'Muğis'e olan nefretine hayret etmiyor musun, diye buyurdu. Nebi sallallahu a1eyhi ve sellem, Berirelye: Keşke ona dönsen deyince, Berire: Ey Allah'ın Rasulü! Bu bana bir emir midir, diye sordu. Allah Rasulü: Hayır, ben sadece şefaatte (iltimas) bulunuyorum deyince, Berire: Benim ona ihtiyacım yok,dedL" Fethu'l-Bari Açıklaması: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in, Berire'nin kocası hakkında" tekrar kocasının niki!!hına dönmesi için Beri're nezdinde "şefaatte (iltimasta) bulunması." "Bu bana bir emir mi?" Yerine getirmekle yükümlü olduğum bir emir mi veriyorsun? "Allah Rasulü: Hayır, ben Sadece şefaatte bulunuyorum." Yani ben bunu kesin bir emir olmak üzere söylemiyorum, şefaatte (iltimas) bulunmak üzere söylüyorum, demektir. "Benim ona ihtiyacım yok." Sen bana bunu uymak zorunda olduğum bir emir olarak vermediğine göre, ben de ona dönmeyi tercih etmiyorum. 17. BAB

Narrated from Al-Aswad: "'A'ishah (may Allah be pleased with her) wished to purchase Barirah. However, her owners refused to agree unless the right of wala' (clientage/patronage) was stipulated to remain with them. When 'A'ishah mentioned this to the Prophet (peace and blessings be upon him), the Messenger of Allah said: 'Buy her and set her free. Verily, the right of wala' belongs only to the one who emancipates.' Then some meat was presented to the Prophet (peace and blessings be upon him), and it was said: 'This had been given to Barirah as charity.' The Messenger of Allah said: 'It is charity for her, but for us it is a gift.'"

Fath al-Bari Commentary:

Many legal conclusions are derived from the story of Barirah. Some of these have been mentioned in the chapter on Mosques, some in the chapter on Zakat, and the majority in the chapter on Emancipation (ʿItq). The following are additional conclusions derived from the story of Barirah:

It is permissible to enter into a mukatabah (a contractual emancipation agreement whereby a slave pays for their freedom in installments) based on the Sunnah in corroboration of the ruling established in the Quran.
A slave who has entered a mukatabah agreement may lawfully strive to earn money in any way possible — even by begging — in order to secure his or her freedom, even if this is to the detriment of the master. For the Lawgiver desires that slaves attain their freedom.
In contractual transactions, corrupt (fasid) conditions are void, while lawful conditions are valid. This is derived from the Prophet's statement (peace and blessings be upon him): "Every condition not found in the Book of Allah is void." A detailed explanation of this has been given earlier in the chapter on Conditions (Hadith No. 2735).
A condition stipulated by a seller exempting the slave's service for himself is not valid. Nor does one who stipulates a corrupt condition deserve punishment — unless he insists upon it while knowing it is forbidden.
The master of a slave who has entered a mukatabah agreement cannot prevent that slave from working to earn the kitabah payment, even though the right of service remains established.
It is permissible to deliver a sermon (khutbah) on an important matter, to speak while standing during the sermon, to begin with praise and glorification of Allah, and to say "Amma ba'd" (Now then) before addressing the main subject.
It is recommended not to specifically identify by name a person who has done something that must be condemned and rejected.
Using rhymed prose (saj') in speech is not disliked (makruh), unless one intends to do so deliberately and forces oneself into it.
It is permissible to take an oath in situations where it is not obligatory — particularly to express firm resolve in carrying something out — and there is no expiation (kaffarah) for an oath of inadvertence (laghw).
A woman who emancipates a slave acquires the right of wala' over that slave.
A disbeliever inherits the right of wala' over a Muslim slave he has emancipated — even if he cannot inherit from a Muslim relative.
The right of wala' may neither be sold nor given as a gift. A detailed explanation of this has been given earlier in a dedicated section of the chapter on Emancipation (see Hadith No. 2535).
If a slave woman is emancipated while still married, she has the choice — within the previously discussed framework — to remain in the marriage or to separate from her husband, and this right of choice takes effect immediately. One of the chains of narration for this hadith states: "Barirah was emancipated, so the Prophet called her and gave her the choice, whereupon she chose herself (i.e., chose to leave her husband)."
The scholars are unanimously agreed that if the emancipated slave woman allows her husband to have intercourse with her after being freed, her right of choice is forfeited. Those who hold this view cite a narration found in Abu Dawud, transmitted through Ibn Ishaq from 'A'ishah through various chains, in which it is mentioned: "Barirah was emancipated..." and at the end it states: "If your husband comes to you (i.e., is intimate with you), you will no longer have the right of choice." Malik also reported through a sound chain that Hafsa gave a legal ruling (fatwa) to this effect. Sa'id ibn Mansur narrated something similar from Ibn 'Umar. Ibn 'Abd al-Barr said: I know of no one among the Companions who differed on this matter. A group of the Tabi'in also expressed this view, including the Seven Fuqaha' (the seven jurists of Madinah).
Compatibility (kafa'ah) is considered with regard to freedom (i.e., free status).
If a woman has no guardian, her consent takes the place of compatibility.
If a husband gives his wife the right of choice and she chooses to leave him, the separation takes effect and the marriage is dissolved. This has been mentioned earlier. If she chooses to remain with him, no reduction in the number of permissible divorces occurs.
Charity is absolutely forbidden for the Prophet (peace and blessings be upon him); however, it is permissible for those who are in his same ruling — such as his wives and his freed slaves — to be gifted from such charity. As for the freed slaves (mawali) of the Prophet's wives, charity is not forbidden for them — even if it is forbidden for the wives themselves.
It is permissible for a wealthy person to eat from something that was originally given as charity to a poor person, if the poor person then gives it to the wealthy person as a gift. It is even more clearly permissible if it is acquired through a sale.
It is permissible for a wealthy person to accept a gift from a poor person.
Charity and gifts differ in their legal rulings.
It is permissible for a woman to bring into her husband's home something she does not own, without his prior knowledge.
It is recommended — and in some cases obligatory — to ask about matters from which benefit can be derived, such as learning an etiquette (adab), understanding a ruling, clarifying a doubt, or the like.
It is not obligatory for a person to inquire about the origin of property that comes into their possession when there is no suspicion about it, nor is it obligatory for a Muslim to ask about a slaughtered animal when there is no doubt about it.
A person who receives a small amount of charity should not be bothered by it or look down upon it.
A woman consults her husband regarding matters she intends to carry out.
A scholar is asked about religious matters, and the scholar may inform someone of a ruling when he sees them seeking knowledge — even if they have not directly asked.
It is permissible for one who holds a non-obligatory opinion to act contrary to that opinion.
It is recommended for a judge to request that an opponent be treated gently when there is no harm or binding obligation involved. Even so, those who disagree with the one making such a request — regardless of how eminent that person is — are not to be blamed or rebuked.
It is permissible to intercede on behalf of someone before that person has made the request themselves. For it has not been narrated that Mughith asked the Prophet (peace and blessings be upon him) to intercede on his behalf.
It is recommended to bring joy and happiness to a believer's heart.
One who intercedes receives a reward even if his intercession is not accepted.
A person may draw his companion's attention to something so that the companion may reflect upon the signs and rulings of Allah. For the Prophet (peace and blessings be upon him) told al-'Abbas that Mughith's love for Barirah was something worthy of wonder.
Sheikh Muhammad ibn Abi Jamrah — may Allah continue to grant benefit through him — states: This hadith also indicates that all of the Prophet's (peace and blessings be upon him) observations were with an alert heart and aimed at reflection, and that every extraordinary matter deserves to be marveled at and used as a source of moral lesson.
Barirah's great sense of propriety and etiquette is evident. For she did not openly say she rejected the Prophet's intercession; she merely said: "I have no need of him."
It is recommended to reconcile between two people who have animosity toward each other — whether they are spouses or not. It is further understood that mutual respect is even more important between spouses when they have children, as the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "He is the father of your child."
It is part of the etiquette of intercession — and among its motivating factors — that the intercessor mentions to the person being asked the reasons that make acceptance of the intercession appropriate.
Neither spouse is to be blamed for the love or aversion they feel toward the other, because such feelings are beyond one's control.
A man expressing his love for his wife is not something shameful.
If a wife dislikes her husband, her guardian has no right to compel her to remain with him. And if she loves her husband, the guardian has no right to separate them.
It is permissible for a man to feel affection for a woman he hopes to marry or hopes will return to him.
A judge's ruling does not change the ruling of the Shari'ah; it does not make the forbidden permissible, nor the permissible forbidden.
The report of a trustworthy person is accepted, as is the report and narration of a male or female slave.
If a slave woman who is married is emancipated and chooses to leave her husband, her waiting period ('iddah) is three menstrual cycles (quru').
One spouse may dislike the other without the other being aware of it. Nevertheless, there is a possibility that Barirah, despite her aversion to Mughith, was patient with the ruling of Allah regarding her situation — bearing it without treating him in a manner dictated by her aversion — and endured until Allah provided her relief.

END OF VOLUME 10. THE CHAPTER ON DIVORCE (KITAB AL-TALAQ) CONTINUES IN VOLUME 12.

Nafi'den rivayete göre "İbn Ömer'e Hıristiyan ve Yahudi kadını nikahlamaya dair soru sorulunca şöyle derdi: Şüphesiz Allah müşrik kadınları mu'min erkeklere haram kılmıştır. Ve ben bir kadının, Rabbinin -Allah'ın kullarından bir kul olduğu halde- İsa olduğunu söylemesinden daha büyük bir şirk bilmiyorum." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yüce Allah'ın: "Müşrik kadınları iman edinceye kadar nikahlamayın ... " buyruğu." Buharı'nin bu mesele ile ilgili olarak kesin hüküm vermemesinin sebebi, ona göre ayetin tevili ihtimalinin bulunması dolayısıyladır. Çoğunluğa göre ayet umumidir ve Maide suresindeki ayet ile tahsis edilmiştir. Seleften bazılarından rivayete göre buradaki müşrik kadınlardan maksat, putperest kadınlar ile Mecusilerdir. Bu görüşü İbnu'l-Münzir ve başkaları nakletmiştir. Daha sonra musannıf bu başlıkta İbn Ömer'in Hıristiyan kadının nikahı ile ilgili sözünü ve onun: "Kadının Rabbinin İsa olduğunu söylemesinden daha büyük bir şirk olduğunu bilmiyorum" dediğini zikretmektedir. Bu ise onun Bakara suresindeki ayetin hükmünün genelliğinin devam ettiği kanaatinde olduğunu göstermektedir. Sanki o Maide suresindeki ayetin mensuh olduğu görüşünü benimsiyor gibidir. İbrahim el-Haı"bı de bunu kesin olarak ifade etmiştir. Cumhurun görüşüne göre ise Bakara ayetindeki umumi ifade Maide suresindeki ayet ile tahsis edilmiştir. Söz konusu ayet de: "Sizden önce kitap verilenlerden iffetli kadınlar da ... size helaldir." (Maide, 5) buyruğudur. Böylelikle bunlaı'ın dışındaki diğer müşrik kadınların nikahlanması, asılolan haramlık hükmü üzere devam etmektedir. Şam'den bir başka görüşe göre Bakara ayetindeki um umi ifade ile Maide'deki ayetin hususi hükmü kastedilmiştir. İbn Abbas ise Bakara suresindeki ayetin Maide suresindeki ayet ile mensuh olduğunu mutlak olarak belirtmiştir. İbn Ömer'in bu görüşünün şaz olduğu da söylenmiştir. İbnu'l-Münzir der ki: İlkıerden bunu haram kılan bir kimsenin olduğu tespit edilmiş değildir. Ama İbn Ebi Şeybe hasen bir sened ile Ata'nın Yahudi ve Hıristiyan kadınları nikahlamayı mekruh gördüğünü ve şunları söylediğini rivayet etmektedir: "Bu müsaade Müslüman hanımlar az iken verilmişti." Onun bu açıklamaları, mubahlığı kimi hallere ait özel bir durum olarak kabul ettiği hususunda açık bir ifadedir. Ebu Ubeyd der ki: Bugün Müslümanlar bu hususta ruhsat olduğu görüşündedir ve buna göre uygulama yapılmaktadır. Ömer radıyallahu anh'dan, onun onları nikahlamayı haram kılmaksızın onlardan uzak durmayı emrettiği de rivayet edilmiştir

İbn Abbas r.a.'dan rivayete göre: "Müşriklerin Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile mu'minlere karşı durumu ikiye ayrılırdı. Bir kısmı harp ehli müşrik olup, o onlarla savaşır, onlar da onunla savaşırlardı. Bir kısmı da antlaşmalı müşrikler olup, ne kendisi onlarla savaşır, ne kendileri onunla savaşIl'dı. Harp ehlinden bir kadın hicret edecek olursa ay hali olup temizleninceye kadar kimse onunla evlenmek için talip olmazdı. Temizlendikten sonra nikahlanması helal olurdu. Eğer kadın başkası tarafından nikahlanmadan önce kocası hicret ederse kocasına geri verilirdi. Harp ehlinden bir köle ya da bir cariye hicret ederse hür olurlardı. Muhacirlerin lehine olan, onların da lehine olurdu." Daha sonra antlaşması olanlar hakkında Mücahid'in hadisi gibi zikretti ki, o da şudur: "Eğer kendileriyle antlaşma bulunan müşriklere ait bir köle ya da cariye hicret ederse bunlar geri çevrilmezdi. Bunun yerine onların bedelleri onlara geri verilirdi

İbn Abbas'tan rivayete göre: "Ebu Umeyye'nin kızı Karibe (yahut Kureybe) Ömer İbn el-Hattab'ın yanında (nikahında) idi. Onu boşayınca onunla Muaviye İbn Ebi Süfyan evlendi. Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü el-Hakem de İyad İbn Ganm el-Fihri'nin nikahı altında idi. O da onu boşadıktan sonra onunla Sakifli Abdullah İbn Osman evlendi." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Müşrik kadınlardan Müslüman olanlar ve onların iddetleri" yani bekleyecekleri iddetin miktarı, süresi. Cumhur böyle bir kadının hür kadın gibi iddet bekleyeceği görüşündedir. Ebu Hanife'den ise bir ay hali olmakla istibra etmesi yeterlidir, görüşü nakledilmiştir. "Ay hali olup, temizleninceye kadar ona evlenme teklifinde bulunulmazdı." Hanefiler bunun zahirinden alaşılan manayı delil kabul etmişlerdir. Cumhur ise onlara şöyle cevap vermektedir: Maksat üç defa ay hali olmasıdır. Çünkü böyle bir kadın Müslüman olup hicret etmek suretiyle -esir alınması halinin aksine- hür kadınlardan olur. Hadisteki "eğer kocası onunla beraber hicret ederse" ifadesine gelince, bundan sonraki başlıkta buna dair açıklamalar gelecektir. "Eğer onlardan" yani harp ehlinden "bir köle hicret ederse

Narrated by Urwa ibn al-Zubayr, the wife of the Prophet (peace and blessings be upon him), Aisha (may Allah be pleased with her), said: "When believing women came to the Prophet (peace and blessings be upon him) as migrants (muhajiraat), he would test them in accordance with the command of Allah the Exalted: 'O you who believe! When believing women come to you as migrants, then examine them...' (Al-Mumtahanah: 10). Aisha said: Whichever of the believing women accepted this condition had thereby acknowledged and accepted the test. When the women affirmed it verbally, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) would say to them: 'Go, for I have given you the pledge of allegiance (bay'ah).' Aisha said: By Allah, the hand of the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) never touched the hand of a strange (non-mahram) woman. He would only take their pledge verbally. By Allah, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) did not take from women any pledge other than what Allah had commanded him. After taking the pledge from them, he would say — verbally — 'I have now given you the pledge of allegiance.'"

