97 - Tevhîd

İbn Abbas'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Muaz'ı Yemen'e (vali olarak) göndermiştir

İbn Abbas şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Muaz'ı Yemen taraflarına vali olarak gönderince "(Ey Muazf) Şimdi sen ehl-i kitap olan bir kavim üzerine (vali) gidiyorsun. (Oraya vardığında) ilk vazifen Yemenlileri Yüce Allah'ı birleyip, tevhid etmeye çağırmak olsun. Bunu öğrendiklerinde Allah'ın kendilerine gece ve gündüz beş vakit namaz farz kılmış olduğunu haber ver. Namaz kılmaya başladıklarında Allah'ın kendilerine mallarının zekatını farz kılmış olduğunu ve (bu zekatların) zenginlerinden alınıp, fakirlere verileceğini haber ver. (Yemenliler) bunu da ikrar ve kabul edince, onlardan (zekat) al fakat insanların mallarının en iyilerini almaktan sakın

Muaz b. Cebel şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ya Muaz! Allah'ın kulları üzerindeki hakkı nedir bilir misin?" diye sordu. Muaz "Allah ve Resulü en iyi bilendir" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "(Kulların) Allah'a ibadet etmeleri ve Ona hiçbir şeyi ortak koşmamalarıdır" buyurdu. Sonra da "Kulların Allah üzerindeki hakları nedir bilir misin?" diye sordu. Muaz da "Allah ve Resulü en iyi bilendir" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem" (Büyük günahlardan çekinen ve emirleri yerine getiren) kullarına azap etmemesidir" buyurdu

Ebu Said el-Hudrı şöyle demiştir: Sahabilerden birisi geceleyin birinin "Kul huvallahu ahad=Oe ki o Allah birdir" suresini okumakta ve hiç durmadan tekrarlamakta olduğunu işitti. O kişi sabah olunca Nebie geldi ve bunu kendisine zikretti. -Sureyi duyanın İhlas suresini azımsar gibi bir hali vardı.- Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Canım kudret elinde olan Allah'a yemin ederim ki bu sure muhakkak Kur'an'ın üçte birine denktir" buyurdu

Aisha (may Allah be pleased with her) narrated: The Prophet (peace and blessings be upon him) sent a man as commander at the head of a military detachment. This man used to lead his companions in prayer and would always conclude his recitation with the Surah "Qul Huwa Allahu Ahad." When those who had participated in the expedition returned from the campaign, they mentioned this habit of the commander to the Prophet. The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said to them, "Ask him why he does this." They went and asked him. The commander replied, "Because this surah describes the attributes of the Most Merciful. For this reason, I love to recite it." When they came back and reported this answer, the Prophet (peace and blessings be upon him) said, "Inform him that Allah loves him.

From the Fath al-Bari Commentary: By "the Oneness of Allah" is meant bearing witness that He is one God and affirming His uniqueness. "Now you are going to a people who are People of the Book" — the People of the Book referred to here are the Jews. Judaism first entered Yemen during the time of As'ad Karib, who is Tubba' al-Asghar, as Ibn Ishaq described at length in his Sirah. When Islam emerged, the people of Yemen were upon the Jewish faith. Christianity entered Yemen later when the Abyssinians conquered it. Among them was Abraha, the owner of the elephant, who attempted to conquer Mecca and destroy the Ka'bah. As Ibn Ishaq described in detail, Sayf ibn Dhi Yazan expelled them. After that, no Christians remained in Yemen except in Najran, which is situated between Mecca and Yemen, and only a very small number of Jews remained in some regions of Yemen

According to a narration reported by Isma'il ibn Umayya from Yahya ibn Abdullah, recorded in the middle sections of the Chapter on Zakah, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: "When you arrive there, your first duty shall be to invite them to worship Allah. When they come to know this..." Those who say, as in the case of Imam al-Haramayn, that the first obligation upon a person is knowledge, have based their view on this narration. From their perspective, it is not possible for a person to fulfill any command with the intention of compliance, or to refrain from any prohibition with the intention of avoidance, without first knowing the One who issues commands and prohibitions. However, an objection has been raised against this view, namely that knowledge is only possible through reflection and rational deliberation.

In the Chapter on Faith, we mentioned those who have abandoned this view and instead relied upon the verse of the Almighty: "So set your face toward the religion, inclining to truth. Adhere to the fitrah of Allah upon which He has created all people" (Al-Rum, 30), and upon the hadith: "Every child is born upon the fitrah." For according to the apparent meaning of the verse and the hadith, knowledge of Allah is inherently present in the human being as part of the original fitrah. Deviation from it is something that occurs to a person afterward. Indeed, the Prophet (peace and blessings be upon him) says: "It is his parents who make him a Jew or a Christian.

When I read part of the explanation of our teacher's teacher, Hafiz Salah al-Din al-Ala'i, I found in summary the following: This is a matter in which the schools of jurisprudence have differed and adopted divergent views — some falling into excess, others into deficiency, and still others taking a middle path.

On one side are those who say that mere blind following is sufficient in affirming the existence of Allah and establishing that He has no partners. This view was adopted by Ubaydullah ibn al-Hasan al-Anbari, a group of the Hanbalis, and the Zahiris. Among them were those who went even further and considered it forbidden to reflect upon proofs and evidences. These scholars relied on the statements of the great imams criticizing the discipline of kalam.

The second view holds that the faith of every person depends upon knowing the proofs employed in the science of kalam. This position is attributed to Abu Ishaq al-Isfarayini. Imam al-Ghazali said: "A group went to extremes and declared that ordinary Muslims have fallen into disbelief, claiming that anyone who does not know the articles of faith through the proofs they themselves have formulated is a disbeliever. They have narrowed the vast mercy of Allah and restricted Paradise to a tiny number of theologians.

Al-Qurtubi, in his work Al-Mufhim, while commenting on the hadith "The most detestable of men in the sight of Allah is the one who is most quarrelsome" — a hadith that also appears at the beginning of the Book of Knowledge in Sahih Muslim — states: The person toward whom Allah's wrath is directed in this hadith is one who, through his quarrelsomeness, seeks to distance the truth from himself, and aims to reject it by means of corrupt arguments and doubt-inducing suspicions. The worst form of this is the type of quarrelsomeness practiced by most of the theologians in matters of the foundations of religion. For the majority of them have turned away from the Book of Allah, the Sunnah of His Prophet, and the path of the righteous predecessors of this Ummah, and have instead plunged into paths of innovation, invented terminology, rules of dialectical debate, and artificial constructs. Much of what they rely upon is based on philosophical opinions or vain contradictions, which have led those who hold such views into doubts they cannot overcome or suspicions that destroy their faith. Among those who best escape such doubts are not necessarily the most knowledgeable, but rather the most skilled in argumentation. There are many scholars who know that a particular doubt is corrupt yet lack the ability to resolve it. And there are many who have freed themselves from a doubt without having truly grasped the reality of the knowledge underlying it. Moreover, they have committed such things as neither the foolish nor children would approve of. Many of the leading figures among them have turned back from the path they were upon. It is even reported that Imam al-Haramayn said: "I had plunged into a great ocean. In my search for the truth, I delved into everything that the scholars had forbidden, in order to avoid blind following. Now I have returned, and I have adopted the approach of the pious predecessors." It is also reported that Imam al-Haramayn said on his deathbed: "O my companions! Do not occupy yourselves with the science of kalam! Had I known from the beginning to what point the science of kalam would lead me, I would never have occupied myself with it.

Al-Qurtubi also said: The argument of the theologians that a person does not know which of the two paths is guidance before engaging in rational deliberation is, in our view, unacceptable. On the contrary, there are those whose hearts are immediately at peace with Islam and whose breasts are opened to it from the very first moment. Among them are those who pause and wait at the point of rational deliberation. Such a person is obligated to reflect in order to protect himself from the Fire. For the Almighty has said: "Protect yourselves and your families from a Fire whose fuel is people and stones" (Al-Tahrim, 6). This person must show the path to all who seek guidance from him and must bring forth proofs of the existence of the truth. This is how the righteous predecessors acted, both during the time of the Prophet (peace and blessings be upon him) and after him.

As for the one whose heart is at ease in its affirmation, and whose soul by the grace and facilitation of Allah does not demand proof from itself, about such a person the Almighty says: "But Allah has endeared to you the faith and has made it pleasing in your hearts" (Al-Hujurat, 7), and: "So whoever Allah wants to guide — He expands his breast to contain Islam" (Al-An'am, 125). The people referred to here are not those who merely follow their fathers and leaders in blind imitation. For if their fathers or chiefs were to fall into disbelief, they would not follow them. On the contrary, they feel an inward aversion toward anyone whose speech contradicts the Shari'ah. As for the verses and hadiths, these concern those who follow those they were forbidden to follow and avoid following those they were commanded to follow. Allah has placed upon them the obligation of producing proof for their claims. But the believers are not like this. No statement has come that invalidates their adherence unless they bring a proof against the truth. Anyone who opposes Allah and His Prophet has, in essence, no proof to rely upon. Allah's imposition of the obligation of proof upon them is meant to silence them and render them incapable of response. As for the one who follows the Prophet (peace and blessings be upon him) in what he has brought, he has complied with the truth that was commanded to him. There is evidence for the correctness of the path he has taken — whether or not that person is capable of explaining the underlying proof, it makes no difference

Among these views, we accept the position of those who say: "The Almighty has spoken of rational deliberation and commanded it." However, this is recommended and praiseworthy for all who are capable of it, and is an obligation for the one whose heart has not yet found peace in affirmation. Success is from Allah alone.