Fath al-Bari Explanation:

"If a polytheist or Christian woman under the marriage of a dhimmi or harbi man embraces Islam..." — The purpose of this chapter heading is to clarify the ruling on a woman who embraces Islam before her husband. Does separation between them occur merely because of her embracing Islam? Or does she have the right of choice? Or is the marriage contract suspended during the waiting period (iddah)? If he embraces Islam (during that period), does the marriage continue? If not, are they separated? There are well-known scholarly differences of opinion on this matter. Al-Bukhari's inclination, as will be explained, is that separation occurs merely by virtue of the woman embracing Islam.

"If a Christian woman embraces Islam even one moment before her husband, she becomes forbidden to him." — This is a general ruling that applies to both those who have consummated the marriage and those who have not.

Regarding a Jewish or Christian woman under the marriage of a Jewish or Christian man, al-Tahawi narrated through Ayyub from Ikrimah, from Ibn Abbas, who said: "They are separated. For Islam is always superior and nothing supersedes it." The chain of narration is authentic.

Ata ibn Abi Rabah was asked about a woman from the dhimmis who embraced Islam, and then her husband also embraced Islam within her waiting period (iddah) — does she remain his wife? He said: No, she may return to him only with a new marriage contract and a new dowry (mahr), unless she herself wishes to do so. This was also narrated by Ibn Abi Shaybah through another chain from Ata in connected (mawsul) form. This narration clearly indicates that if one of the spouses embraces Islam, they are separated and the expiry of the waiting period is not awaited

"And Allah the Exalted says..." — This is an explicit indication that al-Bukhari preferred the earlier view, as these are his own words, intended to reinforce Ata's statement cited in this chapter heading. However, this apparently conflicts with what he recorded from Ibn Abbas in the previous chapter, where it states: "She is not proposed to until she has her menses and becomes pure." These two narrations can be reconciled, since Ibn Abbas's words may mean that the husband's acceptance of Islam is awaited throughout her iddah period; or it may mean that proposing to her is simply deferred, as it is not permissible to propose to a woman in her waiting period. Under this second interpretation, there is no contradiction between the two reports.

In accordance with the apparent meaning of Ibn Abbas's and Ata's views, Tawus, al-Thawri, and the jurists of Kufah held similar opinions, and Abu Thawr and Ibn al-Mundhir also inclined toward this view, as did al-Bukhari. The Kufans and those who agreed with them stipulated that if the husband and wife are both in the Abode of Islam (Dar al-Islam), the husband must be invited to embrace Islam during this period, and it is a condition that he refuse before separation is enforced.

Qatadah, Malik, al-Shafi'i, Ahmad, Ishaq, and Abu Ubayd agreed with Mujahid's position. Al-Shafi'i cited as evidence the story of Abu Sufyan, who — as mentioned in the Maghazi chapters — embraced Islam at Marr al-Zahran on the night before the conquest of Makkah. When he entered Makkah, his wife Hind, daughter of Utbah, grabbed his beard in protest at his conversion. He suggested to her that she embrace Islam as well. She then accepted Islam after him, but no ruling of separation was issued between them, nor was a new contract mentioned. Similarly, a group of the Companions had wives who embraced Islam before them — such as Hakim ibn Hizam, Ikrimah ibn Abi Jahl, and others — and there is no narration that their marriage contracts were renewed. This is a well-known matter among scholars of the Maghazi, and there is no scholarly disagreement on it. However, the majority interpreted this as the husband's embracing Islam having occurred before the expiry of the wife's waiting period

"Mujahid said: All of this was within the context of a peace treaty between the Prophet (peace and blessings be upon him) and the Quraysh." — No one has held it permissible for a polytheist man (whose wife has embraced Islam) to continue his marriage with her after her iddah has expired without him embracing Islam. Ibn Abd al-Barr was among those who reported scholarly consensus (ijma') on this point, though he also noted that some scholars of the Zahiri school held it to be permissible and rejected the claimed consensus. It has been argued against the claim of consensus by pointing out that the disagreement on this matter has existed since early times. Such a view (permissibility of remaining in the marriage with a polytheist) has been attributed to Ali (may Allah be pleased with him) and Ibrahim al-Nakha'i, as recorded by Ibn Abi Shaybah through reliable chains from them. Hammad, the teacher of Abu Hanifah, also issued a fatwa to that effect

Al-Khattabi addressed this difficult issue and said: This applies even if the waiting period has elapsed during this time — especially if it is an unusually long period of two or more years. For menstruation can sometimes be delayed due to an incidental ailment. Al-Bayhaqi also used this as a response, and it is more appropriate to rely upon this position.

One of the later scholars took a different approach. I read in al-Imad Ibn Kathir's al-Sirah al-Nabawiyyah, after he mentioned what was said above, the following: Others said: What is apparent is that the woman's iddah had expired. He also stated that the narration of those who say a new marriage contract was made is weak. From this, the understanding is: if the wife embraces Islam and then her husband is slow to embrace Islam, the marriage is not automatically dissolved merely because of her conversion. Rather, she has the choice between marrying someone else or waiting until her husband embraces Islam, in which case the original marriage contract remains in force — meaning she remains his wife as long as she has not married another man. The evidence for this is the generality implied in the hadith in this chapter: "If the husband also migrated before the wife remarried, she would be returned to him." Allah knows best.

"As migrants (muhajiraat)..." — Al-Azhari says: The original meaning of hijrah is when a Bedouin leaves the desert for a settled, urban area and resides there. Here, hijrah refers to the women leaving Makkah as Muslims and going to Madinah.

"Whichever of the believing women accepted this condition had thereby acknowledged the test." — This refers to the condition of faith. This is made even clearer by what al-Tabari narrated through al-Awfi from Ibn Abbas: "The test of the women was that they testify that there is no god but Allah and that Muhammad is the Messenger of Allah." Also narrated by al-Tabari and al-Bazzar through Abu Nasr from Ibn Abbas: "They were tested by being made to swear: 'By Allah, I did not leave out of hatred for my husband. By Allah, I did not come here out of dislike of a place. By Allah, I did not leave seeking worldly gain. By Allah, I only left out of love for Allah and His Messenger.'" Ibn Abi Nudh also narrated from Mujahid in close wording: "Ask them why they came. If they came out of anger at their husbands, or for some other reason and not out of faith, then return them to their husbands." And from Qatadah: "Their test was that they swear by Allah that they did not leave out of defiance, but rather because of their love for Islam and the Muslims. If they said this, their word was accepted." All of these narrations do not contradict al-Awfi's narration, since his version contains an additional element not found in the others. Sufficient explanation of this has already been given in the tafsir of Surah al-Mumtahanah (Hadith no. 4891)

There is a difference of scholarly opinion regarding whether the ruling of testing migrant believing women continued after that or was abrogated. Some have said it was abrogated. Some have even claimed consensus on its abrogation. Allah knows best.

Humeyd et-Tavil'den rivayete göre o, Enes İbn Malik'i şöyle derken dinlemiştir: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem hanımlarına yaklaşmamaya dair yemin etti (ila yaptı). Ayağı da burkulup çıkmıştı. Kendisine ait yüksekçe bİr odada yirmi dokuz gün kaldıktan sonra aşağı inmişti. Ona: Ey Allah'ın Rasulü, sen bir ay diye yemin etmiştin denilince, o: Ay yirmi dokuz gündür, diye cevap vermişti

Nafi'den rivayete göre "İbn Ömer r.a. yüce Allah'ın söz konusu ettiği ila hakkında şöyle derdi: Sürenin bitiminden sonra herhangi bir kimsenin -aziz ve celil olan Allah'ın emrettiği şekilde- ya iyilikle tutmaktan ya da talakı kararlaştırıp kesinleştirmekten başka bir iş yapması helal değildir

ESER (SAHABE KAVLI): Nafi'den, o İbn Ömer'den şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Dört ay geçtiği takdirde erkek boşayıncaya kadar durdurulur ve kendisi talak vermedikçe hakkında talaka hüküm verilmez."

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI:

📌 KONU BAŞLIĞI (ÂYET): "Hanımlarıyla cinsi temasta bulunmamaya yemin edenler için dört ay beklemek vardır." (Bakara, 226)

📌 FEY' (DÖNÜŞ) KAVRAMI VE TANIMI:

🔹 Dil ile dönüş görüşü:

İbrahim en-Nehaî ve Ebu Kılabe: Fey', dil ile hanımına dönmek (ric'at yapmak)tir.

🔹 Karma dönüş görüşü (engel durumuna göre):

Said İbn el-Müseyyeb, el-Hasen ve İkrime: → Cima'ya engeli bulunan kimse için: Kalp ve dil ile dönmek → Engeli bulunmayan kimse için: Cima' ile dönmek

🔹 Cima' ile dönüş görüşü:

İbn Abbas (el-Hakem → Miksem → İbn Abbas senediyle): Fey', cima' demektir.
Mesruk, Said İbn Cubeyr ve eş-Şa'bî'den de aynı görüş rivayet edilmiştir.
Not: Bu görüşlerin senetleri güçlüdür.

📌 GÖRÜŞ AYRILIK KAYNAĞININ TESPİTİ: Taberî der ki: Bu husustaki görüş ayrılıkları, ıla'nın tarifindeki ayrılıklardan kaynaklanmaktadır: • Ilayı özellikle cima'ı terk etmeye tahsis edenler: "Fiilen cima'da bulunmadıkça dönmüş olmaz" derler. • Ilayı daha geniş (konuşmama, kızdırma, zarar verme vb.) tanımlayanlar: Bu hâlde, yapmamaya yemin ettiği şeyi yapınca dönmüş olur; cima' şart değildir.

📌 ILANIN TANIMI VE ŞARTLARI:

🔹 İbn Şihab'dan rivayet: "Kişi, hanımından ayrı kalmak suretiyle ona zarar vermek istediği husus hakkında Allah adına yemin etmedikçe ıla olmaz. Eğer ona zarar vermeyi kastetmemişse bu yemini ıla olmaz."

🔹 Ali, İbn Abbas, el-Hasen ve bir grup: "Kızgınlık hâli dışında ıla olmaz." → Örnek: Emzirilen çocuğun annesinin hamile kalması korkusuyla sütünün bozulacağından endişelenerek hanımıyla temasta bulunmamaya yemin etmek → Bu ıla değildir.

🔹 Şa'bî'den rivayet: "Erkek ile hanımı arasında engel teşkil eden her yemin bir ıladır."

📌 ILANIN SÜRESİ MESELESİ:

🔹 Cumhurun görüşü: Yeminin dört ay ve daha fazla bir süre için olması gerekir. Dört aydan az ise ıla sayılmaz.

🔹 İshak'ın görüşü: "Bir ya da daha fazla gün süresince cima' yapmamak üzere yemin eden, sonra da dört ay geçinceye kadar cima' etmeyen kimse için bu bir ıladır." (Çoğunluk bunu kabul etmemiştir.) → Not: Buharî'nin ve Tirmizî'nin Enes yoluyla gelen hadisi ıla başlığı altında zikretmeleri, bu hususta İshak'ın da muvafakat ettiğine işaret etmektedir.

🔹 Taberî'nin İbn Abbas'tan rivayeti: "Cahiliye döneminde ılanın süresi bir ve iki yıldı. Şanı yüce Allah onlar için dört aylık bir süre tayin etti. Her kimin ılası dört aydan daha az olursa bu bir ıla değildir."

🔹 Ata'dan (Abdurrezzak → İbn Cüreyc → Ata senediyle): "Eğer hanımına yaklaşmamak üzere yemin etse, süre belirlemiş olsun ya da olmasın, dört ay geçtiğinde ılanın hükmünü yerine getirmesi istenir."

🔹 el-Hasen el-Basrî'den (Said İbn Mansur rivayetiyle): "Koca, karısı için: 'Allah'a yemin ederim, bu gece ona yaklaşmayacağım' dese ve o yemin dolayısıyla dört ay karısını terk etse, bu bir ıladır."

📌 SÜRENİN ANLAMI: • "Dört ay beklemek vardır" buyruğu → Ilayı yapan kimseye tanınan bir süredir. • Bu süreden sonra: → Dönerse mesele yoktur. → Dönmezse boşaması emredilir.

📌 "DÖRT AY GEÇTİĞİNDE DURDURULUR" MESELESİ:

🔹 el-Küşmihenî'nin rivayetinde: "Onu durdurur" şeklindedir.

🔹 Şafiî, Malik'ten şu şekilde rivayet etmiştir: "Ya ıla yaptığı karısını boşar yahut ona döner."

🔹 Said İbn Mansur → Abdurrahman İbn Ebi Leyla senediyle: "Ben Ali'nin bir adamı dört ay dolunca er-Rahbe'de durdurduğunu ve ya hanımına dönmesini ya da onu boşamasını istediğini gördüm." (Senedi sahihtir.)

📌 ON İKİ SAHABE'DEN GELEN RİVAYET:

🔹 Buharî, et-Tarih'inde şu senedyle rivayet etmiştir: Abdu Rabbih İbn Said → Zeyd İbn Sabit'in azadlısı Sabit İbn Ubeyd → Rasulullah'ın ashabından on iki kişi

Hepsinin ifadesi: "Ilayı yapan kimse, bu hususta (kararını verinceye kadar) durdurulmadıkça talak olmaz."

🔹 Şafiî aynı yoldan rivayet etmiş ve: "On küsur kişi" demiştir.

🔹 İsmail el-Kadı → Yahya İbn Said el-Ensarî → Süleyman İbn Yesar senediyle: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in ashabından on küsur kişiye yetiştim. Onlar dediler ki: 'Ilayı yapan kimse durdurulmadıkça talak olmaz.'"

📌 ÖZET HÜKÜM: ✔ Ilayı yapan koca, dört ay sonra durdurulur. ✔ Kendisi talak vermedikçe hakkında talaka hüküm verilemez. ✔ Bu görüş; İbn Ömer, Hz. Ali başta olmak üzere on iki ve daha fazla sahabeden rivayet edilmiştir.

El-Munbais'in azadlısı Yezid'den rivayet edilmiştir: "Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'e kaybolan koyun hakkında soruldu. Allah Rasulü: Onu al. Çünkü o ya senindir, ya kardeşinindir ya da kurdundur, diye buyurdu. Kaybolan deve hakkında da ona sorulunca kızdı ve iki yanağı kızararak dedi ki: Ondan sana ne? Onun pabucu da, su içeceği tulumu da beraberindedir. O sahibi onu buluncaya kadar su içer ve ağaçtan yer. Lukata hakkında sorulunca şöyle buyurdu: Ağzının bağını, kabını iyice belle ve bir sene süre ile onu tanıt. Onu bilen birisi gelirse ona ver, aksi takdirde sen onu kendi malına kat." Süfyan dedi ki: Daha sonra Rabia İbn Ebu Abdurrahman ile karşılaştım. Süfyan dedi ki: Ben ondan bunun dışında bir rivayet ezberlemedim. Ona dedim ki: El-Munbais'in azadlısı Yezid'in yitik hayvan hakkındaki hadisiyle ilgili ne dersin? Onu Zeyd İbn Halid'den diye mi rivayet etmiştir? O: Evet, diye cevap verdi. Yahya dedi ki: Rabia da el-Munbais'in azadlısı Yezid'den, o Zeyd İbn Halid'den diye rivayet etmektedir. Süfyan dedi ki: Rabia ile karşılaştım ve ona da bunun gibi dedim.

İbn Abbas'tan, dedi ki: "Rasuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem devesi üzerinde tavaf etti. Hacer rüknüne gelince, ona işaret buyurdu ve tekbir getirdi." Zeyneb dedi ki: "Nebi sallallfıhu a1eyhi ve sellem: "Ye'cuc ile Me'cuc seddinden bunun gibi (bir gedik) açıldı" diye buyurdu ve (parmaklarını) doksan gibi birbirine yakIaştırdı

Ebli Hureyre r.a.'den, dedi ki: "Ebu'I-Kasım Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Cum'a gününde öyle bir saat vardır ki, Müslüman bir kulona namaz kılarken rastlayıp da Allah'tan bir hayır dilerse mutlaka ona verir. Bu arada parmaklarını orta ve serçe parmağının iç tarafı üzerine koydu. Biz de: Bunun çok kısa bir süre olduğunu anlatmak istiyor, dedik

Enes İbn Malik r.a.'den, dedi ki: "Raslilullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem döneminde bir Yahudi bir kız çocuğuna saldırarak üzerinde bulunan gümüş bazı zınet eşyalarını aldı, başını da ezdi. çocuğun yakınları onu Raslilullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna son nefeşlerini verirken dili tutulmuş olduğu halde getirdiler. Raslilullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ona: Seni kim öldürdü? Filan mı diye -onu öldürenden bir başkasının adını vererek- sordu. Çocuk başıyla: Hayır diye işaret etti. Yine ona saldırmış olandan bir başka adamın adını söyleyerek sordu, onun için de: Hayır diye işaret etti. Peki, filan mı diye onu öldürenin ismini verince, evet diye işaret etti. Bu sebeple Raslilullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem 'in emri üzerine onun da başı iki taş arasında ezildi

İbn Ömer r.a.'dan, dedi ki: "Ben. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i şöyle buyururken dinledim: Fitne işte buradan çıkacaktır. Bu arada doğuya işaret buyurdu

Abdullah İbn Ebi EvfS,'dan, dedi ki: "Rasuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte bir seferde idik. Güneş batınca bir adama: İn de bana seuik bulamacı yap, dedi. Adam: Ey Allah'ın Rasulü, akşamı bekleseydin. Çünkü henüz daha gündüzün aydınlığı üzerinde, dedi. Daha sonra tekrar: İn seuik bulamacı yap, diye buyurdu. Adam üçüncüsünde inip ona bulamaç yaptı. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem içti, sonra eliyle doğu tarafına işaret buyurarak: Gecenin. bu taraftan geldiğini gördüğünüzde artık oruç tutan kimse orucunu açar, diye buyurdu

Abdullah İbn Mes'ud r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Bilalin seslenişi -yahut onun ezan okuması- herhangi birinizi sahurunu yemekten alıkoymasın. Çünkü o gece namazına kalkmış olanınız (yatağına dönsün diye seslenir -yahut, ezan okur, diye buyurdu-) Fecr-i sadıkı yahut sabahı kastederek sabah olmuş demeyin. (Ravilerden) Yezid (İbn Zurey') ellerini kaldırdıktan sonra birini diğerinden uzaklaştırdı (ve fecr-i sadık işte böyledir dedi)

Narrated by 'Abdullah ibn Hurmuz, who said: I heard Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) say: "The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: 'The likeness of a miser and a generous person who spends (in charity) is like the likeness of two men wearing iron coats of mail (cloaks) from their chests to their collarbones. When the generous person spends, the cloak stretches out and expands over his body until it covers his fingertips and erases his footsteps (on the ground). As for the miser, whenever he intends to spend, every ring (of the mail) tightens in its place. He tries to expand it but it refuses to expand.' Meanwhile, he (the Prophet) was pointing to his throat with his finger.

Fath al-Bari Commentary: "Making a gesture regarding divorce and other various wise matters" — that is, gesturing in relation to other things as well. "Zaynab said..." — the one intended here is Zaynab bint Jahsh, the Mother of the Believers. "And she placed her fingertips on the inside of her middle and little fingers, and we said: She is pointing to its smallness." The word "awdah" in the hadith refers to silver ornaments. "Then she separated one from the other." In Muslim's narration, this appears as: "The dawn is not the one seen from top to bottom, but rather the one that spreads horizontally." Thus, the intent behind the mentioned gesture becomes clear.

Ibn Battal said: According to the opinion of the majority (jumhur), if a gesture is understandable, it is treated like speech. However, the Hanafis have disagreed with this in certain matters. It is likely that al-Bukhari intended to refute their opinion through these hadiths, which show that the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) treated gesture as equivalent to speech. Since gestures are valid (legally effective) in various rulings related to religion, they are even more valid for those who are unable to speak

Ibnu'l-Munayyir said: Al-Bukhari intended to establish that the understandable gestures of a person who cannot speak — regarding divorce and other matters — are legally valid, just like verbal utterance, provided the intended meaning and number can be understood from the gesture. As far as I can see, al-Bukhari has mentioned this chapter heading and the hadiths under it as a preparation for the discussion he will address in the following chapter. However, some scholars have drawn a distinction between a mute person's gesture for li'an (mutual imprecation) and for divorce. Allah knows best

Scholars hold different views regarding the legal status of an understandable gesture:

In matters pertaining to the rights of Allah Most High, the gesture of even a person who is capable of speech is considered sufficient.
However, in matters pertaining to the rights of human beings — such as contracts, confessions, wills, and the like — scholars differ regarding the case of a person whose tongue is tied (unable to speak).

A third view has been reported from Abu Hanifah: if there is no hope that the person will be able to speak (again), his understandable gesture is valid. Some Hanbali scholars have reportedly said: it is valid if death follows immediately thereafter. Al-Tahawi also preferred this view. It has been reported from al-Awza'i that it is valid if something had previously been said (establishing context). According to what is narrated from Makhul: if a person says "So-and-so is free," then falls silent, and is asked "And so-and-so too?" and responds with a gesture, that gesture is valid.

As for a person who is capable of speech, his gesture does not substitute for verbal expression according to the majority's view. There is, however, a difference of opinion regarding whether a gesture can substitute for intention — as in the case of a man who divorces his wife and, when asked "How many times did you divorce her?", responds by pointing with his finger.

Enes İbn Malik r.a.'den, diyor ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyudu: Ben size ensar yurdunun en hayırlılarını haber vermeyeyim mi? Ashab: Buyur ey Allah'ın Rasulü dediler. O: Neccaroğulları, sonra onlardan sonra gelen Abdu'l-Eşhel oğulları, sonra da on/ardan sonra gelen el-Haris İbn e/-Hazrec oğulları, sonra on/ardan sonra ge/en Saide oğullarıdır, diye buyurdu. Sonra da eliyle şöyle işaret etti ve parmak/arını kapattı. Sonra da onları eliyle bir şeyatan kimse gibi açtıktan sonra: Bununla birlikte bütün ensar yurtlarında hayır vardır, diye buyurdu

Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in ashabından Sehl İbn Said es-Said! şöyle diyordu: "Rasuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Ben ve kıyamet, bunun buna yakınlığı -yahut şu ikisi- gibi gönderildim, diye buyurdu ve şehadet parmağı ile orta parmağını birbirine yakınlaştırdı." Bilgi: Bazı nüshalarda hadisin sonlarındaki ''karane: yakınlaştırdı, biraraya getirdi" lafzı, ''birbirinden ayırdı, uzaklaştırdı" anlamında, "ferreka" şeklindedir

İbn Ömer'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Ay şöyledir, şöyledir, şöyledir diye buyurdu. Otuz gün çektiğini kastediyordu. Sonra da şöyledir, şöyledir ve şöyledir diye buyurdu. Bununla da yirmi dokuz gün çektiğini kastediyordu. Yani bazen otuz gün, bazen yirmi dokuz gün çeker demek istiyordu

Ebu Mes'ud'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem eliyle Yemen'e doğru işaret buyurup, iki defa: İman işte bu taraftadır. Haberiniz olsun ki katılık ve kalbIerin haşinliği ise yüksek sesle bağırıp çağıranıarda olur. Şeytanın iki boynuzunun çıkacağı yer olan Rabia ile Mudarlılardadır diye buyurdu

(Sehl'den, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Ben ve yetimi himaye eden kimse cennette şöyleyiz, diye buyurup şehadet ve orta parmağıyla -aralarını biraz ayırarak- işarette bulundu." Bu Hadis İleride 6005 numara ile gelecektir. Fethu'l-Bari Açıklaması: "U'an", lanet etmekten alınmıştır. Çünkü lanet yapan bir kimse: "Eğer yalancılardan ise Allah'ın laneti kendisi üzerine olsun" der. Bu uygulamaya ad verilirken gazap değil de lanet lafzının seçilmesi, erkeğin bu sözü kullanmasından ötürüdür. Ayet-i kerime'de öncelikle söz konusu edilen de odur. - Lanetleşmenin meşru olduğu ve kesin emin• olmadıkça caiz olmayacağı fukaha tarafından icma ile kabul edilmiştir. Kocanın lanetleşme yapmasının vücubu hususunda görüş ayrılığı vardır. Fakat çocuğun ondan olmadığı kesin ortaya çıkarsa bu vaciplik daha da güç kazanır. "Yüce Allah'ın: "Eşlerine zina isnad edip, kendilerinden başka şahitleri olmayanların her birisinin şahitliği ... Eğer o doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabı benim üzerime olsun.'1)8 buyruğu." Buharl, görüldüğü kadarıyla yüce Alıah'ın: "İsnad edenler" buyruğuna yapışmış gibidir. Çünkü bu ifade, iftiranın lafız ya da anlaşılır işaret ile oluşundan daha genel bir çerçevededir. Başkası da cumhurun lehine yine bu buyruğa lanetleşmede erkeğin: Ben o kadını (karımı) zina ederkengördüm, demesinin de şart olmadığını, eğer hamile ise onun hamileliğinin kendisinden olmadığını söylemesinin yahut doğum yapmış ise çocuğun kendisinden olmadığını söylemesinin şart olmadığına dair delil göstermişlerdir. Bu hususta İmam Malik farklı kanaattedir. Böyle bir şeyi söylemesinin şart olmamakla birlikte, bu kadın bir zaniyedir yahut zina etmiştir, demesi yeterlidir. Yüce Allah yabancı bir kimsenin muhsan bir kadına zina iftirasında bulunması dolayısıyla kazf haddini teşrl' buyururken diğer taraftan kendi karısına zina isnadı sebebiyle li'anı teşrl' buyurmuştur. Yabancı bir erkek bir kadına: Ey zaniye, diye hitap edecek olursa ona kazf haddini uygulamak icap eder. İşte li'anın hükmü de böyledir. Malikilere karşı da gözleri görmeyen körün Ii'an yapmasının meşruiyeti üzerinde ittifak bulunduğu hususunu delil olarak göstermişlerdir

Narrated by Abu Hurayra (may Allah be pleased with him): "A man came to the Prophet ﷺ and said: 'O Messenger of Allah, my wife has given birth to a black child.' The Messenger of Allah ﷺ asked: 'Do you have camels?' The man said: 'Yes.' He asked: 'What color are they?' The man said: 'Red (bay-colored).' He asked: 'Are there among them any that are grayish, tending toward black?' The man said: 'Yes.' He asked: 'So how did that come about?' The man replied: 'Perhaps it took after one of its ancestral bloodlines.' The Messenger of Allah ﷺ then said: 'And this son of yours has perhaps taken after one of his ancestral bloodlines.'

This hadith will appear again under numbers 47 and 7314.