Another scholar has said: The statement that "the way of the predecessors is safer, while the way of the successors is sounder" is not correct. For the one who says this imagines that the way of the salaf was simply to have faith in the literal expressions of the Quran and hadiths without any comprehension or understanding thereof, and that the way of the khalaf was to extract the meanings of texts that had been diverted from their literal meanings through various forms of metaphorical interpretation. The one who holds this view has thus combined within himself the flaw of being ignorant of the way of the salaf and the flaw of making an unsubstantiated claim about the way of the khalaf. In reality, the salaf knew Allah in the manner that befits His majesty, venerated Him in the utmost degree, submitted to His command, and surrendered to His will. No one who follows the path of the khalaf can be certain that his interpretation reflects the actual intent of Allah. Al-Qurtubi said: This is the view adopted by the imams of fatwa and the leading imams of the salaf who preceded them

Some scholars cite as evidence that which has been said about the original nature of the fitrah, as well as the practice transmitted by unbroken chain — first from the Prophet, then from the Companions. Accordingly, the Prophet (peace and blessings be upon him) and the Companions judged that the coarse and rugged Arabs who were idol-worshippers had become Muslims upon entering Islam, and they accepted the recitation of the Shahadah by these people and their adoption of the rulings of Islam, without making the learning of proofs a prerequisite. Indeed, many of them became Muslim as a result of the presence of a proof made clear to them. Many of them became Muslim from within their hearts before any proof reached them. Some even became Muslim solely on the basis of reports from the People of the Book that a Prophet would be sent and that He would prevail over those who opposed him. When they witnessed the signs relating to Muhammad, they embraced Islam, affirming and validating everything he said regarding prayer, zakah, and other matters to which he called them.

Abu al-Muzaffar ibn al-Sam'ani briefly states on this matter: The intellect neither makes anything obligatory nor prohibits anything; it has no function in such matters. If the Shari'ah does not bring a ruling, nothing becomes obligatory upon anyone. For the Almighty says: "And never would We punish until We sent a messenger" (Al-Isra', 15), and: "So that mankind will have no argument against Allah after the messengers" (Al-Nisa', 165). Many more verses could be cited on this matter. The one who claims that the mission of the prophets was only to explain the subsidiary rulings must consequently say that it is the intellect — not the Prophet — that calls humanity to Allah. Such a claimant must also say that, with regard to calling people to Allah, the presence or absence of prophets makes no difference. This is sufficient misguidance for any person. We do not deny that the intellect can lead a person to Tawhid. What we reject is the claim that the intellect alone fulfills this function and that without it, one's Islam is invalid.

The statement of Ibn al-Sam'ani is supported by the following hadith reported by Abu Dawud from Ibn Abbas: A man said to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him), "I ask you by Allah — did Allah send you so that we may bear witness that there is no god but Allah and abandon al-Lat and al-'Uzza?" When the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said "Yes," the man became Muslim. The origin of this report is found in Bukhari and Muslim in the context of the story of Dimam ibn Tha'labah

From the hadith of Ibn Abbas, conclusions beyond those already mentioned can be drawn. Accordingly, if a disbeliever affirms the two Shahadahs, he is judged to have become Muslim. For the requirement of faith in Allah and His Prophet is to affirm and accept everything that comes from them, and this is realized for the one who confirms the two Shahadahs. If a disbeliever affirms any one of the pillars of Islam — such as prayer — he becomes Muslim by that act alone.

"Do you know what the right of Allah is over His servants?" A detailed explanation of this statement was previously given in the Chapter on Riqaq. The reason this statement appears in this chapter is the phrase "that they not associate anything with Him," for this is the essence of Tawhid.

"He would always conclude his recitation with Qul Huwa Allahu Ahad." Ibn Daqiq al-'Id says: This indicates that the companion recited other surahs as well and recited Al-Ikhlas in every rak'ah. This is what the apparent meaning of the statement suggests. It is also possible that the companion concluded his recitation with Al-Ikhlas, in which case the surah would be specific to the last rak'ah. According to the first interpretation, the permissibility of reciting two surahs together in a single rak'ah can be derived. This explanation had already been discussed sufficiently under the relevant heading in the Chapter on Prayer, rendering repetition here unnecessary

"Because it describes the attributes of the Most Merciful." Ibn al-Tin says: His statement "Because this surah describes the attributes of the Most Merciful" is due to the fact that the surah contains the names and attributes of the Almighty. His names are derived from His attributes. Another scholar says: The companion's giving of this answer may have been based on something he heard from the Prophet, either stated explicitly or derived through his own scholarly inference.

According to a narration with a hasan chain of transmission reported by al-Bayhaqi in his Kitab al-Asma' wa al-Sifat, Ibn Abbas said: "The Jews came to the Prophet and said, 'Describe to us the Lord whom you worship.' Thereupon, Allah revealed Surah Al-Ikhlas in its entirety." The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said to them, "These are the attributes of my Lord, the Mighty and Majestic." Ubayy ibn Ka'b said: "When the polytheists said to the Prophet, 'Describe your Lord to us,' Surah Al-Ikhlas was revealed." This report is found in the Chapter on Tawhid in Ibn Khuzaymah's collection. Al-Hakim stated that the report is authentic.

The hadith included in this chapter serves as evidence in favor of those scholars who say that it is an attribute of the Almighty, and this is the view of the majority.

"Inform him that Allah loves him." Ibn Daqiq al-'Id says: The reason for the Almighty's love for him may be the companion's love for this surah, or it may also be the meaning of what he said. For the companion's love of the remembrance of Allah's attributes is evidence that his belief is sound.

Cerir b. Abdullah r.a.'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Allah insanlara merhamet etmeyene, merhamet etmez." buyurmuştur

Usame b. Zeyd r.a. şöyle anlatmıştır: Bizler Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında bulunuyorduk. Birden kızlarından birisinin gönderdiği haberci geldi. Kendisini ölmek üzere olan çocuğuna gelmesi için çağırıyordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem gelen kişiye "Dön ve ona Allah'ın almak ve vermek istediği her şey kendisine aittir. Her şeyin onun nezdinde tayin edilmiş bir ömrü olduğunu haber ver ve ona söyle sabretsin ve bu sabrın ecrini ve sevabınI Allah'tan beklesin" buyurdu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kızı haberciyi tekrar gönderdi "Kızınız kendisine gelmeniz için yemin etti" dedi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem beraberinde Sa'd b. Ubade, Muaz b. Cebelolduğu halde kalkıp gitti. Hasta çocuk Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kucağına verildi. çocuğun nefesi hınltılı bir şekilde gidip gelmekte idi. çocuğun nefesi, sanki eski bir kırbaya dökülen su sesi gibi çıkıyordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in gözleri yaşlarla doldu. Sa'd b. Ubade (bu yaşları görünce) "Ya Resulallah' Bu (yaş ve ağlama) nedir?" dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bu (gözyaşı) Allah'ın kullarının kalplerine koyduğu bir rahmettir. Allah ancak kullarından merhametli ve şefkatli olanlara merhamet eyler" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: İmam Buhari bu konuda Cerır'in rivayet ettiği "Allah, insanlara merhamet etmeyene merhamet etmez" hadisine yer vermiştir. Bu hadisin geniş bir açıklaması, Edeb Bölümünde geçmişti. Buhari bir de Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kızının çocuğunun vefatı olayı ile ilgili olan Üsame b. Zeyd hadisine yer vermiştir. Bu hadisin geniş bir açıklaması Cenaiz Bölümünde geçmişti. İbn Battal şöyle der: İmam Buharl'nin hadise bu bölümde yer vermesi, rahmeti ortaya koymak içindir. Rahmet Yüce Allah'ın zatının sıfatlarından biridir. Rahman öyle bir vasıftır ki Yüce Allah bununla kendi nefsini nitelemiştir. Rahman, rahmet manasını içermektedir. Tıpkı onun alim olarak nitelenmesi ilim manasını içerdiği gibi. Buna başka örnekler vermek de mümkündür. İbnü't-Tın şöyle der: "er-Rahman" ve "er-Rahim", "er-Rahme" kelimesinden türemiştir

Abu Musa al-Ash'ari narrated that the Messenger of Allah (peace be upon him) said: "No one is more patient regarding the hurtful things he hears than Allah. People attribute a son to Him, yet He still keeps them safe (from calamities) and provides for them (with all kinds of blessings and sustenance)."

---

Commentary (Fath al-Bari):

"No one is more patient regarding the hurtful things he hears than Allah."

The explanation of this hadith was given previously in the chapter on Manners (Adab). The reason it is cited here is due to the phrases "He keeps them safe and provides for them with sustenance" and "they attribute (a son to Him)."

Ibn Battal said: This chapter heading encompasses two attributes of Allah the Almighty — one of His essential attributes (sifat al-dhat) and one of His active attributes (sifat al-fi'l). Providing sustenance (rizq) is one of Allah's actions and therefore belongs to His active attributes. This is because the attribute of "Provider" necessarily requires the existence of one who is provided for. Allah the Almighty existed in pre-eternity, yet there was no one to be provided for. Everything that was not present at that point is contingent and originated in time (muhdat). Allah the Almighty is described as "al-Razzaq" (the Provider). He described Himself as the Provider before He created the creation, meaning that when He creates those who will receive provision, He will provide for them

Power (quwwah) belongs to Allah's essential attributes (sifat al-dhat). Power means omnipotence (qudrah). Allah the Almighty is always possessed of power and omnipotence. His power exists, subsists in His essence, and governs with the authority of those who are capable. The word "al-matin" in the verse means "the Mighty." Lexically, the word means that which is firm and sound. Al-Bayhaqi said: No incapacity can ever be attributed to a being of perfect power and complete ability. Therefore, the meaning of the word is rooted in the concepts of power and capability. This ruling refutes the view of those who say, "Allah is capable not through power but through His own essence, because 'power' (quwwah) means 'omnipotence' (qudrah), and Allah uses the expression 'dhu al-quwwah' (possessor of power) in the above verse."

The word "asbaru" (most patient) in the hadith is a superlative (ism al-tafdil) derived from the root sabr (patience). One of Allah's Most Beautiful Names (Asma' al-Husna) is "al-Sabur" (the Most Patient), which means He does not hasten to punish those who disobey Him. This name is close in meaning to "al-Halim" (the Forbearing). "Al-Halim" is more emphatic than "al-Sabur" in the sense of granting safety in lieu of punishment.

The word "al-adha" (harm/hurt) here refers to the harm done to His Prophets and His righteous servants. For it is impossible for created beings to truly harm Him, since being harmed is an attribute of deficiency, and Allah is exalted far above all deficiency. Allah delays His retribution not out of any compulsion, but as an act of His grace and favor. Lying against the Prophets who declared that Allah has no wife and no son constitutes harm to them. The attribution of harm to Allah is for the purpose of emphasis regarding His response to such people, and to stress how grievous the burden of their words is. Similarly, the verse: "Indeed, those who harm Allah and His Messenger — Allah has cursed them in this world and the Hereafter and has prepared for them a humiliating punishment" (Al-Ahzab: 57) belongs to this same category, since its meaning is "those who harm the allies of Allah and His Messenger." In this case, the genitive construct (mudaf) has been placed in position of the antecedent (mudaf ilayh).

Ibn al-Munayyir said: The relevance of this verse to the hadith lies in the fact that it encompasses the attributes of sustenance and power, which indicate Allah's omnipotence. As for sustenance, this is abundantly clear in the phrase "He provides for them and keeps them alive." As for power, this is understood from the phrase "He is the Most Patient," for the word indicates that Allah the Almighty has the power to continue bestowing favors upon His servants even as they do evil toward Him — contrary to the nature of human beings. A human being, except when bound by religious obligation, cannot find it within himself to show kindness to one who treats him badly. The reason for this is that the fear of annihilation drives a person to immediately reward or punish whoever faces him. But Allah the Almighty is capable of doing so now and in the future. Nothing can render Him incapable, nor can anything cause Him to cease to exist.

Abdullah b. Ömer'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Ğaybın anahtarları beştir ki onları Allah'tan başka kimse bilemez. Rahimlerin ne eksilttiğini Allah'tan başkası bilemez. Yarın ne olacağını Allah'tan başka hiçbir kimse bilemez. Yağmurun ne zaman geleceğini de Allah'tan başka kimse bilemez. Hiçbir nefis hangi yerde öleceğini bilemez. Allah'tan başka hiçbir kimse kıyametin ne zaman olacağını bilemez

Muğire b. Şu'be hadisi metni ile Ebu Hureyre hadisi metni alınmış ve özetlenmiştir. Her iki metin de Türkçe olup Fethu'l-Bari açıklamalarını içermektedir. Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Sistem mesajlarındaki metinler alınmış ve özetlenmiştir:

1. Aişe r.anha'nın Mesruk'a rivayeti: Hz. Peygamber'in Allah'ı görmesi meselesi, gaybı bilme konusu ve sınırları, Davudi, İbn Huzeyme, İbn Hibban'ın görüşleri ele alınmaktadır.

2. Abdullah b. Mesud'un teşehhüd rivayeti: "Es-selam alallah" ifadesinin yanlışlığı ve doğru teşehhüdün öğretilmesi, Allah'ın isimlerinden "es-Selam", "el-Mu'min", "el-Muheymin" kelimelerinin tefsiri, İbn Abbas, Mücahid, Halimi ve Beyhaki'nin görüşleri yer almaktadır.

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Allah kıyamet günü yeryüzünü tutar, gökleri de sağ eli içine dürer, büker. Sonra: 'İşte melik benim! Hani yeryüzünün melikleri nerede' diye hitap eder." Fethu'l-Bari Açıklaması: Beyhaki şöyle demiştir: "el-Melik" ve "el-malik" mülkü özelolan demektir. Bu kelimenin Allah açısından anlamı "yoktan var etmeye kadir olan" demektir. Bu, Allah'ın zatı itibariyle layık olduğu sıfattır. Rağıb şöyle demiştir: O, emir ve yasaklama ile vasıflı meliktir. Bu, konuşup akledenlere mahsustur. Bundan dolayı Yüce Allah "insanların meliki" ifadesini kullanmış, "melikü'leşya=eşyanın meliki" dememiştir. Beyhaki şöyle devam eder: Yüce Allah'ın "meliku yevmiddin=ceza gününün malikidir"(Fatiha 4) ifadesi, "Bugün hükümranlık kimindir?"(Mu'min 16) ayetinden dolayı ceza günü hükümran ve malik demektir. İbn Battal şöyle demiştir: "Melikünnas=insanların meliki" ifadesi, "ettahıyyatu lillahi" manasına dahildir. Buna göre mana "Mülk Allah'ındır" demek olur. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara sanki Rabbinin "İnsanların Rabbine, insanların melikine sığınınm"(Nas 2,3) ayetindeki emre sarılmış olarak "et-tahıyyatu lillahi" demelerini emretmiştir. Yüce Allah'ın kendisini "melikünnas" şeklinde nitelemesinde iki ihtimal söz konusu olabilir: Birincisi, bunun kudret manasında olmasıdır ki o zaman zati sıfatı olur ya da bu kahr ve istedikleri şeylerden onları çevirmek manasınadır ki bu takdirde fiil sıfatı olur. İbn Battal şöyle devam eder: Hadiste "el-yemin=sağ el" kelimesinin zati sıfatlarından biri olarak Allah'ın sıfatı olduğu belirtilmektedir. Bu mücessimenin görüşünün aksine organ anlamındaki el değildir

İbn Abbas r.a.'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle dua ediyordu: "Euzu bi izzetikellez! la ilahe illa ente ellezi la yemutu v'el-cinnu ve'l-insu yemutune '' Duanın anlamı: Allah'ım senin izzetine sığınırım, sen o kudret sahibisin ki senden başka hiçbir ilah yoktur ve sen ebedi hayat sahibisin. Halbuki cinler ve insanlar ölürler

Anas reported that the Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: "The disbelievers are cast into Hell continuously, and Hell keeps saying: 'Is there any more?' Until the Lord of all the worlds places His foot upon it, and it folds in upon itself. Then Hell says: 'By Your might and generosity, O Lord, enough, enough!' As for Paradise, it continues to grow and expand. Finally, Allah creates a new group of people and settles them in the remaining space of Paradise.

Fath al-Bari Commentary: Ibn Battal said: "Al-Aziz" encompasses the meaning of "al-izzah" (might/glory). Al-Izzah may be an essential attribute (sifat dhatiyyah) denoting power and greatness, or it may be an active attribute (sifat fi'liyyah) denoting His subjugation of and dominance over His creation. For this reason, it is appropriate to ascribe this name to Allah. Ibn Battal continues: The difference between one who swears by the izzah that is an essential attribute of Allah and one who swears by the izzah that is an active attribute lies in the fact that swearing by the former is permissible, while swearing by the latter is not. Swearing by izzah in the second sense is prohibited, just as oaths such as "by the right of the heavens" or "by the right of Zayd" are prohibited.

We add the following: When a person swears an oath in an absolute sense, it is understood as an oath by Allah's essential attribute, and the oath is valid. However, if the person intends otherwise, it is not permissible in light of the hadiths in this chapter.

Al-Raghib said: Al-Aziz means one who prevails and is never overcome. Allah's izzah is eternal and everlasting. This is the true and praiseworthy form of might. The word izzah is sometimes used figuratively to mean partisanship and arrogance, and in this sense it is used to describe the disbeliever and the sinner. In this meaning, it is a blameworthy quality. The word "al-izzah" in the verse "But sinful pride drives him to sin" (Al-Baqarah 206) is used in this sense. In contrast, the word "al-izzah" in the verse "Whoever desires honor — then to Allah belongs all honor" (Fatir 10) means: whoever wishes to be mighty, let him seek that might from Allah, for all might belongs to Him and is attained only through obedience to Him. For this reason, Allah has mentioned that He is the source of honor for His Prophet and for the believers, and in another verse has declared: "But honor belongs to Allah and His Messenger and to the believers" (Al-Munafiqun 8). Sometimes the word izzah is used to mean hardship, as in the verse "Grievous to him is what you suffer" (At-Tawbah 128). At other times it means to overpower, as in the verse "And he overcame me in argument" (Sad 23)

According to al-Bayhaqi, izzah means strength and refers back to the meaning of power. Al-Bayhaqi then offers explanations similar to those of Ibn Battal. It appears that Imam al-Bukhari's intent in establishing this chapter heading was to respond to those who say "He is Aziz without izzah," just as they say "He is All-Knowing without knowledge.