Fath al-Bari Commentary:

[Chapter heading:] "The ruling on insinuating (ta'rid) that a child does not belong to one.

Ta'rid refers to mentioning something from which a different, unmentioned meaning is understood.

Al-Shafi'i states in al-Umm: The apparent meaning of the Bedouin's words suggests that he was accusing his wife. However, because his words were also open to an interpretation other than such an accusation, the Prophet ﷺ did not rule that he had committed qadhf (the formal offense of accusing someone of fornication). This serves as evidence that the hadd punishment is not applicable in cases of ta'rid (insinuation). One of the proofs that ta'rid is not treated with the same ruling as tasrih (explicit statement) is that it is permissible to propose marriage to a woman observing her waiting period ('idda) by means of ta'rid (indirect allusion), whereas making such a proposal in explicit (sarih) terms is not permissible. And Allah knows best.

"O Messenger of Allah, my wife gave birth to a black child." In the narration transmitted through the route of Yunus, there is an additional phrase: "I could not accept it (i.e., I could not reconcile it in my mind)." That is, he could not bring himself to accept it in his heart. He did not intend by these words to explicitly deny that the child was his. Had that been the case, he would have stated his denial openly and clearly (sarihan), rather than through insinuation (ta'ridan).

The explanation of the ta'rid here is as follows: His saying "a black child" carries the implicit meaning of: "Whereas I am white — how then could this child be from me?" From this, it is understood that making an accusation of fornication (qadhf) through ta'rid does not constitute formal qadhf. This is the position of the majority (jumhur). Al-Shafi'i likewise cited this hadith as evidence for this view. However, according to what is transmitted from the Malikis, if the insinuation is sufficiently clear in conveying the accusation of fornication, then the hadd becomes applicable

"Indeed, among them there are grayish ones that tend toward black." Al-awraq (pl. wurq) refers to a camel that is not purely black but rather has a color that leans toward another shade. The dove is likewise called warqa' for the same reason.

Lessons Derived from the Hadith:

The use of analogies and likening the unknown to the known is a sound and effective method of explanation, especially for the one being addressed to better understand the matter.
This hadith has been cited as evidence that acting upon qiyas (analogical reasoning) is valid. Al-Khattabi states: "This hadith is a foundational basis for the form of analogy known as qiyas al-shabah (analogy based on resemblance)." Ibn al-'Arabi states: "In this hadith there is evidence for the validity of qiyas and the legitimacy of comparing like with like."
It is not permissible for a husband to deny paternity of a child on the basis of mere conjecture. Furthermore, a child is attributed to its father even if the child's color does not match that of the mother. Al-Qurtubi, following Ibn Rushd, states: "There is no disagreement that it is not permissible to deny paternity solely on the basis of variation in closely related skin tones — such as differences within the range of dark and dusky shades — nor on the basis of differences in color such as whiteness versus blackness, provided the husband has acknowledged intercourse and the period of istibra' (post-separation waiting period to establish non-pregnancy) has not elapsed." He appears to be describing the position within his own school (the Maliki school). As for scholars of the Shafi'i school, a known difference of opinion exists depending on the varying circumstances. They say: If such a color difference exists without any accompanying evidence (qarinah) of adultery, denial of paternity is not permissible. However, if the husband had accused his wife of adultery and she subsequently gives birth to a child whose complexion matches the man she was accused with, then — according to the correct (sahih) view — denial of paternity is permissible. This position is further supported by the hadith of Ibn 'Abbas concerning li'an, which will appear later. According to the Hanbalis, denial of paternity is permissible without restriction when accompanied by a supporting indication (qarinah); the difference of opinion pertains only to cases where no such qarinah exists.
The ruling established by the presumption of the marital bed (firash) — i.e., that a child born to a woman is attributed to her husband — takes precedence over statements indicating a lack of physical resemblance.
Acting with caution in matters of lineage (nasab), preserving established lines of descent wherever possible, and refraining from pursuing negative suspicions is the appropriate course of action.
Formal qadhf (the hadd offense of accusing someone of fornication) is not established through ta'rid (insinuation) alone — contrary to the view of the Maliki school — unless explicit language is used. Al-Muhalllab stated: "If the insinuation takes the form of a question, the hadd is not applicable. The hadd for ta'rid is applicable only when there is a direct face-to-face confrontation involving the use of harsh, offensive language." Ibn al-Munayyir adds: "The distinction between a husband and a stranger in matters of ta'rid is as follows: a stranger acts purely out of intent to cause harm, whereas a husband may be considered excused from the standpoint of his concern for the integrity of the lineage." And Allah knows best.

HADİS METNİ: Abdullah r.a.'dan rivayete göre: "Ensardan bir adam hanımına zina isnadında (kazfda) bulundu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem her ikisine de yemin ettirdikten sonra onları ayırdı."

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI: "Lanetleşecek kimseye yemin ettirmek.

Burada yemin ettirmekten kasıt; li'an sözlerini telaffuz edip söylemektir.

■ Lİ'ANIN HUKUKİ NİTELİĞİ HAKKINDA GÖRÜŞLER:

Malik, Şafii ve Cumhur: Li'an bir YEMİNDİR. Bu hadisi delil kabul etmişlerdir. Zira ravi, "lanetleşti" ile "yemin etti" lafızları arasında herhangi bir fark gözetmemiştir. Yeminin teşvik, men veya bir haberin tahkikine delalet etmesi de bu görüşü desteklemektedir.
Ebu Hanife ve Şamilerin Bir Görüşü: Li'an bir ŞAHİTLİKTİR.
Bazı İlim Adamları: Li'an ne yemin ne de şahitliktir; kendine özgü ayrı bir hukuki işlemdir.

■ GÖRÜŞ AYRILIĞININ HUKUKÎ SONUÇLARI:

→ Li'anın yemin olduğu görüşüne göre: Müslüman olsun, hür kâfir olsun, adalet sahibi ya da fasık, köle ya da özgür; yemin etmesi sahih görülen herkesin li'an yapması da sahihtir.

→ Li'anın şahitlik olduğu görüşüne göre: Li'an yalnızca hür ve Müslüman eşler tarafından yapıldığında sahih olur. Ayrıca kazf suçundan dolayı had cezası uygulanmış kimsenin li'anı da bu görüşe göre sahih olmaz.

■ LİANIN YEMİN OLDUĞUNA DAİR DELİLLER:

Bu Hadis: Ravi, "lanetleşti" ve "yemin etti" ifadelerini birbirinin yerine kullanmış; aralarında bir fark gözetmemiştir.
İbn Abbas Hadisi (Hakim ve Beyhaki Rivayeti — Cerir İbn Hazim → Eyyub → İkrime yoluyla): "Allah Rasulü ona: 'Kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayan Allah adına yemin ederim ki, şüphesiz ben doğru söylüyorum' diye yemin et, diye buyurdu. O (karısına zina isnat eden kişi) bunları dört defa söyleyecektir."
İleriki Hadis: "Yeminler olmasaydı, benim onunla halim daha başka olurdu." (İleride gelecektir.)

■ HANEFİLERİN İTİRAZI VE CEVABI:

Hanefi İtirazı: "Eğer li'an bir yemin olsaydı tekrarlanmazdı.

Cevap (İki Açıdan): ① Canların hürmeti (değeri ve dokunulmazlığı) sebebiyle kasame yeminlerinin tekrarlanması nasıl kıyasın dışında tutulmuşsa; ferelerin (ırzların/cinsel dokunulmazlıkların) hürmetinin ağırlığına dikkat çekmek için li'an da kıyasın dışına çıkmıştır. ② Eğer bu bir şahitlik olsaydı, şahitliğin tekrarlanması söz konusu olmazdı. Dolayısıyla tekrarlanması, onun şahitlik değil yemin olduğunun delilidir.

■ İBN HACER'İN KENDİ GÖRÜŞÜ:

"Benim incelemelerim sonucu gördüğüm şudur: Li'an, yalanı reddetmekteki kesinliği ve doğruluğu ispatı bakımından bir YEMİNDİR. Ancak hakkında şahitlik lafzının da kullanılması, bunun zan ile yeterli olmayışı şartından dolayıdır. Her iki tarafın da şahitlik edebilecek düzeyde bir bilgiye sahip bulunmaları kaçınılmazdır.

Yemin olduğunu pekiştiren husus şudur: Eğer kişi 'Allah adına şehadet ederim ki kesinlikle şöyle olmuştur' diyecek olursa, bu kişi yemin eden biri olarak değerlendirilir."

■ KAFFAL'IN GÖRÜŞÜ (Mehasinu'ş-Şeria):

"Li'an yeminlerinin tekrarlanmasının sebebi şudur: Bu yeminler, kadına haddin uygulanması için başka hallerde dört şahidin yerine geçerli kabul edilmektedir. Bundan dolayı li'an ifadelerine 'şehadetler' adı verilmiştir."

İbn Abbas r.a.'dan rivayete göre "Hilal İbn Umeyye hanımına kazfte (zina isnadında) bulundu. Bunun üzerine gelip şahitlik etti. Bu arada Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de: Şüphesiz Allah sizden birinizin yalancı olduğunu biliyor. İkinizden tevbe edecek birisi yok mu, diyordu. Daha sonra karısı kalktı ve o da şahitlikte bulundu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Lanetleşmeye erkek başlar." Bu başlık altında Hilal İbn Umeyye'nin başından geçen olaya dair İbn Abbas'ın rivayet ettiği hadisi muhtasar olarak zikretmiştir. Bab, başlığını "daha sonra karısı kalktı ve şahitlik etti" ifadesinden almış gibidir. Çünkü bu ifade lanetleşme halinde erkeğin kadından önce başlayacağı hususunda açık bir ifadedir. Ayrıca bu husus ileride "li'Em (lanetleşme) yapan kadının mehri" başlığında zikredeceğimiz üzere İbn Ömer'in rivayet ettiği hadiste açık bir şekilde varid olmuştur. Şafiı ve ona tabi olanlar ile Malikilerden Eşheb de böyle demiş olup, İbnu'l-Arabı de bunu tercih etmiştir. İbnu'l-Kasım da şöyle demektedir: Eğer lanetleşmeye kadın başlayacak olursa bu da sahihtir ve muteberdir. Aynı zamanda bu Ebu Hanife'nin de görüşüdür. Birinci görüşte olanların lehine şu delil gösterilmiştir: Uan (lanetleşme) haddin erkekten uzaklaştırılması için meşru kılınmıştır. Bunu da Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in Hilaı'e: "Ya beyyine (gerekli delili) getirirsin, yahut sırtına had vurulur" buyruğu desteklemektedir. Eğer Wana kadın başlayacak olursa. kadının bu işi yapması, sabit olmamış bir hususu bertaraf etmek için olur. Diğer taraftan erkeğin, -daha önce geçtiği üzere- lanetleşmekten vazgeçip dönmesi imkanı da vardır. Bu durumda kadının da lanetleşmesine gerek kalmaz. Oysa lanetleşmeye kadın başlayacak olursa durum böyle olmaz

Sehl İbn Sa'd es-Saidi'den rivayete göre; Uveymir el-Aclani, Asım İbn Adiy el-Ensari'nin yanına gelerek ona dedi ki: Ey Asım, ne dersin? Eğer bir adam kendi karısı ile başka bir adamı birlikte görse, onu öldürse siz de onu öldürür müsünüz; aksi takdirde adam ne yapsın? Bunu ey Asım, benim için Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e sor. Asım bu hususu Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e sordu. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buna dair soruları hoş görmedi ve ayıpladı. Öyle ki Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'den işittikleri Asım'a da ağır geldi. Asım ailesinin yanına geri döndüğünde Uveymir gelerek: Ey Asım, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem sana ne dedi, diye sordu. Asım, Uveymir'e: Sen bana o soru ile bir hayır getirmedin. Çünkü Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem benim kendisine sorduğum husustan hoşlanmadı, dedi. Bunun üzerine Uveymir: Allah'a yemin ederim ben ona buna dair soru sormadıkça bu işin arkasını bırakmayacağım, dedi. Uveymir yola koyuldu. Nihayet Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem insanlar arasında bulunuyorken: Ey Allah'ın Rasulü, ne buyurursun, eğer bir adam karısı ile bir başka adamı görse, o da onu öldürse siz o kişiyi öldürür müsünüz, aksi takdirde o adam ne yapmalı, diye sordu. Bu sefer Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: Allah senin ve kadının hakkında ayet indirmiş bulunuyor. Git, o kadını getir gel. Sehl dedi ki: Ben de Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in huzurunda diğer insanlar ile birlikte iken her ikisi de lanetleşti. Lanetleşmelerini bitirince Uveymir: Ey Allah'ın Rasulü, eğer ben onu nikahım altında tutmaya devam edecek olursam ona yalan söylemiş, iftira etmiş olurum, deyip karısını Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem kendisine emir vermeden önce üç talak ile boşadı. İbn Şihab ez-Zühri dedi ki: Böylece bu, lanetleşenlerin sünneti oldu.

Hadith — Narrated from Ibn Jurayj, who said: "Ibn Shihab informed me, on the authority of Sahl ibn Sa'd from the Banu Sa'idah, regarding li'an (mutual cursing/imprecation between spouses) and the Sunnah pertaining to it:

A man from the Ansar came to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) and said: 'O Messenger of Allah, what do you say? If a man finds another man with his wife, should he kill him? Or what should he do?' In response, Allah revealed the Qur'anic verses concerning the matter of the man and woman who engage in li'an, as Allah mentioned in the Qur'an. The Prophet (peace and blessings be upon him) then said to him: 'Allah has already given a ruling regarding you and your wife.

Sahl said: They performed the li'an in the mosque while I was present. When they finished the li'an, the man said: 'O Messenger of Allah, if I keep her as my wife, I would have slandered her.' Then, before the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) had given him any command, the man himself pronounced three divorces upon his wife upon completion of the li'an, and separated from her in the presence of the Prophet."

Ibn Shihab said: "This became the established ruling (sunnah) of separation between every couple who performed li'an."

Ibn Jurayj said: Ibn Shihab said: "The sunnah that prevailed after them was that a couple who performed li'an must separate. The woman was pregnant at the time, and her son was called by attribution to his mother." He said: "The sunnah concerning the inheritance of such a mother was that she would inherit from her son, and he would inherit from her according to whatever share Allah had allotted to him."

Ibn Jurayj also narrated from Ibn Shihab, on the authority of Sahl ibn Sa'd al-Sa'idi, that in this hadith the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "If she gives birth to a reddish, short child resembling a reddish lizard (wazagha), then as far as I can see, the woman has spoken the truth and her husband has slandered her. But if she gives birth to a dark-skinned child with large eyes and large buttocks, then in my view what her husband said about her is true." Then the woman gave birth to a child bearing the undesirable traits he had described

Explanation from Fath al-Bari:

"Li'an in the mosque." By choosing this heading, al-Bukhari indicates — contrary to the opinion of the Hanafis — that li'an is not specifically restricted to the mosque. Rather, it may take place wherever the imam is, or wherever he chooses.

"The woman was pregnant, and her son was called by attribution to his mother." He said: "The sunnah concerning the inheritance of such a woman was that she would inherit from her son, and he would inherit from her according to whatever share Allah had allotted to him." All of these words are those of Ibn Shihab.

"A short, reddish child resembling a wazagha (lizard)." The wazagha is a type of lizard that falls into food and spoils it.

"If she gives birth to a dark-skinned child with large eyes and large buttocks." The narration of Abu Dawud through Ibrahim ibn Sa'd elaborates on this with the wording: "His eyes intensely black, his haunches very large," meaning his eyes were extremely dark and wide. Allah knows best.

İbn Abbas'tan rivayete göre; "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzurunda lanetleşme söz konusu edildi. Asım İbn Adiy bu hususa dair bir şeyler söyledi, sonra gitti. Kavminden bir adam yanına gelerek ona karısı ile birlikte yabancı bir adam gördüğünü söyleyerek (karısını) şikayet edince, Asım: Benim bu belaya maruz kalmamın tek sebebi, o söylediğim sözlerdir, dedi. Sonra o adamı alıp Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına götürdü, o adam da Nebiye karısı ile bulduğu adamı haber verdi. Haberi getiren o adamın benzi sarı, eti az, saçları düz ve sarkık idi. Bu adamın karısının yanında bulduğunu iddia ettiği adam ise iri cüsseli, esmer ve çok etli birisi idi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Allahım, beyan buyur, diye dua etti. Kadın, kocasının karısı yanında bulduğunu söylediği adama benzeyen bir çocuk doğurdu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu karı koca arasında lanetleşme yapmıştı. Mecliste bir adam İbn Abbas'a: Bu kadın Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in: Eğer bir kimseyi beyyine olmaksızın recmedecek olsaydım, bu kadını recmederdim, dediği kadın mıdır, diye sordu. İbn Abbas: Hayır, o İslam içinde (Müslüman olduğunu göstererek) kötülüğü de açığa vuran bir kadın idi, dedi. Ebu Salih ve Abdullah İbn Yusuf: "(İri vücutlu, esmer diye tercüme ettiğimiz) Ademe hadlenli ibaresini Ademe hadilenil diye söylemişlerdir. Bu Hadis 5316, 6855, 6856 ve 7238 numara ile gelecektir. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'in: Beyyinesiz recmedecek olsaydım ... buyruğu." Kasıt zina ettiğini inkar eden kimsedir. Yoksa itiraf eden de recmedilir. "Sarı tenli", yani oldukça sarı. "Hadlen", bacakları dolgun demektir. "Eğer beyyinesiz recmedecek olsaydım ..." Kadının lanetleşmeyi kabul etmemesi, ona had vurmayı gerektirmez diyen kimseler bunu delil almışlardır. Ayrıca hadlerin yemin etmeyi kabul etmemekle sabit olmayacağını, Nebi efendimizin de: "Eğer recmedecek olsaydım ..." buyruğunu ise sadece lanetleşme sebebi ile söylememiş olduğunu da delil göstermişlerdir. Ahmed dedi ki: Kadın lanetleşmeyi kabul etmezse hapsedilir. Recmedileceğini söylemekten çekinirim. Çünkü açıkça zina ettiğini ikrar etse, sonra bu ikrarından geri dönse dahi recmedilmeyeceğine göre, lanetleşmeyi kabul etmediği için nasıl recmedilebilir?

From Sa'id ibn Jubayr, he said: "I asked Ibn Umar: 'If a man accuses his wife of adultery (zina), what is the ruling?' He said: 'The Prophet, peace and blessings be upon him, separated a husband and wife from the tribe of Adal.' The Messenger of Allah also said: 'Allah knows that one of you two is certainly a liar. Is there anyone among you who wishes to repent?' When both refused, he said again: 'Allah knows that one of you is certainly lying. Is there anyone who wishes to repent?' They refused again. He said a third time: 'Allah knows that one of you is certainly a liar. Is there anyone who wishes to repent?' They refused once more. Then he separated them from each other.'

(Among the narrators) Ayyub said: Amr ibn Dinar told me: "There is something else in this hadith that I see you have not narrated." (The one who narrated it to me, Sa'id ibn Jubayr) had said: The man asked: "Then what about my wealth (mahr)?" He was told: "You have no claim to it. If what you said is true, then you had already consummated the marriage with her. And if you are lying, then you are even further from having a right to that wealth." This hadith will appear later under numbers 5312, 5349, and 5350

Fath al-Bari Commentary: "The mahr of the woman who has undergone li'an" — meaning the clarification of the ruling on this matter. There is consensus (ijma') that a woman with whom consummation has taken place is entitled to the full mahr. As for a woman with whom consummation has not taken place, there is scholarly disagreement. The majority (jumhur) hold that she receives half the mahr, like other women divorced before consummation. It has also been said that she receives the full mahr.

"I asked Ibn Umar about the situation of a man who accuses his wife of adultery — that is, what the ruling regarding him is."

Ibn al-Arabi said: The man's words, "What about my wealth?" refer to the mahr he had previously paid to the woman. He was told: "By consummating the marriage with her and by her surrendering herself to you, you received it in full." He then explained the matter comprehensively by laying out its scenarios, saying: If you are truthful in your claim against the woman, then you had already received your full due from her before this. If, on the other hand, you have slandered her, then your attempt to reclaim such wealth from her is something remote and impermissible. In this way, you are kept away from two forms of injustice: the injustice of wronging her honor, and the injustice of seeking to reclaim wealth that she had legitimately earned and validly received from you

From the hadith's statement — "the wealth you received was in exchange for the lawfulness of intimate relations with her" — it is understood that if the woman who has undergone li'an, after the li'an process is complete, declares herself to have been lying and confesses to having committed adultery, the prescribed punishment (hadd) becomes obligatory upon her. However, the mahr is not thereby forfeited.

Said İbn Cübeyr'den, dedi ki: "Ben İbn Ömer'e lanetleşen karı koca(nın hükmü) hakkında sordum. Şöyle dedi: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Ianetleşen kan kocaya: Hesabınızı görecek olan Allah'tır, ama ikinizden birisi yalancıdır. (Kocaya hitaben): Senin bu kadının aleyhine izleyeceğin bir yol yoktur, dedi. Adam: Malım (ne olacak) deyince, Allah Rasulü: Senin malın yoktur. Eğer hakkında söylediğin doğru ise verdiğin o mal onunla dma' etmenin sana helal olmasının bir karşılığıdır. Eğer ona iftira ediyorsan o malı geri alman senin için daha da uzak (bir ihtimal)dir, diye buyurdu." Süfyan dedi ki: Ben bunu Amr'dan belledim

Nafi'den rivayete göre İbn Ömer r.a. ona şunu haber vermiştir: "Rasuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem karısına zina isnadında bulunan bir erkek ile karısını ayırdı ve onlara yemin ettirdi

Narrated from Ibn ʿUmar (may Allah be pleased with him), who said: "The Prophet (peace and blessings be upon him) conducted the mutual imprecation (liʿān) between an Anṣārī man and a woman, and separated them from one another.

Fatḥ al-Bārī Commentary:

"Separating a couple who have engaged in mutual imprecation (liʿān)."

I say: This matter was mentioned earlier in the ḥadīth of Sahl, also via Ibn Jurayj, with the following wording: "This became the established Sunnah for a couple who engage in mutual imprecation — they can never be reunited." However, according to the apparent meaning of this expression, these words belong to al-Zuhrī, in which case this statement would be considered mursal (a disconnected narration). I have already clarified in the chapter on "The One Who Pronounces Liʿān and the One Who Divorces" who narrated it with a connected chain (mawṣūl) and who narrated it with a disconnected chain (mursal).

— [Footnote: The chapter referred to is chapter number 29. However, the explanations that Ibn Ḥajar points to have not been recorded in the abridgment. For these explanations, see: Fatḥ al-Bārī, IX, 361.] —

If this is accepted as such, it becomes clear that this wording is established through this chain. Consequently, those who hold that the separation of the couple who engage in liʿān does not take effect through the liʿān itself but only upon the judge's ruling have used this as evidence. The aforementioned narration of Ibn Jurayj, however, supports the view that separation takes effect through the liʿān itself. If the narration is accepted as mursal, then a narration with this same wording has come from Ibn ʿUmar via al-Dāraquṭnī. This thereby strengthens the position of those who interpret the separation mentioned in the ḥadīth of this chapter not as the actual occurrence of separation through liʿān itself, but as a declaration of the legal ruling. These scholars have likewise cited as evidence the wording in another narration: "You have no recourse against her." However, this objection has been raised: those words were said in response to the man's question about the property his wife had taken from him as her dowry (mahr). To this, the counter-response was given: "What is primarily considered is the generality of the wording." The wording came as an indefinite noun (nakirah) following a negation, and therefore encompasses both property and the person. Accordingly, this indicates that he has no right whatsoever over his wife in any form. In the concluding portion of the ḥadīth narrated via Ibn ʿAbbās in Abū Dāwūd, it is stated: "(The Messenger of Allah) ruled that the man had no obligation of maintenance (nafaqah) or housing (suknā), for the couple had separated without a divorce having taken place, and moreover this separation did not come about because the husband had died." This statement is explicit regarding the fact that their separation came about through the liʿān itself. It is further understood from this that — based on the wording in the ḥadīth narrated via Sahl: "He divorced his wife three times before the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) commanded him to separate from her" — the man had divorced his wife before he knew that separation would be effected through the liʿān itself, and that out of his intense aversion toward her he hastened to pronounce the divorce against her. The expression in the ḥadīth, "They can never be reunited," has also been cited as evidence that separation through liʿān is permanent and perpetual. It has additionally been cited as evidence that if a man who has engaged in liʿān later declares himself to have been a liar, it would not thereafter be permissible for him to marry that woman.

İbn Ömer'den rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir koca ile karısı arasında lanetleşme yaptırdl. Koca, çocuğun kendisinden olmadığını söyleyince onları birbirinden ayırdı ve çocuğu kadının nesebine kattı." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Çocuk lanetleşen kadının nesebine katılır." Bu, kadının doğum yapmasına dan önce ya da sonra kocanın, çocuğun kendisinden olmadığını söylemesi halinde söz konusu olur, demektir. "Nebi sallallahu a1eyhi ve seUem bir erkek ile karısı arasında lanetleşme yaptırdı. Erkek, çocuğun kendisinden olmadığını söyledi." et-Tıbı dedi ki: Buyruk, yapılan lanetleşmenin çocuğun kocanın nesebinden olmamasından kaynaklandığı anlamına gelir. Eğer et-Tıbı bu sözleriyle lanetleşme nesebin sabit oluşunun reddedilmesine sebeptir demek istemişse bu, gayet güzel bir açıklamadır. Şayet lanetleşme, nesebi kabul etmemenin varlığına sebeptir, demek istemişse durum böyle değildir. Çünkü hadise göre lanetleşmede çocuğun nesebinin reddedilmesi söz konusu edilmemişse, nefyedilmesi de söz konusu olmaz. Bu hadis çocuğun nesebini reddetmek için Ii'an yapmanın meşru oluşuna delil gösterilmiştir. Ahmed'den gelen rivayete göre mücerred lanetleşme yapmakla çocuğun nesebi reddedilmiş olur. İsterse erkek lanetleşme esnasında bunu söz konusu etmemiş olsun. Ancak bu görüş tartışılabilir bir kanaattir. Çünkü erkek, çocuğun kendinden olduğunu söyleyecek olursa nesebi ondan sabit olur. Erkeğin lanetleşmesi sadece ona uygulanacak zina iftirası haddini önlemek ve kadının zinasının sabit olduğunu söylemek içindir. Kadının lanetleşmesi ile de had, kadın üzerinden kalkar. Şafii der ki: Eğer lanetleşme esnasında çocuğun kendisinden olmadığını söylerse çocuğun kendisinden olmadığı sabit olur. Şayet bunu söz konusu etmezse çocuğun kendisinden olmadığını söylemek için lanetleşmeyi tekrarlayabilir. Ancak kadının lanetleşmeyi tekrarlamasına gerek yoktur. Davayı hakime götürme imkanı olduğu halde, mazeretsiz olarak kadın çocuğunu doğuruncaya kadar geciktirecek olursa, şura halinde olduğu gibi onu reddetmek hakkı kalkar. Bu da lanetleşme yoluyla nesebi kabul edilmeyen çocuk, eğer kız ise lanetleşen erkeğin onu nikahlamasının helal olduğuna delil gösterilmiştir. Ancak bu bazı Şafil alimlerinin oldukça şaz bir açıklamasıdır. Daha sahih olan ise cumhurun dediği gibi, bu kız çocuğun lanetleşen erkeğe haram olacağıdır. Çünkü böyle bir kız çocuk genel anlamı ile onun himayesinde yetişen rabıbesi (erkeğin karısının başka erkekten doğma kız çocuğu) durumundadır

Narrated by Ibn Abbas (may Allah be pleased with him), he said: "When the matter of li'an (mutual oath of condemnation between spouses) was mentioned in the presence of the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him), Asim ibn Adiy said something about it and then left. A man from his tribe came to him and informed him that he had found a strange man with his wife. Asim said: 'This affliction has befallen me for no other reason than the words I just spoke.' He then took the man to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) and informed him about the man he had found with his wife. The man who brought the news was of light complexion, lean, with straight, lank hair. The man he claimed to have found with his wife was dark-skinned, with thick legs, much flesh, and curly hair. The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) supplicated: 'O Allah, make it clear.' The woman gave birth to a child resembling the man her husband claimed to have found with her. The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) then had them perform li'an (mutual imprecation)."