"Anas b. Malik reported that the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) said: 'Hell will say: By Your might, enough, enough!'" This is part of the marfu' hadith that was previously mentioned with its explanation in the Tafsir of Surah Qaf. The intent is that the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) related that Hell would swear by the might of Allah, and he affirmed and approved of this. Whether the one speaking is literally Hell itself, or another speaking on its behalf as in the case of a representative, the intended meaning is achieved

"Abu Hurayrah said:" This is part of the longer hadith previously mentioned with its explanation in the chapter of al-Riqaq.

"Ayyub said: 'By Your might, I have no chance of being free from need of Your blessing.'" This is part of the hadith narrated by Abu Hurayrah, which was previously cited with a connected chain in the chapter on Purification. The beginning of that hadith was: "When the Prophet Ayyub was bathing in blessed water…" This hadith was explained in the chapter of the Prophets.

"While the jinn and humans both die." This phrase has been cited as evidence that the angels do not die. However, there is no support for this in the hadith, because in the principles of Islamic jurisprudence (usul al-fiqh), an argument based on the implication of a proper noun (mafhum al-laqab) is not considered valid. Even if we were to accept mafhum al-laqab, the statement would conflict with something stronger — namely, the generality of the verse "Everything will perish except His Face" (Al-Qasas 88). Moreover, there is nothing to prevent the angels from being included under the term "jinn," since they too, like the jinn, are beings hidden from human sight. The remaining discussion on this topic was mentioned in the relevant chapter headings in the sections on Supplications, Oaths, and Vows.

Bu metin, İbn Abbas'ın naklettiği Hz. Peygamber'in gece duası ile Fethu'l-Bari'nin bu hadise dair açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Gece duasının metni ve meali — Tevhid, tevekkül, tövbe ve mağfiret talepleri
2. "el-Hakk" isminin tefsiri — İbn Battal, Rağıb el-İsfahani, Halimi ve Beyhaki'nin görüşleri
3. "Bilhakkı" ifadesinin anlamı — "Kün=ol" emri ile ilişkisi
4. Göklerin ve yerin yaratılmasının hikmeti ve "batıl olmayan yaratılış" meselesi

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Ebu Musa el-Eş'ari şöyle demiştir: Bizler Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in maiyetinde bir seferde bulunduğumuz sırada, yüksek bir yere çıktığımız zaman, yüksek sesle tekbir getirirdik. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Nefislerinize acıyınız! Çünkü sizler ne bir sağırı çağırıyorsunuz, ne de bir gaibe sesleniyorsunuz. Muhakkak ki sizler iyi işiten, mükemmel gören ve size çok yakın olan Allah'a dua ediyorsunuz" buyurdu. Ebu Musa dedi ki: Sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem benim üzerime geldi. O sırada ben gönlümden "La havle ve la kuwete illa billah=her çare ve kuwet ancak Allah ile olur" diyordum. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bana "Ey Abdullah b. Kays! La havle ve la kuvvete illa billah sözünü söyle, çünkü o cennet hazinelerinden bir hazinedir" buyurdu ya da "Sana cennet hazinelerinden birini göstereyim mi?" dedi

Abdullah b. Amr'ın nakline göre Ebu Bekir Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Ya Resulallah! Bana bir dua öğret de onunla namazım (ın sonunda) dua edeyim" dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de ona Allahumme innfzalemtu nefsfzulmen kesfran ve la yağfiruzzünube illa ente. Fağfirli min ındike mağfiraten. İnneke entel ğafururrahim = Ya Allah! Şüphesiz ben kendime çok zulmettim. Günahları mağfiret eden de ancak sensin. Öyle ise kendi katından gelen bir mağfiret ile bana mağfiret et. Şüphesiz gafur, rahim sensin! de" buyurdu

Narrated by Urwa from Aisha (may Allah be pleased with her): The Prophet (peace be upon him) said: "(When I returned from Ta'if empty-handed,) Jibreel called out to me and said: 'Allah has indeed heard what your people said about you and has heard their rejection of your call.'"

Fath al-Bari Commentary: "The saying of the Almighty: 'Allah is All-Hearing, All-Seeing.'" Ibn Battal said: Imam al-Bukhari's purpose in this chapter is to refute and respond to those who claim that the meaning of "Sami'un Basir" is simply "Alim — the All-Knowing." Ibn Battal continues: Whoever holds this view must liken Allah to a blind man who knows that the sky is green but cannot see it, and to a deaf man who knows that people have certain voices but cannot hear them. Without doubt, one who possesses both the attribute of hearing and the attribute of sight is more perfect than one who possesses one of these while being deprived of the other. Allah being All-Hearing and All-Seeing denotes an additional quality beyond simply being All-Knowing. His being All-Hearing and All-Seeing necessitates that He hears with hearing and sees with sight, just as His being All-Knowing necessitates that He knows with knowledge. There is no difference between His being All-Hearing and All-Seeing and His possessing hearing and sight. Ibn Battal stated that this is definitively the position held by Ahl al-Sunnah

Al-Bayhaqi, in his work al-Asma wa al-Sifat, says: "Al-Sami'" means One who possesses hearing and perceives things that are capable of being heard; "al-Basir" means One who possesses sight through which He perceives things that are visible. Both of these are attributes subsisting in the very essence of Allah the Almighty. The Quranic verses and the hadiths cited under this chapter heading serve as a refutation of those who claim that Allah being All-Hearing and All-Seeing merely means that He is All-Knowing. Al-Bayhaqi then cites the hadith of Abu Hurayra, transmitted by Abu Dawud through a strong chain meeting the criteria of Muslim, from Abu Yunus. According to this, Abu Hurayra stated that the Prophet (peace be upon him) recited the following verse: "Indeed, Allah commands you to render trusts to whom they are due and when you judge between people to judge with justice. Excellent is that which Allah instructs you. Indeed, Allah is Ever-Hearing and Ever-Seeing." (al-Nisa: 58). While reciting this verse, Abu Hurayra used his two fingers. Abu Yunus said: Abu Hurayra placed his thumb on his ear and his index finger above his eye. (Abu Dawud, Kitab al-Sunna

Al-Bayhaqi says: By this gesture, he pointed to where these faculties are located in a human being, intending thereby to indicate that Allah the Almighty possesses hearing and sight. He wished to emphasize that Allah possesses hearing and sight, and to signal that what is meant by this is not merely knowledge and awareness. For had that been the case, Abu Hurayra would have pointed to his heart, since the heart is the seat of knowledge.

The hadith of Abdullah ibn Amr, mentioned third under this chapter heading, states that Abu Bakr al-Siddiq said: "O Messenger of Allah, teach me a supplication." This hadith was previously cited with its explanation in the latter parts of the chapter on the Attributes of Prayer and in the chapter on Supplications (Da'awat). Ibn Battal indicated the connection of this hadith to the chapter heading established by al-Bukhari as follows: The supplication that Abu Bakr made while the Messenger of Allah (peace be upon him) taught it to him necessitates that Allah the Almighty hears his supplication and rewards him in return for it.

According to the narration of Jubayr ibn Mut'im, a woman from the Ansar came to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) and spoke with him about something (he would give her). The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) had commanded her regarding something (upon her departure). The woman then said: "O Messenger of Allah! What if I come and cannot find you?" The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) replied: "If you cannot find me, then go to Abu Bakr.

Fath al-Bari Explanation: "Rulings that will be known through evidences (dalil)." This is the phrasing found in most books. In the narration of Kushmihanī, it appears in the singular form as "bi'd-dalīl." A dalīl (evidence/proof) is that which leads a person to what is sought and produces knowledge regarding the existence of what is indicated. Linguistically, its root meaning refers to the one who shows the way to a person who wishes to reach a certain place.

"The meaning of dalāla (indication) and its interpretation." As a juristic term, dalāla means showing that the ruling of a particular matter, for which no specific textual evidence exists, falls under the ruling of another evidence through generalization. This is the meaning of dalāla. As for its interpretation, it means to clarify and explain it. Tafsīr (interpretation) means teaching the one who is addressed by a command how the thing commanded of him is to be carried out. This is pointed to in the second hadith under this chapter heading. From the chapter heading that Bukhari set, it can be understood what the praised and approved opinion is, namely, that which is derived from the words and actions of the Prophet (peace and blessings be upon him) established through explicit textual designation (tanṣīṣ) and indication (ishāra). Istinbāṭ (inference) is also included in this. Remaining fixed upon the apparent (ẓāhir) meaning alone is the exception

"The Prophet (peace and blessings be upon him) reported the condition of horses and others." With this expression, Imam Bukhari pointed to the first hadith under this chapter heading. His intention is the verse of Almighty Allah: "Whoever does an atom's weight of good will see it, and whoever does an atom's weight of evil will see it." This expression conveys generality regarding the one who performs a deed and the deed itself. In the report, the Prophet (peace and blessings be upon him) explained the ruling on keeping horses and the condition of those who keep them. When he was asked about the condition of donkeys, he indicated that their ruling falls under the general ruling derived from the verse, which encompasses horses and others. Imam Bukhari included five hadiths on this topic. The first of these is the hadith of Abu Hurayra: "Horses are of three kinds for three types of people." The explanation of this hadith was given previously in the Book of Jihad.

"A woman asked the Prophet (peace and blessings be upon him) how she should perform ghusl after menstruation." Ibn Battal said: "The woman who asked the question did not understand what the Prophet (peace and blessings be upon him) meant, because she did not know that following the traces of blood with a piece of cloth would be called purification (tawaddu') when blood and discomfort were mentioned. The reason he answered her in this manner was that explicit description of such matters is considered something to be avoided out of modesty. Aisha (may Allah be pleased with her) understood the intent of the Prophet (peace and blessings be upon him) and explained to the woman what she did not know.

"When that companion saw that the Prophet (peace and blessings be upon him) did so, he did not wish to eat it." The one who did not wish to eat was Abu Ayyub. There is an ellipsis in the expression. Its implied meaning is: "When that person saw that the Prophet (peace and blessings be upon him) refrained from eating it and commanded that it be given away, he did not wish to eat it." It is also possible to interpret the sentence as: "When that companion saw that the Prophet (peace and blessings be upon him) did not eat it, he too did not wish to eat it." Abu Ayyub considered the generality of the verse of Almighty Allah, "Indeed, in the Messenger of Allah you have an excellent example" (Al-Ahzab: 21), as evidence that following the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) in all of his actions is permissible. When the Prophet (peace and blessings be upon him) refrained from eating those vegetables, Abu Ayyub followed his example. The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) then explained why he did not wish to eat, saying: "Because I converse (munājāt) with those with whom you do not converse, namely, the angels." As explained in the narration of Abu Ayyub found near the end of the Book of Prayer in Muslim, the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "I fear causing discomfort to my companion." According to the narration of Ibn Khuzayma, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: "I feel shy before the angels of Allah; otherwise, these things are not forbidden." Ibn Battal said: "The command in the hadith, 'Carry it away (qarrribūhā),' is an explicit statement of the permissibility of eating those vegetables. The expression 'I converse (munājāt)' is also of this nature."

"A woman from the Ansar came to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him)." The explanation of this hadith was given previously under the chapter heading on the Virtues of al-Siddiq (Abu Bakr). Al-Humaydī added in the narration of Ibrahim ibn Sa'd the passage: "It was as if the woman meant the death of the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) by her words: if I cannot find you."

Ibn Battal said: "The Prophet (peace and blessings be upon him) inferred that the woman meant death by her sentence 'What if I come and cannot find you?' and commanded her to go to Abu Bakr." Ibn Battal continued: "It is as though the question of the woman was accompanied by a circumstance that revealed her intent even without her explicitly stating it. This circumstance is more general in its negative implication than merely the situation of life and death. The Prophet's (peace and blessings be upon him) directing that woman to Abu Bakr is consistent with this generality. The statement of some scholars, 'This indicates that Abu Bakr should be the caliph after the Prophet (peace and blessings be upon him),' is correct. However, this was done not explicitly and openly, but rather through indication (ishāra). This does not contradict Umar's statement: 'The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) did not appoint a caliph to succeed him,' because his intent was that the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) did not explicitly designate a name in this matter. The truth is best known to Almighty Allah."

Abdullah b. Ömer r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem çoğu defa "Kalpleri çevirip döndüren Allah'a yemin olsun ki yapmam!" diye yemin ederdi. Fethu'l-Bari Açıklaması: Rağıb şöyle demiştir: Arapçada "Taklibu şey" bir şeyi bir durumdan diğer duruma çevirmek anlamına gelir. "Taklib", "tasarruf yani çevirme" anlamınadır. Allah'ın kalpleri ve gözleri "taklibi" onları bir görüşten diğer görüşe çevirmesidir. Yukarda zikri geçen İbn Ömer hadisi ile ayetin açıklaması Eyman ve'n-Nüzur Bölümünde geçmişti. Bu ayetle hadisten kalplerin iradi ve irade dışı olarak çevrilmesinin Yüce Allah'ın yaratması ile olduğu anlaşılmaktadır. Bu hadis -mütevatir olmamakla birlikte- Yüce Allah'a "mukallibu'l-kulub" demenin caiz olduğunu savunan görüşe delildir. Hadis Allah'a kendi fiilinden türemiş bir kelimeyi isim olarak vermenin caiz olduğunu göstermektedir. Bu konudaki gerekli açıklama Daavat bölümünde Esmuu'l-Hüsna'dan söz edilirken geçmişti. "Ve nukallibu ef'idetehum" cümlesinin manası daha önce açıklandığı üzere onların kalplerini dilediğimiz şekilde çeviririz demektir. Beydavi şöyle der: Kalplerin çevrilmesinin Allah'a nispet edilmesi, onun kullarının kalplerini üstüne aldığına ve yaratıklarından hiç kimseye bırakmadığına işaret etmektedir. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in duasında geçen "Ya mukallibe'l-kulub! Sebbit kalbl ald dfnike=Ey kalpleri çeviren! Kalbimi dinin üzere sabit kıl" cümlesi bu hükmün Nebilerine varıncaya kadar bütün kulları için geçerli olduğuna, Nebilerin bundan istisna edildiğini zannedenlerin bu düşüncelerinin geçersizliğine işaret etmektedir. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in burada özelolarak kendisini zikretmesi, pak ve temiz olan nefsi Allah'a sığınmaya ihtiyaç duyduğuna göre başkalarının bu ihtiyacı evleviyetle duyacaklarını bildirmek içindir

Ebu Hureyre r.a.'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Allah'ın yüz'den bir eksik olarak doksandokuz ismi vardır. Bu isimleri her kim sayarsa cennete girer" buyurmuştur. Fethu'l-Bari Açıklaması: İmam Buhari bu konuda Allah'ın doksandokuz ismi olduğundan söz eden hadise yer vermiştir. Bu hadisin açıklaması Daavat Bölümünde geçmişti. "Buhari 'ahsaynahu' 'hafiznahu = onu ezberledik' manasınadır demiştir." Asili şöyle demiştir: Allah'ın isimlerini saymak, onları tek tek sayıp ezberlemek değil, onlarla amel etmek demektir. Çünkü Allah'ın isimlerini sayıp ezberlemek, Havaric hadisinde belirtildiği üzere kafir ve münafıklar için de mümkündür. Sözkonusu hadiste Haricllerin Kur'an'ı okudukları ancak boğazlarından öteye geçmediği belirtilmektedir. İbn Battal şöyle demiştir: "Esmau'l-hüsna'yı saymak, sözle olabileceği gibi, amelle de olabilir. Amel ile olanı Allah'ın el-ahad, el-müteal, el-kadır vb. gibi kendisine mahsus isimleri olduğunu bilmektir. Bu isimleri ikrar etmek ve karşısında boyun eğmek vaciptir. Allah'ın er-rahım, el-kerim, el-afuvv vb. isimleri olup, bunların manalarında bu isimlere uymak müstehaptır. Netice olarak bir kulun onlara göre amel etmiş olmak için manasıyla bezenmesi müstehab olur. Böylece amell olarak Esma-i hüsna'yı saymak mümkün olur. Bu isimlerin sözlü sayımına gelince, bunları bir araya toplamak, ezberlemek ve vesile ederek dilekte bulunmakla olur. Allah'ın isimlerini sayma ve ezberleme noktasında mü mine mu'min olmayan kimsenin katılması mümkün ise de mu'min, iman ve o isimlere göre amel etme açısından ayrıcalıklı olur

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Herhangi biriniz yatağına geldiği zaman elbisesinin kenarıyla üç kere yatağını silkelesin. Sonra şöyle dua etsin: 'Bismike Rabbi vadatu cenbi ve bike erfauhu. İn emsekte nefsi fağfir leha ve in erselteha fehfezha bima tahfezu bihi ibadekessalihine = Rabbim ancak senin isminle yan tarafımı yatağıma koydum. Senin sayende de kaldırırım. Rabbim eğer nefsimi tutacak olursan ona mağfiret eyle! Eğer tekrar hayata salıverecek olursan hayatımı salih kullarını muhafaza etmekte olduğun korumanla koru

Huzeyfe şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yatağına girdiği zaman "Allahumme bismike ehya ve emutu = Allah'ım senin isminle dirilir ve ölürüm" der, sabaha erdiği zaman "elhamdulillahillezf ehyena ba'de ma ematena ve ileyhinnuşur = Bizleri öldürdükten sonra dirilten Allah'a hamd olsun. Dönüş ancak O'nadır." derdi

Ebu Zer' r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem geceleyin yatağına girdiği zaman şöyle dua ederdi: "Bismike nemutu ve nahya = Senin isminle ölür ve yaşarız", uykusundan uyandığı zaman da "elhamdu lillahillezf ahyena ba'de ma ematena ve ileyhinnuşur = Bizleri öldürdükten sonra dirilten Allah'a hamdolsun ve dönüş ancak O'nadır

İbn Abbas'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Herhangi biriniz eşiyle ilişkiye girmek istediği zaman 'Bismillahi Allahumme cennibneş şeytane ve cennibişşeytane ma rezaktena = Bismillah! Allah'ım beni şeytandan uzaklaştır, şeytanı da bize ihsan ettiğin (çocuktan) uzak kıl' derse, onların bu ilişkisinden bir çocuk takdir olunursa o çocuğa ebediyen şeytan zarar veremez