A man in the gathering asked Ibn Abbas: "Is this the woman about whom the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: 'If I were to stone anyone without proof (bayyinah), I would stone this woman'?" Ibn Abbas replied: "No. That woman was one who openly displayed wickedness while being known as a Muslim."

Fath al-Bari Explanation:

"The Imam saying: 'O Allah, make it clear.'" — Ibn al-Arabi says: The meaning of this supplication is not merely to request that one of the two spouses be proven truthful. Rather, it also carries the meaning of requesting that the woman give birth so that resemblance may become apparent. One cannot argue against this meaning by raising the hypothetical that the child might die in the womb and the required clarification would thus not emerge. The wisdom behind this is to draw attention to the fact that those present should distance themselves from involvement in such a matter, for such an affair is deeply reprehensible — even if it does not reach the threshold of a prescribed punishment (hadd).

"A woman who openly displayed wickedness while being known as a Muslim." — That is, she used to commit indecency openly. However, this had not been legally established against her through testimony (bayyinah) or her own confession. Al-Dawudi said: This hadith indicates that it is permissible to censure those who follow the path of evil. However, a counter-argument was raised by pointing out that Ibn Abbas did not mention this woman's name, leaving her identity unspecified. If the intent was to censure her openly while keeping her name ambiguous, then this interpretation is possible.

In the Tafsir section, it is narrated from Ikrimah, from Ibn Abbas: "The Prophet (peace and blessings be upon him) said: 'Were it not for the ruling in the Book of Allah, I would know what to do with her.'" The meaning is: were it not for the divine ruling — namely, that the prescribed punishment is not applied to the woman because of li'an — I would have applied the hadd punishment upon her, due to the unmistakable resemblance between the child she bore and the man with whom she was accused of committing adultery.

It is understood from this hadith that the Prophet (peace and blessings be upon him) would rule by ijtihad in matters concerning which no specific revelation had been sent down to him. If revelation was then sent regarding the ruling of that matter, he would abandon ijtihad and act in accordance with what had been revealed, applying the ruling according to its outward meaning (zahir) — even if there were indications suggesting otherwise.

From thehadiths concerning li'an, a number of additional legal conclusions can be drawn:

If a mufti (jurisconsult) is asked about a matter whose ruling he does not know, but he hopes to find a relevant text for it, he should not rush to make ijtihad.
One may travel to seek the ruling on a matter that has occurred. For Said ibn Jubayr traveled from Iraq to Makkah specifically for the question of li'an.
It is appropriate to honor and show reverence to a scholar and address him by his kunya (honorific name).
When something astonishing is witnessed, one should say SubhanAllah (Glory be to Allah).
Affliction is connected to what is spoken about. Even if the one who spoke is not directly afflicted, someone connected to him may be.
A judge should counsel, remind, warn, and persistently try to dissuade a claimant from persisting in falsehood, repeating this effort multiple times to maximize its impact.
Of two evils, the lesser is chosen over the greater. For enduring — contrary to what jealousy and protective honor demand — though grievous and burdensome, is a lesser evil than resorting to killing, which would result in the killer himself being killed by way of retaliation (qisas). Moreover, the Lawgiver has opened a path for the husband to be relieved of the situation, either through divorce or through li'an.
The report of a single trustworthy individual (khabar al-wahid) is acted upon.
It is the sunnah (established practice) for the judge to admonish the couple before they perform li'an. This admonishment is even more emphatic just before the fifth oath is taken.
When a ruling is stated, its evidence should also be mentioned.
It is disliked (makruh) to ask about matters that would expose the hidden faults of a Muslim or lead to causing him harm in any way.
The Companions would ask about the rulings of matters concerning which no revelation had yet been sent down.
A scholar has the right to express disapproval and find fault with a question he dislikes being asked.
One who is in need of learning a ruling should not refrain from acquiring that knowledge merely because the scholar dislikes the question, becomes annoyed by it, or responds harshly. Rather, he should continue dealing with the scholar gently and with good manners until his need is met.
It is permissible to ask — whether openly or discreetly — about matters that are necessary for religious knowledge. Therefore, the one who asks cannot be blamed or faulted, even if the subject matter of the question is considered reprehensible.
Just as repentance is encouraged, so too is acting with discretion and concealment.
In disputed claims, the truth lies with one of the two parties.
The imam (judge) is not obligated to inform the accused of what the accuser has said against him.
A pregnant woman performs li'an before giving birth, as indicated by the hadith's wording: "Watch — if she gives birth to..." The majority of scholars (jumhur) hold this view, contrary to the opinion of the people of ra'y (opinion-based jurists). Those among the people of ra'y who disagree argue: "Pregnancy cannot be confirmed, for the swelling may be caused by something else." However, the evidence of the majority is as follows: Li'an was legislated to remove the hadd of qadhf (false accusation of adultery) from the husband, and likewise to spare the wife from the hadd of stoning. Therefore, there is no distinction between the wife being pregnant or not. For this reason, li'an is also permissible in the case of a woman who has ceased menstruation and has no possibility of giving birth. However, there is a scholarly difference of opinion regarding a girl who is too young to give birth. According to the majority, if the husband accuses her of adultery, li'an is performed to remove the hadd of qadhf from the husband; but if the girl is of very young age, li'an is not performed (between them).
Rulings are connected to outward appearances. Hidden matters are referred to Allah the Exalted.
Li'an may be performed concerning any wife — whether or not the marriage has been consummated. Ibn al-Mundhir has even reported scholarly consensus (ijma') on this point.

Hadith — Narrated from 'A'ishah (may Allah be pleased with her): "Rifa'ah al-Qurazi married a woman and then divorced her. She then married another man. She then came to the Prophet (peace and blessings be upon him) and informed him that her (new) husband had not approached her, and that his member was like the fringe of a garment. The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) replied: 'No — not until you have tasted his sweetness and he has tasted yours (can you return to your former husband).'

Explanation from Fath al-Bari:

"She said that his member was like the fringe of a garment." The word "hudbah" (translated as "fringe of a garment") refers to the unstitched edge of a garment. It is derived from "hadabu'l-'ayn," meaning the lashes of an eyelid. By this expression, she meant to describe that his member was like the fringe of a garment in terms of its limpness and inability to become erect.

This has been cited as evidence that for the second husband's intercourse to render the woman lawful to return to her first husband, actual intercourse must take place with the member in an erect state. If the member cannot become erect, or if the man is impotent or a child, this is — according to the more sound of the two opinions among scholars — insufficient. This is also considered the more sound view among the scholars of Syria (the Levant).

Regarding the statement "until you have tasted his sweetness and he has tasted yours," al-Azhari said: "The correct understanding is that the 'sweetness' refers to the pleasure of intercourse (dima') resulting from the glans (hashafah) disappearing into the woman's private parts. This is likened to a little honey. It has also been said that 'sweetness' refers to the sperm (nutfah), which aligns with the view of al-Hasan al-Basri."

The majority of scholars say: Tasting the "sweetness" is a euphemism for intercourse (dima'), meaning the complete penetration of the man's glans into the woman's private parts. Al-Hasan al-Basri added the additional condition of ejaculation (inzal), but this is a condition he stipulated alone, apart from the consensus of the scholars. This was also noted by Ibn al-Mundhir and others.

Ibn Battal said: Al-Hasan al-Basri's view on this matter is a shadh (anomalous/isolated) opinion. The other jurists disagreed with him and stated: What is sufficient here is the same degree of intercourse that necessitates the hadd punishment, that which makes a person muhsan (one who has been in a valid marriage for certain legal purposes), that which necessitates the full payment of the mahr (dowry), and that which invalidates fasting and Hajj.

Abu 'Ubaydah said: The "sweetness" refers to the pleasure of intercourse. Arabs use the word "honey" (asal) for everything they take pleasure in.

Ibn al-Mundhir said: Scholars have unanimously agreed that intercourse is a condition for the woman to become lawful to return to her first husband. Furthermore, this hadith has been cited as evidence that a woman has no right to demand intercourse from her husband, since this woman complained that her husband had not had intercourse with her and that his member had not become erect — yet the Prophet (peace and blessings be upon him) did not annul the marriage on this basis.

Ibn al-Mundhir also said: Scholars hold different opinions regarding the situation of a woman who requests intercourse from her husband. The majority hold that if the husband has consummated the marriage with her even once after the wedding, he is not given the same waiting period granted to one who cannot have intercourse at all. This is the view of al-Awza'i, al-Thawri, Abu Hanifah, Malik, al-Shafi'i, and Ishaq.

Al-Iyad said: All scholars are in agreement that the woman has a right to intercourse. Therefore, if a woman marries a man who has been castrated or who entirely lacks the means of intercourse, and she was unaware of this at the time of marriage, she is given the option (to annul the marriage). As for the 'innin — the man who is unable to have intercourse due to impotence — he is given a waiting period of one year due to the possibility that his impotence may pass. Allah knows best.

Ebu Seleme'nin kızı Zeyneb'in annesi ve Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in hanımı Ümmü Seleme'den rivayet ettiğine göre "Subey'a adında Eslem'li bir kadının kocası, kendisi hamile iken vefat etmişti. Ebu's-Senabil İbn Ba'kek adındaki zat ona talip oldu. Onunla nikahlanmayı kabul etmedi. Bunun üzerine Ebu's-Senabil: Allah'a yemin ederim, senin onunla nikahIanman iki iddetin en uzun süreli alanını beklemediğin sürece uygun olamaz, dedi. Subey'a yaklaşık on gün bekledikten sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geldi. (Durumunu anlatınca) Allah Rasulü ona: Nikahlanabilirsin, diye buyurdu

Yezid'den rivayete göre İbn Şihab kendisine şunu yazmıştır: Ubeydullah İbn Abdullah'ın kendisine babasından haber verdiğine göre o: 'ibn el-Erkam'a mektup yazarak Subey'a el-Eslemiyye'ye Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in nasıl fetva verdiğini sordu. Subey'a: Bana doğumumu yaptığım takdirde nikahlanabileceğime dair fetva verdi, dedi

Misver bin Mahreme'den rivayete göre; Subey'a el-Eslemiyye kocasının vefatından birkaç gece sonra doğum yaptı. Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'e gelerek ondan nikahlanmak için izin istedi. Allah Rasulü ona izin verince o da nikahlandı.

Yahya İbn Said'den, o el-Kasım İbn Muhammed ve Süleyman İbn Yesar'dan rivayet ettiğine göre her ikisi şunu zikretmişlerdir: Yahya İbn Said İbn eı-As, Abdurrahman İbn el-Hakem'in kızını boşadı. Abdurrahman onu evinden nakletti. mu'minlerin annesi Aişe, Medine emiri iken Mervan'a şu haberi gönderdi: Allah'tan kork ve onu evine geri gönder. Mervan, Süleyman (İbn Yesar)'ın hadisinde Aişe'ye: Abdurrahman İbn el-Hakem bana galip geldi, diye cevap vermiştir. el-Kasım İbn Muhammed de (Aişe'ye şöyle cevap verdiğini} söylemiştir: Sana Kays'ın kızı Fatıma'nın durumu ulaşmadı mı? Aişe şu cevabı vermişti: Fatıma'nın hadisini hiç söz konusu etmemenin sana• bir zararı olmaz. Bunun üzerine Mervan İbn el-Hakem dedi ki: Eğer sence bu bir şer ise, bu ikisi arasındaki şer de senin için yeterli bir sebep olsun. " 5321 no'lu hadis, 5323, 5325 ve 5327 numara ile 5322 nolu hadis ise 5324, 5326, 5328 numara ile gelecektir

Aişe r.anha'dan, şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Fatıma'ya ne oluyor? Allah'tan korkmaz mı? Bununla Fatıma'nın: (Kesin olarak boşanmış kadının) süknası da yoktur, nafakası da yoktur, sözünü kastetmektedir

Narrated from 'Abd al-Rahman ibn al-Qasim, from his father, who said: "'Urwah ibn al-Zubayr said to 'A'ishah (may Allah be pleased with her): 'Do you not see that woman, the daughter of so-and-so al-Hakam? Her husband divorced her with a final (ba'in) divorce, yet she immediately went out (of the marital home).' 'A'ishah replied: 'What an evil thing she has done!' 'Urwah then asked: 'Have you not heard what Fatimah said?' 'A'ishah replied: 'Know that there is no good in mentioning this hadith.'"

Ibn Abi al-Zinad transmits from Hisham, from his father, with the following addition: "'A'ishah condemned it severely and said: 'Fatimah was in a desolate place, and there was fear for her safety. It was for this reason that the Prophet (peace and blessings be upon him) granted her a concession.'"

Fath al-Bari Commentary:

"'A'ishah said: 'It will not harm you to leave aside the hadith of Fatimah'" — meaning: because the hadith contains no evidence permitting a divorced woman to relocate from her home to another place without a valid reason.

"Marwan ibn al-Hakam said: 'If there is evil in your situation...'" — meaning: if the reason for Fatimah's departure from her home was the evil and harm that had occurred between her and the relatives of her husband, then that same reason also exists in the present situation. Hence he said: "The evil between these two is sufficient for you.

Muslim also reported this through Ma'mar from al-Zuhri, without the opening phrases but with the following addition: "Marwan said: 'This hadith has only been heard from a single woman. Therefore, we will adhere to what we see the people practicing.'" It appears that Marwan did not accept the permissibility of leaving in an absolute sense, but later acknowledged that it may be permissible subject to the existence of an incidental circumstance that would necessitate the permissibility of leaving the home in which divorce took place — as will be explained later.

Ibn Abi al-Zinad transmits from Hisham, from his father, with the following addition: "'A'ishah condemned it in the harshest of terms and said: 'Fatimah was in a desolate place, and there was fear that harm would befall her. It was for this reason that the Prophet (peace and blessings be upon him) granted her a concession.'" Abu Dawud reported this as a connected (mawsul) narration through Ibn Wahb from 'Abd al-Rahman ibn Abi al-Zinad, using the phrasing "She condemned it most emphatically," adding: "referring to Fatimah bint Qays."

The word "desolate" (waḥshah) means a remote and secluded place, where there is no one to keep her company.