Adiy b.Hatim şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Öğretilmiş köpeklerimi avın üzerine salıyorum" dedim. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e öğretilmiş olan köpeklerini Allah'ın ismini zikredip de av üzerine saldığında onlar (av) yakalamışlarsa ondan yiyebilirsin. Mi'rad denilen demirli okunu ava attığında avı yaralamışsa onu da ye!" buyurdu

Aişe r.anha şöyle demiştir: Sahabiler "Ya Resulallah! Şu mıntıkada kısa süre önce müşrik olan birtakım kavimler var. Onlar bizlere etler getiriyorlar. Bu hayvanları keserlerken üzerlerine Allah'ın ismini zikrediyorlar mı yoksa etmiyorlar mı bilmiyoruz" dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara "Sizler kendiniz (o etler üzerine) Allah'ın ismini zikredip, onlan yiyin!" buyurdu

Enes' in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kurban bayramında Allah'ın ismini anıp, tekbir getirerek iki koç kurban kesmiştir

Cündeb, bir kurban bayramı gününde Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında hazır bulunduğunu, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in önce bayram namazı kıldırdığını, bundan sonra hutbe okuyup, şöyle buyurduğunu nakletmiştir: "Her kim namaz kılmadan önce kurban kestiyse onun yerine bir daha kessin. Her kim de kesmemişse Allah'ın ismiyle kessin

İbn Ömer'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Babalarınızın isimleriyle yemin etmeyiniz. Her kim yemin etmek zorunda kalırsa Allah'ın adına yemin etsin" buyurmuştur. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yüce Allah'ın isimleriyle istemek ve bunlarla Allah'a sığınmak" İbn Battal şöyle demiştir: İmam Buharl'nin bu başlıktan gayesi, ismin müsemmanın aynısı olduğunu ifade etmektir. Bundan dolayı Yüce Allah'ın zatına sığınmak nasıl sahihse, adına sığınmak da aynı şekilde sahih olmuştur. İmam Buhari Allah'ın ismiyle teberrük edip, onu vesile ederek bir şey isteme ve ona sığınma konusunda dokuz hadis zikretmiştir. Birinci sıradaki Ebu Hureyre hadisi yatağa gireceği sırada okunacak dua ile ilgilidir. Bu hadisin etraflı bir açıklaması Daavat bölümünde geçmişti. Hadiste "Bismike Rabbi vadatu cenbi ve bike erfauhu=Rabbim ancak senin isminle yan tarafımı yatağıma koydum, senin sayende de kaldırırım" ifadesi yer almaktadır. İbn Battal şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yanını yatağa koymayı Allah'ın adına izafe ederken, yataktan doğrulup kalkmayı zatına izafe etmiştir. Bu da isimden maksadın zat olduğunu ve yataktan. doğrulurken ve yatarken lafza değil, onun zatından yardım dileneceğini göstermektedir. "Elbisesinin kenarıyla üç kere yatağını silkelesin." Bu ifadede yer alan "essanife" kelimesi için en-Nihaye'de elbisenin uç kısmındaki kenarıdır denilmektedir. Biz de şunu hatırlatalım: Daavat Bölümünde bu ifade "dahilete izarih1" şeklinde geçmişti ve manası da orada yer almıştı. Burası için en uygun olanı, her iki rivayeti birbiriyle uzlaştırmış olmak için en uygun olanı, bundan maksat, elbisenin içten kenarıdır demektir

İbn Abbas r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in vefatı yaklaştığı zaman -evde aralarında Hz. Ömer'in de bulunduğu birtakım kimseler varken- Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Gelin size sonra hiç sapmayacağınız bir yazı (bir vasiyetname) yazayım" buyurdu. Ömer, "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in ağrıları arttı. Yanınızda Kur'an vardır, bize Allah'ın kitabı yeter" dedi. Bunun üzerine evdekiler ihtilaf ettiler ve münakaşa edip çekişmeye başladılar. Onlardan kimi "(Yazacak bir şey) yaklaştırın da Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sizler için sonra sapıtmayacağınız bir yazı yazsın" diyor, kimi de Ömer'in dediği gibi diyordu. Nihayet onlar Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında gürültüyü ve ihtilafı çoğaltınca Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara "Yanımdan kalkın!" buyurdu. Ravi Ubeydullah b. Abdullah şöyle dedi: İbn Abbas bu hadisin sonunda şöyle diyordu: "Ah ne büyük bir musibettir o musibet ki, gürültü ve ihtilaf etmeleri yüzünden Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile sahabiler için yazmak istediği bu yazı arasına perde oldu!" Fethu'l-Bari Açıklaması: "İhtilafın Çirkinliği." Bazıları "ihtilaf" yerine "hilaf" kelimesini kullanmışlardır. Hilaf, şer'i ahkamda ihtilaf anlamındadır ya da bundan daha geneldir. İbn Battal'ın rivayetinde bu başlık yoktur. Onun hadisi, bundan sonra gelen "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in Yasaklamasının Haramlık İfade Etmesi" başlığının altında yer almıştır. Gerekçesi ise şöyledir: Kur'an okurken ihtilaf olduğunda kalkma emri, ihtilaf anında kıraatte bulunmanın haramlığı için değil, mendupluk içindir. Ancak daha uygun olan görüş çoğunluğun yaklaşımıdır. Kirmânî de bunu söylemiştir: O, Abdullah b. Muğaffel'in rivayet ettiği bu hadisin sonunda "Bu, el-Câmi'de usul-i fıkıh meselelerine dair yer vermek istediğim en son husustur" demiştir.

Abdullah b. Mes'ud r.a.'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: ''Allah'tan daha kıskanç bir kimse yoktur. Bundan dolayı o bütün fenalıkları haram kılmıştır. Bir de Allah'tan daha çok methedilmeyi seven kimse de yoktur

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Yüce Allah mahlukatı yarattığı zaman - kitabına, bu kitap kendi katında Arş'ın üzerinde bulunmaktadır. -Kendi nefsine 'Benim rahmetim gazabıma galebe etmiştir' diye yazmıştır

Bu metin, Ebu Hureyre'nin naklettiği Kudsi hadis ile Fethu'l-Bari'nin kapsamlı açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. "Ben kulumun beni zannı üzereyim" ifadesinin tefsiri — Korku ve umut dengesi
2. Allah'ın "nefsi" meselesi — Beyhaki, İbn Battal'ın görüşleri
3. Gizli zikir ile açık zikrin fazileti arasındaki fark
4. İnsan ile meleğin üstünlüğü meselesi — Ehl-i sünnet, Mutezile ve filozofların görüşleri
5. Kurbiyyet (yakınlık) ifadeleri — "Bir karış, bir arşın, bir kulaç" mesafelerinin sembolik anlamı

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Cabir b. Abdullah r.a. şöyle demiştir: "Deki Allah'ın size üstünüzden bir azap göndermeye gücü yeter" ayeti inince Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "euzü bi vechike = Rabbim senin vechine sığınırım" dedi. "Veya ayaklarınızın altından bir azap göndermeye gücü yeter" cümlesinin ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "euzu bi vechike = Rabbim senin vechine sığınırım" dedi. "Ya da birbirinize düşürüp, kiminize kiminizin hıncını tattırmaya gücü yeter" cümlesinin ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bu daha kolaydır" dedi. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yüce Allah'ın 'O'nun zatından başka her şey yok olacaktır' sözü." İmam Buhari bu konuda Yüce Allah'ın "Deki: Allah'ın size ... azap göndermeye gücü yeter." ayetinin inişi hakkındaki Cabir hadisine yer vermiştir. Bunun açıklaması En' am suresinin tefsirinde geçmişti. İbn Battal şöyle der: Bu ayet ve hadis, Yüce Allah'ın "vech"i olduğunu göstermektedir. Vecih onun zatı sıfatlarından birisidir. Yoksa -yaratıkların yüzlerinde gördüğümüz üzere- bir organ değildir. Bu ayet ve hadis Allah'ın yüzü olduğunu ifade etmektedir. Yüce Allah'ın yüzü yaratıkların yüzü gibi değildir. Hiçbir şey onun gibi değildir. O işiten ve görendir. Bazı alimlere göre "el-vech" sözcüğü, zaiddir. Buna göre mana, "Onun zatından başka her şey yok olacaktır" demek olur. "Ve yebka vechu Rabbike=Rabbinin zatı baki kalacak"(Rahman 27) ayeti de böyledir. Bazılarına göre "el-vech" kelimesinden maksat, niyettir. Buna göre mana, kendisiyle zatı irade edilen kalacak demektir. Bizim kanaatimiz ise şudur: Bu son yaklaşım, Süfyan ve başkalarından nakledilmiştir. Bu konuda ileri sürülen görüşler, Kasas suresinin tefsirinin baş taraflarında geçmişti. Beyhaki şöyle der: Kur'an ve sahih sünnette "el-vech" tekrar edilir. Bu kelime, bazı ayet ve hadislerde zatı sıfat anlamındadır. "Ancak yüzündeki kibriya ridası hariç" ifadesi buna örnektir. Bu cümle Buhari'nin Sahih'inde Ebu Musa' dan nakledilmektedir. Bazı ayet ve hadislerde ise kelime "min edi = ... yüzünden" manasındadır. "İnnema nut'imuküm li vechillahi=Biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz"(İnsan, 9) ayeti buna örnektir. Başka bazı ayet ve hadislerde ise kelime "rıza" anlamınadır. "YurıdCme vechehCı=Rablerinin rızasını isteyerek. "(En'am 52) "İllebtiğae vechi Rabbihi'l-a'ld= Yüce Rabbinin rızasını istemekten başka ... "(LeyI, 20) ayetleri buna örnektir. Buralardaki "vech" kelimesi, kesinlikle organ anlamında değildir. Doğruyu en iyi Yüce Allah bilir

Abdullah b. Ömer şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında Deccal'den söz edildi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Şüphesiz Allah sizin üzerinize gizli olmaz. Çünkü Allah a'ver (tek gözü kör) değildir" buyurdu ve eliyle kendi gözüne işaret etti. "Mesih Deccal ise sağ gözü kördür. Sanki onun gözü salkımındaki emsalinden dışarı çıkmış iri bir üzüm tanesi gibidir."

Jabir ibn Abdullah al-Salami (may Allah be pleased with him) said: The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) used to teach his companions the supplication of istikhara (seeking guidance) in all matters, just as he would teach them a surah from the Quran, and he would say: "When any one of you intends to do something, let him pray two rak'ahs other than the obligatory prayer, then say the following supplication:

'Allahumma inni astakhiruka bi 'ilmika wa astaqdiruka bi qudratika wa as'aluka min fadlika, fa innaka taqdiru wa la aqdiru wa ta'lamu wa la a'lamu. Wa anta 'allamul-ghuyub. Allahumma fa in kunta ta'lamu hadhal-amra khayran li fi 'ajili amri wa ajilihi — or say: — fi dini wa ma'ashi wa 'aqibati amri, faqdurhu li wa yassirhu li, thumma barik li fihi. Allahumma wa in kunta ta'lamu annahu sharrun li fi dini wa ma'ashi wa 'aqibati amri — or say: — fi 'ajili amri wa ajilihi, fasrifni 'anhu waqdur li al-khayra haythu kana thumma raddini bihi.'

The meaning of the supplication: 'O Allah! I seek the better of the two matters from You through Your knowledge, and I ask You to empower me through Your power, and I ask You of Your bounty. For You have power and I have none, You know and I know not, and You are the Knower of the unseen. O Allah! If You know that this matter — here the one making supplication explicitly mentions what the matter is — is good for me in my worldly affairs and in the Hereafter, or: in my religion, my livelihood and the outcome of my affairs, then decree it for me and make it easy for me, then bless me in it. O Allah! And if You know that this matter is bad for me in my religion, my livelihood and the outcome of my affairs, or: in my worldly affairs and in the Hereafter, then turn it away from me and decree for me what is good wherever it may be, then make me pleased with it.'

Fath al-Bari Explanation: "The word of Almighty Allah: 'Say: He has power over it.'" Ibn Battal said: "Power (qudra) is one of the essential attributes of Allah." Under the verse of Almighty Allah: "Indeed, it is Allah who is the Provider, the firm possessor of strength" (Al-Dhariyat: 58), it was previously mentioned that the words "quwwa" (strength) and "qudra" (power) carry the same meaning, and the various scholarly opinions on the matter were cited along with the necessary explanation.

Regarding the phrase "astaqdiruka bi qudratika" in the hadith above, the preposition "ba" (bi) may carry the meaning of "isti'ana" (seeking assistance with/by means of), or it may carry the meaning of "qasam" (oath/by the right of), or it may carry the meaning of "istirham" (seeking mercy/imploring). Accordingly, the meaning of the sentence would be: "O my Lord! I ask You to grant me power so that I may attain what I am requesting from You." The phrase "faqdurhu" means: bring it about for me and make it happen. The phrase "raddini" means: make me content with it, so that I do not regret having sought it or after it has come to pass — for even though I was content while seeking it, I do not know what its outcome will be.

The sentence "thumma li yaqul — then let him say" clearly indicates that the istikhara supplication is to be made after the prayer is completed. There is also the possibility that the sequence is like the remembrances and supplications made during prayer, in which case the person would recite that supplication after finishing the prayer but before the taslim (the concluding salutation). The other conclusions derived from this hadith were mentioned previously in the Book of Supplications.

Abu Sa'id al-Khudri reported that during the Ghazwa of the Banu Mustaliq they captured many female prisoners of war from the disbelievers, and that they wished to benefit from these women through intercourse without causing pregnancy. He said they asked the Prophet (peace and blessings be upon him) about the ruling on coitus interruptus ('azl). The Prophet (peace and blessings be upon him) said: "There is no harm in doing so. However, Allah has already written every soul He will create until the Day of Resurrection." Abu Sa'id said: The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: "Allah will certainly create all of them without exception — every soul that has been decreed to be created.

Explanation from Fath al-Bari:

Al-Tibi said: Some scholars have claimed that the three names mentioned in the chapter heading — al-Khaliq, al-Bari', al-Musawwir — are synonymous with one another. However, this is an error. For "al-Khaliq" is derived from the root "al-khalq," meaning creation. Its original meaning is precise and correct appraisal and determination. The act of bringing something into existence from nothing (ibda') is called khalq. Ibda' means bringing something into existence from nothing without any prior example. This is like the verse of Allah the Exalted: "He who created the heavens and the earth" (Al-An'am 1). The word "al-takwin" (bringing into being) has also been referred to as "al-khalq," as in the verse: "He created the human being from a drop of fluid" (Al-Nahl 4)

"Al-Bari'" is derived from the root "al-bar'," whose original meaning is the separation of one thing from another. This is either through the distancing of something from another thing — as in the phrases "fulan recovered from his illness" and "the debtor was cleared of his debt" and "I performed istibra' of the slave-girl" — or it is in the sense of constructive creation, as in the phrase "Allah created living beings." According to some scholars, "al-Bari'" refers to the Creator who is free from any contradictions or inconsistencies that would disrupt harmony. "Al-Musawwir" refers to the One who gives form to created things and arranges them according to the requirements of wisdom, bringing them into existence from nothing

Allah is the Khaliq of all things — that is, the One who brings them into existence from a root or from nothing. Allah is the Bari' of all things — that is, the One who creates according to the requirements of wisdom without any defect or discrepancy — and He is the Musawwir, the One who gives everything its form, upon which all the characteristics of that thing are based and through which it reaches perfection. These three names are among the attributes of Allah's actions. However, if by "al-Khaliq" the meaning of "al-muqaddir" (the One who apportions) is intended, then in that case "al-Khaliq" belongs to the attributes of the Divine Essence, because apportionment returns to the Divine Will. Accordingly, first comes apportionment, then creation in accordance with what has been apportioned, and then, in the third stage, comes formation along with fashioning

Al-Halimi said: The meaning of "al-Khaliq" is the One who classifies created things into categories and apportions a share to each category. "Al-Bari'" is the One who brings into existence what is already present in His knowledge. This is indicated by the verse: "Before We created it" (Al-Hadid 22). Al-Halimi continues: The intent of this is the One who casts essences into molds. For Allah created water, earth, fire, and air from nothing without any prior basis, and then from these He created various bodies. "Al-Musawwir" is the One who fashions things according to the similarity and difference He wills.

"I asked Abu Sa'id. The Prophet (peace and blessings be upon him) said..." Ibn Battal said: The intended meaning of "al-Khaliq" here is the One who brings the essences of created beings into existence in a uniquely singular manner — a quality in which no one shares with Allah. Ibn Battal further said: Allah the Exalted applies the name "Khaliq" to Himself even though it is impossible for creation to be eternal in His essence, in the sense that He will create in the future. Al-Kirmani said: The meaning of the Prophet's statement in the hadith is: every soul that has been decreed to be created — without exception — Allah has certainly decreed their creation, or their creation is known to Him. Therefore, they will inevitably come into existence. Allah the Exalted knows best.