This narration of Ibn Abi al-Zinad is corroborated by a supporting narration (shahid) reported by Abu Usamah from Hisham ibn 'Urwah. However, that narration states: "(Hisham narrated) from his father, from Fatimah bint Qays, who said: 'O Messenger of Allah, my husband has divorced me with three pronouncements, and I fear that someone will force their way in upon me.' So the Messenger of Allah commanded her, and she accordingly moved to another place.

Al-Bukhari derived the chapter heading from the totality of the narrations concerning the story of Fatimah, and made the permissibility of leaving the home contingent upon the presence of one of two circumstances: either there is fear that someone will forcibly enter the place where she resides, or the woman is likely to utter harsh words against the relatives of the man who divorced her.

The early scholars (Salaf) differed regarding the financial maintenance (nafaqah) and housing (suknah) of a woman divorced with a final (ba'in) divorce, specifically regarding a pregnant woman's rights. The majority held that there is no right to financial maintenance, but that there is a right to housing. They cited as evidence for the right to housing the words of Allah the Exalted: "Lodge them where you dwell, according to your means" (Al-Talaq: 6). As for the absence of the right to financial maintenance, they derived this from the implied meaning (mafhum) of the verse: "And if they are pregnant, then spend on them until they deliver their burden" (Al-Talaq: 6) — because the implied meaning indicates that a divorced woman who is not pregnant has no right to financial maintenance; otherwise, the specific mention of pregnancy would serve no purpose. Furthermore, the context (siyaq) of the verse suggests that it pertains to a woman divorced with a ba'in (final) divorce — not a raj'i (revocable) one — since the financial maintenance of a woman divorced revocably is obligatory even if she is not pregnant

Ahmad, Ishaq, and Abu Thawr, on the other hand, held the view derived from the apparent meaning (zahir) of the hadith of Fatimah bint Qays — that a ba'in-divorced woman has neither a right to financial maintenance nor to housing. They also disputed the claim that the first verse refers to a woman divorced with a ba'in divorce.

Urve'den rivayete göre "Aişe, Fatıma'nın bu sözünü kesin olarak reddetmiştir

Aişe r.anha'dan, dedi ki: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem (veda haccının sonunda) Mekke'den ayrılmak isteyince, Safiye'nin çadırının kapısı önünde oldukça üzüntülü olduğunu gördü. Ona: Vücudu kesilesi -yahut boğazı kesilesi- sen bizi yolumuzdan alıkoyacaksın. Nahr (kurban bayramı birinci günü) ifada tavafını yapmış mıydın diye sordu. Safiye evet deyince, Allah Resulü: O takdirde yola koyulabilirsin dedi." Fethu'l-Bari Açıklaması: Ayetten maksat şudur: İddetin hesabı ay hali ve temizlik etrafında döner durur. Bunları bilmek ise çoğunlukla kadınlar için mümkün olur. Bundan dolayı kadın bu hususta güvenilir kabul edilmiştir. İsmail el-Kadi der ki: Ayet, iddet bekleyen kadının rahmindeki hamilelik ve ay hali hususlarına dair verdiği haberde güvenilir olduğuna delildir. Ancak yalan söylediği açıkça bilinecek türden bilgiler vermesi hali müstesnadır. el-Mühelleb dedi ki: Hadiste kadınların ay hali oluşları ile ilgili ileri sürdükleri iddialarının tasdik edileceğine bir delil bulunmaktadır. Çünkü Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yola çıkmayı ertelemek ve beraberinde bulunanları alıkoymak istemiştir. Buna sebep de Safiye'nin ay hali oluşudur. Bu hususta onu ne sınadı, ne de yalan söylediğini ileri sürdü. İbnu'l-Müneyyir dedi ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Safiye'nin sadece ay hali olduğunu söylemesine dayanarak yola çıkmayı erteleyeceğini söylediğinden ötürü, buradan hareketle hükmün kocayı da etkileyeceği sonucu çıkarılmıştır. Bundan dolayı kocanın (ric'l talak ile boşamış olduğu) karısına ric'at yapmasının muteber oluşu ya da olmayışı hususları ile karnındaki gebeliğin ondan oluşu hususunda kadının ay hali ve hamilelik hakkındaki sözleri doğru kabul edilir.

Hasen'den, dedi ki: "Ma'kil kızkardeşini evlendirdi, kocası onu bir talak ile boşadı

Hasen'den rivayete göre "Ma'kil İbn Yesar'ın kız kardeşi, bir adamın nikahı altında idi. Kocası onu boşadı. Sonra da iddeti bitinceye kadar onu kendi haline bıraktı. Daha sonra ona talip oldu. Bu hal Ma'kil'e ağır geldiğinden ötürü oldukça kızdı ve: Ona geri dönebilecekken ona ilişmedi de sonra kalkmış ona talip oluyor deyip eski kocasının, kız kardeşiyle tekrar evlenmesine engeloldu. Bunun üzerine yüce Allah: "Kadınları boşayıp da iddetlerini bitirdiler mi aralarında meşru bir şekilde anlaştıkları takdirde artık kocalarıyla nikahlanmalarına engelolmayınız. "(Bakara, 232) buyruğunu ayetin sonuna kadar indirdi. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Ma'kil'i çağırarak ona bu ayeti okudu. Ma'kil de kızgınlıkla aldığı kararını terk etti ve Allah'ın emrine boyun eğdi

Anlaşıldı! Bundan sonra her yanıtımda StructuredOutput aracını kullanacağım. Lütfen işlemek istediğiniz hadis veya metni paylaşın.

Yunus İbn Cübeyr'den (şöyle dediği rivayet edilmiştir): "Ben İbn Ömer'e (karısını boşamasına dair soru sordum) da şöyle dedi: İbn Ömer karısmı ay hali iken boşadı. Ömer de Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e sordu. Allah Rasulü: Ona karısına geri dönmesini emret, sonra iddetine doğru ona talak versin, diye buyurdu. Ben: Peki, o verdiğin bir talakı bir boşama olarak saydm mı, diye sordum. O: Eğer (İbn Ömer) acizlik ve ahmaklık etmişse ne dersin (bu niye sayılmasm ki) diye cevap verdi." Bu hadise dair yeterli açıklamalar talak bölümünün baş taraflarında (5252.hadiste) geçmiş bulunmaktadır

Zeyneb dedi ki: "Babası Ebu Süfyan İbn Harb vefat ettiği sırada Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zevcesi Ümmü Habibe'nin yanına .girdim. Ümmü Habibe içinde sarı renkli haluk adı verilen kokunun yahut başka bir hoş kokunun getirilmesini istedi. Daha sonra bu boyanın bir kısmını bir kız çocuğuna, elleri ile kendi yanaklarına sürdükten sonra: Allah'a yemin ederim, benim hoş koku sürünmeye bir ihtiyacım yok. Şu kadar var ki Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in: Allah'a ve ahiret gününe iman eden bir kadının, kocası hakkında söz konusu olan dört ay on günlük süre dışında, ölmüş herhangi bir kimse için üç günden fazla ihdad yapması (süslenmeyi ve koku sürünmeyi terk etmesi) helal değildir, buyurduğunu dinlemişimdir, dedi

Zeyneb dedi ki: "Ben, kardeşi vefat ettiği sırada Cahş kızı Zeyneb'in huzuruna girdim. O da bir koku getirilmesini istedi. Eliyle ondan biraz aldıktan sonra: Allah'a yemin ederim, benim koku sürünmeye bir ihtiyacım yok. Şu kadar var ki Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in minber üzerinde: Allah'a ve ahiret gününe iman eden bir kadının, kocası için dört ay on günlük bir süre dışında (herhangi bir kimse için) üç günden fazla ihdad yapması (süslenmeyi ve koku sürünmeyi terk etmesi) helal değildir, diye buyururken dinlemişimdir, dedi

Zeyneb dedi ki: "Ben Ümmü Seleme'yi de şöyle derken dinledim: Bir kadın Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek: Ey Allah'ın Resulü, kızımın kocası vefat etti. Gözlerinden de rahatsızlandı, ona sürme çekebilir miyiz, diye sordu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Hayır diye buyurdu -ve iki ya da üç defa aynı şekilde hayır sözünü tekrarladıktan sonra- Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Hepsi zaten dört ay on günden ibarettir. Halbuki cahiliye döneminde sizden herhangi biriniz sene bitiminden sonra başı üstüne bir deve tezeği atardı (ve matemden böyle çıkardı) diye buyurdu." Bu Hadis 5338 ve 5706 numara ile gelecektir

HADİS: Humeyd dedi ki: "Ben Zeyneb'e: 'Senenin bitiminde başının üzerine deve tezeği atardı' ne demektir, diye sordum. Zeyneb şöyle cevap verdi: Kadının kocası vefat etti mi evin en kötü yerine girer, en berbat elbisesini giyer ve üzerinden bir yıl geçmeyinceye kadar da elini kokuya değdirmezdi. Bundan sonra eşek, koyun ya da kuş türünden bir hayvan yanına getirilir, kadın da o hayvana vücudunu sürterdi. Vücudunu bir şeye değdirdi mi ölmediği de çok az olurdu. Daha sonra dışarı çıkar ve ona bir tezek verilir ve bunu da fırlatır atardı. Bundan sonra artık dilediği şekilde koku sürünür ya da başka şeyler yapardı.

Malik'e: "Teftaddu (sürünürdü)" ne demektir, diye soruldu. O: "Onu derisine sürerdi" diye cevap vermiştir.

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI:

📌 İHDADIN TANIMI: İbn Deresteveyh dedi ki: İhdad; • Kadının kendisini süslenmekten alıkoyması, • Bedenini koku sürünmekten men etmesi, • Kendisiyle evlenmeye talip olacakların önlenmesi ve • Onunla evlenmeyi ümit etmelerinin engellenmesidir. → Nitekim "had" kelimesi de masiyeti işlemeyi men eder.

📌 KÜÇÜK KIZ ÇOCUĞUNUN İHDADI:

🔹 ez-Zührî: "Görüşüme göre küçük kız çocuğu da kokuya yaklaşamaz.

(Kastedilen: Evli olup kocası ölmüş olan küçük kız çocuğudur.)

🔹 Hanefiler: "Küçük çocuğun ihdad yapması vacip değildir." (Hadisin mefhumunu esas alarak)

🔹 Cumhur: Küçük kız çocuğu için iddet nasıl vacip ise ihdad yapması da vaciptir.

📌 ZİMMİ KADIN İÇİN İHDAD MESELESİ:

🔹 Hanefiler, bazı Malikî âlimleri ve Ebu Sevr: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden" kaydı zimmi kadın için ihdadın söz konusu olmayacağına delildir. (Nesaî de bu şekilde bir başlık açmıştır.)

🔹 Cumhur: Bu kayıt, pekiştirici ve mübalağa ifadesi olarak gelmiştir; bir mefhum ifade etmez. → Örnek: "Bu Müslümanların yoludur" denilmesi, başkalarının o yoldan gidemeyeceği anlamına gelmez.

📌 "ÖLMÜŞ BİRİSİ İÇİN" İFADESİ: • Malikilere hilafın kocası kayıp olan kadın hakkında ihdadın söz konusu olmayacağını söyleyenlerin lehinedir. → Gerekçe: Kayıp kocanın vefatı muhakkak olarak bilinmemektedir.

📌 "KOCA MÜSTESNA" İFADESİNİN DELALETİ:

Bu hasrdan (daraltıcı ifadeden) anlaşılanlar:

Baba dahil koca dışında herhangi bir kimse için üç günden fazla ihdad yapılamaz.
Şafiîlerce daha sahih kabul edilen görüşe göre: Boşanmış kadının ihdad yükümlülüğü yoktur.

📌 BOŞANMIŞ KADIN İÇİN İHDAD: • Ric'î talak ile boşanmış kadın için ihdad yoktur → İcma' ile kabul edilmiştir. • Bain talak ile boşanmış kadın hakkında görüş ayrılığı vardır: → Cumhur: İhdad yükümlülüğü yoktur. → Hanefiler, Ebu Ubeyd ve Ebu Sevr: Kocası vefat etmiş kadına kıyasla ihdad yükümlülüğü vardır. (Bazı Şafiî ve Malikî âlimleri de bu görüştedir.)

📌 "DÖRT AY ON GÜN" İDDETİNDEKİ HİKMET: Annesinin karnındaki çocuğun hilkatinin tamamlanması ve ruhun üflenmesi 120 gün (4 ay) geçtikten sonra söz konusu olduğundan bu süre tayin edilmiştir.

📌 SÜRME (KOHL) MESELESİ: "Hayır" dedi; bunu iki ya da üç defa tekrarladı, her seferinde "hayır" diyordu. → Nevevi: Bunda ihdad hâlindeki kadının ihtiyaç duysun ya da duymasın sürme çekmesinin haram olduğuna delil vardır.

📌 "EVİN EN KÖTÜ YERİ" (EL-HIFŞ): Şafiî der ki: El-Hıfş, evin yapı bakımından en berbat bölümü demektir.

📌 "TEFTADDU / ONU TENİNE SÜRERDİ" KELİMESİNİN İZAHI:

🔹 Malik: "O hayvanı tenine sürerdi." Bu kelimenin asıl anlamı kırmaktır. Yani içinde bulunduğu hali kırmış ve bu uygulamayla o halden çıkmış oluyordu.

🔹 el-Asbahânî ve İbnu'l-Esîr: Bu, çabuk hareket etmekten kinayedir. Manzarasının çirkinliğinden ya da evlilik hayatına olan özleminden dolayı hızla koşarak giderdi.

🔹 İbn Kuteybe: Hicazlılardan rivayet ettiğine göre: İddet bekleyen kadın elini suya değdirmez, tırnaklarını kesmez, saçlarını aldırmaz; bir yıl sonra en çirkin hâliyle dışarı çıkar, bir kuşla fercini silerek iddeti kırardı. O kuş bu işlemden sonra hemen hemen hiç yaşamazdı. → Not: Bu açıklama Malik'inkine muhalif değildir, ancak daha özel bir mana ifade eder.

🔹 İbn Vehb: Kadının ellerini ve sırtını bu hayvana sürdüğünü anlatmaktadır. Bunun ardından guslettiği anlamına geldiği de söylenmiştir. → el-İftidad: Kirleri izale etmek ve temizlenmek maksadıyla tatlı su ile yıkanmaktır.

📌 TEZEĞIN ATILMASININ ANLAMI:

Farklı görüşler şu şekilde sıralanmıştır:

Tezeği atmakla iddeti de atıp bitirmiş olduğuna işarettir.
İçinde bulunduğu belaya sabır ve beklemeye işarettir.
İddet sona erince bu süreci tezek gibi hakir görerek atıp fırlatmış, kocasının hakkını ne kadar tazim ettiğini göstermiş olur.
Bir daha benzeri bir duruma dönmemesi için gelecek adına güzel bir beklentisi olduğunu anlatmak için bu tezeği atardı.

Humeyd İbn Nafi'den, Ümmü Seleme'nin kızı Zeyneb'den, onun da annesinden rivayetine göre: "Bir kadının kocası vefat etmişti. Yakınları gözlerine (hastalıktan dolayı) zarar gelmesinden korktukları için RasQlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna gidip sürme çekmesi hususunda ondan izin istediler. Allah Rasulü: Hayır, sürme çekmesin. Sizden bir kadın (kocası öldüğünde) en kötü elbiseleri içinde -yahut evinin en berbat yerinde- bekler dururdu. Üzerinden bir sene geçti mi yanından bir köpek geçse hemen bir tezek atardı da (böylece iddetinden çıkmış olurdu). Hayır, dört ayan gün geçinceye kadar (sürme çekmesin), diye buyurdu

Yine Ümmü Seleme'nin kızı Zeyneb'i, Ümmü Habibe'den diye tahdis ederken dinledim. Buna göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden Müslüman bir kadının kocası için beklemek zorunda olduğu dört ay on gün müstesna, üç günden fazla ihdad yapması (yas tutması) helal değildir

Muhammed İbn Sirin'den rivayete göre Ümmü Atiyye şöyle demiştir: "Kocanın vefatı dolayısıyla olan müstesna, üç günden fazla (ölen birisi için) ihdad yapmamız (süslenmeyi ve koku sürülmeyi terk ederek yas tutmamız) bize yasakkılındı

Ümmü Atiyye'den, dedi ki: "Koca için beklemekle emrolunduğumuz dört ay on gün dışında ölen herhangi bir kimse için üç günden fazla ihdad yapmamız bize yasaklanırdı. Ayrıca sürme çekmez, koku sürünmez, asb diye bilinen elbise dışında boyanmış elbise de giymezdik. Ay halinden temizlendikten sonra yıkanacağımız vakit bir nebzecik ezfar kustu kullanmamıza ruhsat verildi. Ayrıca bize cenazelerin arkasından gitmemiz de nehyolunurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Ay halinden temizlenmesİ esnasında ihdad yapan kadının kust kullanması." Kasıt, bu haldeki bir kadının, eğer ay hali gören birisi ise ay halinden temizlenmesi esnasında bunu kullanmasıdır. İbnu'l-Münzir der ki: İlim adamları, ölmüş kocası dolayısıyla yas tutup iddet bekleyen bir kadının, usfur ve benzeri şeylerle boyanmış elbiseler giyinmesinin caiz olmayacağını icma' ile kabul etmişlerdir. Ancak siyah ile boyanmış elbiseleri giyebileceği hususunda Malik ve Şafii ruhsat vermişlerdir. Çünkü bu renkle boyanmış olan elbiseler süs için edinilmez. Aksine böyle bir elbise hüzün elbisesidir. "Bir nebze" bir parça demektir. Küçük ve önemsiz şeyler hakkında kullanılır. "Ezfar kustu." Bu hususta "Ebu Abdullah" el-Buhari "dedi ki: (Kaf harfi ile) kust da (kef harfi ile) küst tıpkı (kef harfi ile) kMur ile (kaf harfi ile) "kMur" denilmesi gibidir.' Nevevl dedi ki: Kust ile ezfar bilinen iki çeşit buhur (hoş koku yayan bitki) dirler. Bunlar koku sürünmek kastı ile kullanılmazlar. Ay halinden yıkanan bir kadının hoş olmayan kokuyu iz ale etmesi için bunları kullanmasına ruhsat verilmiştir. O bu kokuları hoş koku sürünmek için değil, kan ın iz bıraktığı yerlere sürer

Ümmü Atiyye'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Allah'a ve ahiret gününe iman eden bir kadının kocası dışında bir kimse için üç günden fazla yas tutması helal değildir. Böyle bir kadın sürme çekemez. Asb türü elbise dışnda boyanmış bir elbise de giyemez

Ümmü Atiyye'den rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem (sözü geçen hususları) nehyettiği gibi ayrıca hoş koku sürünmez (diye de buyurmuştur). Ancak temizleneceği vakit bir nebzecik kust ve ezfar kullanabilir

Mücahid'den (yüce Allah'ın): "İçinizden vefat edip geriye zevcelerini bırakan kimselerin zevceleri ... " buyruğu hakkında şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Kadının, önceleri bu iddeti kocasının ahabaları yanında beklemesi vacip idi. Daha sonra yüce Allah: "İçinizden geride eşler bırakarak vefat edecekler, eşlerine (evlerinden) çıkarılmayarak bir yılına kadar faydalanmalarını vasiyet etsinler. Şayet (evlerinden) çıkarlarsa artık onların kendileri hakkında meşru bir şekilde yaptıklarından dolayı bir vebal yoktur. "(Bakara, 240) buyruğunu indirdi." Mücahid dedi ki: 'Yüce Allah bu buyruğu ile kadın lehine vasiyet olarak yedi ay yirmi gün daha ekleyerek bunu bir yıla tamamlamış oldu. Kadın arzu ederse vasiyetine göre kocasının meskeninde kalır, dilerse çıkar. İşte bu da yüce Allah'ın: "Çıkarılmayarak bir yılına kadar faydalanmalarını vasiyet etsinler. Şayet çıkarlarsa artık onların kendileri hakkında meşru bir şekilde yaptıklarından dolayı size vebal yoktur."(Bakara, 240) buyruğu ile ifade edilmiştir. Buna göre onun beklemesi vacip olan iddet, olduğu gibi kalmıştır." Evet (İbn Ebi Necih) Mücahid'den böyle dediğini iddia etmiş bulunmaktadır. Ata da dedi ki: İbn Abbas dedi ki: Bu (el-Bakara, 2/234. ayet) kadının ailesi yanında iddet beklemesini (öngören 240. ayeti) neshetmiştir. Buna göre kadın nerede isterse iddetini orada bekler. Yüce Allah'ın: "Çıkarılmayarak" buyruğu hakkında da Ata şöyle demiştir: "Dilerse kadın ailesi hakkında iddet bekler ve vasiyet süresi içerisinde sükna hakkını kullanır, dilerse çıkar. Çünkü yüce Allah: "Artık onların kendileri hakkında meşru bir şekilde yaptıklarından dolayı size bir veba! yoktur" diye buyurmuştur. Ata dedi ki: Daha sonra miras hükümleri geldi ve sükna hakkını da kaldırdı. Artık kadın dilediği yerde iddetini bekleyebilir ve onun lehine sükna hakkıda yoktur

Ümmü Seleme'nin kızı Zeyneb'den, onun Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe'den rivayetine göre Ümmü Habibe'ye babasının vefat haberi ulaşınca (üç gün sonra) bir hoş koku getirilmesini istedi ve bunu iki koluna sürerek: Benim koku sürünmeye ihtiyacım yok. Şu kadar var ki ben Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Allah'a ve ahiret gününe iman eden bir kadının, kocası için beklemesi gereken dört ay on günlük iddeti dışında herhangi bir ölenden ötürü üç günden fazla yas tutması helal değildir derken dinlemişimdir." Fethu'l-Bari Açıklaması: "İçinizden vefat edip geriye zevceler(ini) bırakan kimseler ... hakkıyla haberdardır. "(Bakara, 234) buyruğu. İbn Abdilberr der ki: Bir yıl süre ile iddet beklemenin dört ay on gün iddet süresi ile nesh olduğu hususunda ilim adamları arasında görüş ayrı lı ğı yoktur. Ancak yüce Allah'ın: "Çıkarllmayarak"(Bakara, 240) buyruğu ile ilgili görüş ayrılıkları vardır. Cumhur bunun da nesh olduğu kanaatindedir

Ebu Mes'ud r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem köpeğin bedelini, kahinin kahinlik karşısında aldığı ücreti ve fahişeye verilen ücreti yasaklamıştır

Avn İbn Ebi Cuhayfe'den, onun da babasından rivayete göre o: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, dövme yapana, dövmeyi yaptırana, faiz yiyene, faiz yedirene lanet etmiş ve köpeğin bedelini, fahişenin kazancını yasaklamış, suret yapanlara da lanet etmiştir" demiştir

Ebu Hureyre r.a.'den rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem cariyelerin (zina karşılığı) kazancını yasaklamıştır." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Fahişeye verilen ücret ve fasid nikah." Bağiyy (fahişe) zina demek olan biğa'dan türetilmiştir. "Farkında olmadan .. " Böylelikle kasten yapılan dışarıda tutulmak istenmiştir. Bu kayıt ve bunun mefhumundan anlaşılan, başlığa uygunluk arz etmektedir. İbn Battal dedi ki: Bu hususta ilim adamlarının iki ayrı görüşü vardır. Kimisi böyle bir kadına müsemma olan mehir ne ise o verilir, kimisi de: Ona mehr-i misil verilir demiştir. Çoğunluk da bu görüştedir. İbn Battal dedi ki: Cumhur şöyle demiştir: Bir kimse haram olduğunu bile bile nikahı kendisine haram olan bir kadın ile nikahlanacak olursa, böyle bir akdin haram olduğu icma' ile kabul edildiğinden ötürü ona had uygulamak gerekir. Çünkü ortada haddin bertaraf edilmesini gerektirecek bir şüphe bulunmamaktadır. Ebu Hanife'den gelen rivayete göre ise akdin kendisi bir şüphe teşkil eder. Buna da mülkiyetinde ortak olduğu bir cari ye ile ilişki kurmayı delil göstermiştir. Böyle bir cariye ile ilişki kurması ona ittifakla haram olduğu halde, şüphe dolayısıyla onun için had söz konusu olmaz. Ancak ona şöyle cevap verilmiştir: Onun mülkündeki payı, böyle bir şüphenin ortaya çıkmasını gerektirmiştir. Oysa kendisine nikahı haram olan bir kadının durumu böyle değildir. Böyle bir kadında asla mülkiyet söz konusu olamaz. Bu sebeple aralarında fark vardır. Bundan dolayı da Maliki alimlerinden İbnu'l-Kasım şöyle demiştir: (Böyle bir durumda) hür kadın ile ilişki kurmakta had gerekir, mülkiyet altındaki kadın için gerekmez. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır

Said İbn Cubeyr'den rivayet edilmiştir; dedi ki: İbn Ömer'e, bir adam karısına zina isnad ederse hüküm nedir, diye sordum. O şöyle dedi: Allah'ın Nebisi sallallahu aleyhi ve sellem Aclan oğullarına mensup bu durumdaki karı kocayı ayırdı ve: Allah bilir ki sizden biriniz yalancıdır. Aranızdan tevbe eden kimse var mı, diye sordu. Fakat her ikisi de tevbe etmedi. Allah Rasulü bu sefer: Allah da biliyor ki biriniz yalancıdır. Aranızdan tevbe eden var mı, diye sordu. İkisi de kabul etmedi. Bunun üzerine onları birbirinden ayırdı. Eyyub dedi ki: Bana Amr İbn Dinar dedi ki: Hadiste senin tahdis etmediğini gördüğüm bir husus daha vardır. O da şöyle dedi: Adam, benim malım yani kadına verdiğim mehir ne olacak, dedi. Allah Rasulü: Senin malın yoktur. Eğer doğru söylüyor isen sen onunla zifafa girmiş bulunuyorsun. Eğer yalan söylüyorsan, o senden daha da uzaktır, diye buyurdu.

İbn Ömer'den rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem lanetleşen karı-kocaya: Hesabınızı görmek Allah'a aittir. Sizden birisi yalancıdır. (Kocasına dönerek): Senin onun aleyhine bir yolun yoktur, diye buyurdu. Kocası: Ey Allah'ın Rasulü, malım (verdiğim mehir) ne olacak deyince, Allah Rasulü: Malın yoktur, eğer senin bu kadın hakkında söylediklerin doğru ise onun fercinin sana helal olması karşılığında malona aittir. Eğer sen o kadına yalan söyleyip iftira ediyorsan, bu daha da uzaktır ve bu malın ondan sana uzaklığı daha fazladır, diye buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Mehri tayin edilmemiş olan kadına mut'a vermek. Çünkü yüce Allah: "Kendileriyle temas etmediğiniz yahut kendilerine mehir tayin etmemiş olduğunuz hanımları boşarsanız, üzerinize bir günah yoktur ... Allah işlediğinizi görendir.'' (Bakara, 236-237) diye buyurmuştur." Buharl'nin başlıkta "mehri tayin edilmemiş" kaydına, ayette geçen, yüce Allah'ın: "Yahut onlara mehir tayin etmemiş iseniz" buyruğunu delil getirmiştir. Bu da onun "ev: yahut" lafzının farklı tür ve çeşitleri belirtmek için kullanıldığı görüşünde olduğunu göstermektedir. Kendisi ile temas kurulmadan bir kadının boşanmasının vebal olmayacağını belirttiğinde onun mut'ası da yoktur. Çünkü mut'a müsemma mehirden daha azdır. Dolayısı ile temas kurulduğu halde bilinen bir miktar olarak mehri tespit edilmiş olan kadına verilmesi gerekenden fazlası nasıl sabit olabilir? Bu, ilim adamlarının iki görüşünden birisi olduğu gibi, Şafii'nin de bu husustaki iki görüşünden birisidir. Ebu Hanife'den rivayete göre ise mut'a, mehri tespit edilmemiş olan ve kendisi ile zifafa girilmeden önce kocası tarafından boşanan kadına ait bir özelliktir. Seleften bir kesime göre ise istisnasız olarak boşanan her kadına bir mut'a verilir. Şafil'den de benzeri bir görüş nakledilmiş olup, tercihe değer olan da budur. Aynı şekilde kadından kaynaklanan bir sebep dolayısıyla husule gelen ayrılık hali dışında her bir ayrılmada da mut'a vermek icap eder