Anas narrated that the Prophet (peace be upon him) said: "On the Day of Resurrection, Allah will gather the believers together. They will say, 'Let us seek intercession from our Lord so that He may relieve us from the situation we are in.' They will then come to Prophet Adam (peace be upon him) and say, 'O Adam! Do you not see the people (in their distress)? Allah created you with His own Hand, made His angels prostrate to you, and taught you the names of all things. Please intercede with your Lord on our behalf so that He may relieve us from this place where we are.' Adam will say, 'I am not worthy of that,' and will mention to them the sin he committed by eating from that tree, and will say, 'But go to Noah, for he is the first Messenger that Allah sent to the inhabitants of the entire earth.' The people will go to Noah (and ask him for intercession). He will say, 'I am not worthy of that,' and will mention the mistake he once committed (supplicating against his people), and will say, 'But go to Ibrahim (Abraham), the Khalilur-Rahman (the intimate friend of the Most Merciful).' The people will go to Ibrahim (and ask him for intercession). He will say, 'I am not worthy of that,' and will mention to them the mistakes he once committed, and will say, 'But go to Musa (Moses), a servant to whom Allah gave the Torah and with whom Allah spoke directly.' They will go to Musa. Musa will say, 'I am not worthy of that,' and will mention the mistake he once committed, and will say, 'But go to 'Isa (Jesus), the servant of Allah, His Messenger, His Word, and His Spirit.' They will come to 'Isa (and ask him for intercession). 'Isa will say to them, 'I am not worthy of that. But go to Muhammad, a servant whose past and future sins have been forgiven.' Thereupon the people will come to me. I will then go and seek permission to enter the presence of my Lord. Permission will be granted for me to enter His presence. When I see my Lord, I will immediately fall down in prostration before Him. Allah will leave me in that state for as long as He wills. Then it will be said to me by Allah, 'Raise your head, O Muhammad! Speak, and your words will be heard; ask, and you will be given; intercede, and your intercession will be accepted.' I will praise my Lord with many praises that He has taught me, then I will intercede. A limit will be set for me, and I will admit them into Paradise. Then I will return. When I see my Lord, I will fall in prostration. He will leave me in that state for as long as He wills. Then it will be said by Allah, 'Raise your head, O Muhammad! Speak, and your words will be heard; ask, and you will be given; intercede, and your intercession will be accepted.' I will again praise my Lord with many praises that He has taught me, then I will intercede. A limit will again be set for me, and I will admit them into Paradise. Then I will return again, and when I see my Lord, I will fall in prostration. My Lord will leave me in that state for as long as He wills. Then it will be said, 'Rise, O Muhammad! Speak, and your words will be heard; ask, and you will be given; intercede, and your intercession will be accepted.' I will again praise my Lord with many praises that He has taught me, then I will intercede. A limit will again be set for me, and I will take those within that limit and place them in Paradise. Then I will return and say to my Lord, 'O Lord! No one remains in the Fire except those whom the Quran has confined there and upon whom eternity has been made obligatory.'

Anas ibn Malik said: The Prophet (peace be upon him) continued: "Those who said 'La ilaha illallah' (There is no god but Allah) and in whose hearts there was goodness (i.e., faith) equal to the weight of a barleycorn will be brought out of the Fire. Then those who said 'La ilaha illallah' and in whose hearts there was goodness equal to the weight of a wheat grain will be brought out of the Fire. Then those who said 'La ilaha illallah' and in whose hearts there was goodness equal to the weight of a single atom will be brought out of the Fire."

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Allah'ın eli dopdoludur, harcamak onu eksiltmez, o gece ve gündüz daima cömerttir. " Yine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah 'ın gökleri ve yeri yarattığı günden beri infak ve in'am ettiği nimetlerin mahiyetini bana bildirebilir misiniz? Şüphesiz bunca harcama onun elindeki nimetlerden hiçbir şeyi eksiItmemiştir" demiştir. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir de 'Çünkü onun tahtı su üzerinde kurulmuştur'(Hud 7) onun diğer elinde adalet terazisi vardır ki onun kefesini alçaltır, yükseltir" demiştir

İbn Ömer r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Şüphesiz Allah kıyamet gününde bütün arzı avucunun içine alır, gökler de onun sağ elinde olur. Sonra 'Melik ancak benim!' der

Abdullah b. Mes'ud şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e bir Yahudi geldi ve "Ya Muhammed! Allah gökleri bir parmağında, yer tabakalarını bir parmağında, dağları bir parmağında, bütün ağaçları bir parmağında, öbür yaratıkları da bir parmağında tutar, sonra me lik ancak benim der" dedi. Bu haber üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem azı dişleri görününceye kadar güldü, sonra "Allah'ın kadrini hakkıyla bilemediler"(En'am 91) ayetini okudu

Bu metin, Abdullah b. Mesud'un naklettiği hadis ile Fethu'l-Bari'nin bu hadise dair açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Allah'ın sıfatları meselesi — "El", "Parmak" gibi ifadelerin tefsiri
2. Müşebbihe ve Cehmiyye görüşlerine karşı Ehl-i sünnetin tutumu
3. Allah'ın zenginliği ve sonsuz nimetleri — "El dolu" ifadesinin yorumu
4. Arşın su üzerine kurulması meselesi
5. Tevil ve tefvid yaklaşımları — Beyhaki ve diğer alimlerin görüşleri

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Narrated by al-Mughira: Sa'd ibn Ubada said: "If I were to see a man with my wife, I would strike him not with the flat side of the sword, but with its sharp edge." When these words reached the Messenger of Allah (peace be upon him), the Prophet said: "Are you amazed at Sa'd ibn Ubada's sense of protective jealousy (ghayra)? By Allah, I have more ghayra than Sa'd, and Allah has more ghayra than I do. It is because of Allah's ghayra that He has forbidden all indecent acts, whether committed openly or in secret. And there is no one who loves to accept an excuse more than Allah does — and it is for this reason that Allah has sent many bearers of glad tidings and warners. And there is no one who loves praise more than Allah does — and it is for this reason that Allah has promised Paradise to those who obey Him.

Fath al-Bari Commentary: Ibn Battal said: This approach is derived from the verse of the Almighty: "He is the One who accepts repentance from His servants, forgives sins, and knows what you do." (al-Shura: 25). The word "excuse" (udhr) in this hadith carries the meaning of turning toward Allah and returning to Him. Qadi Iyad, on the other hand, said: The meaning of the hadith is as follows: Allah sent the Prophets to warn His creation and to remove their pretexts before punishing them. The meaning of the hadith is akin to the verse: "So that people would have no argument against Allah after the Messengers." (al-Nisa: 165)

Al-Qurtubi, in his work al-Mufhim, cites the following approach from one of the scholars of meaning: The Prophet's statement "There is no one who loves to accept an excuse more than Allah does" was said to Sa'd ibn Ubada immediately after the statement "There is no one more jealous than Allah." The purpose was to warn Sa'd that the correct course of action was not what he had in mind, and to prevent him from rushing to kill the person he might find with his wife. It is as though the Prophet (peace be upon him) was saying: Even though Allah is more jealous than you, He loves to accept excuses and does not call anyone to account until proof has been established — so how then can you proceed to immediately kill that person?

Ibn Battal said: Through this expression, the Prophet (peace be upon him) intended to praise those servants of Allah who obey Him in order to receive His reward, who declare Him free of all that is unworthy of Him, and who praise Him for His blessings. Al-Qurtubi says: The mention of praise together with jealousy and excuse is a warning to Sa'd that he should not act driven by his jealousy, should not rush, and should instead proceed calmly and gently by investigating the matter. The aim of this warning is that Sa'd should attain complete and full praise by choosing what is right and by subduing and mastering his soul at a moment when it was overtaken by intense emotion.

Sehl b. Sa'd'ın nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem birisine "Kur'an'dan ezberinde bir şey var mı?" diye sordu. O zat da "Evet,ezberimde şu sure, şu sure vardır" diye birtakım surelerin isimlerini saydı. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Nebi s.a.v. de Kur'an'a 'şey' ismini vermiştir." İmam Buhari burada Sehl b. Sa'd hadisine yer vermiştir. Bu hadiste "Kur'an'dan ezberinde bir şey var mı?" diye bir cümle vardır. Bu, Nebi s.a.v.'e mehir istemeksizin evlenme teklif eden kadınla ilgili uzunca hadisten kısaltılarak alınmış bir cümledir. Hadis uzun haliyle açıklamasıyla birlikte Nikah bölümünde geçmişti. Kur'an'a neden "şey" denmesine gelince, Kur'an'ın bir kısmı Kur'an'dan sayılır ve Yüce Allah o parçaya "şey" adını vermiştir. "Yüce Allah 'Onun zatından başka her şey yok olacaktır' diye haber vermiştiL" İbn Battal, İmam Buhari'nin yukarıdaki başlığı Abdulaziz b. Yahya el-Mekkl'nin ifadesinden çekip aldığını işaret etmiştir. Çünkü o Kitabu'l-Hiyede isimli eserinde şöyle demektedir: Yüce Allah varlığını ispat ve yokluğu kendisinden uzak kılmak için kendi nefsine "şey" ismini vermiştir. Aynı şekilde kendi nefsine icra ettiği şeyi kelamına da etmiştir ve "şey" sözcüğünü kendi isimlerinden kılmamış, aksine kendisinin "bir şey" olduğunu ifade etmiştir. Böylece çeşitli milletlerin içinde varolan dehrileri ve ilah inkarcılarını yalanlamayı hedeflemiştir. Allah'ın ezeli ilminde ileride isimlerini inkar edecek, insanların kafasını karıştıracak ve kelamını yaratılmış şeylerin arasına katacak kimseler geleceği mevcuttu. Bundan dolayı "Onun benzeri hiçbir şey yoktur"(Şura 11 buyurmuştur. Böylece o kendi nefsini ve kelamını yaratılmış olan şeylerin dışında tutmuş, sonra kelamını nefsini vasfettiği şeylerle niteleyerek şöyle buyurmuştur: "Allah'ı layık olduğu şekilde tanımadılar. Çünkü 'Allah hiçbir beşere bir şey indirmedi' dediler. "(En'am 91) Ve ''Allah'a karşı yalan uydurandan yahut kendisine hiçbir şey vahyedilmemişken 'bana da vahyolundu' diyenden ... daha zalim kim vardırf"(En'am 93) Böylece Yüce Allah nefsine delalet eden şeyle kelamına da delalet etmiştir ve kelamının zat! sıfatlarından birisi olduğunun bilinmesini istemiştir. "Şey" diye isimlendirilen her sıfat "mevcuttur" manasındadır. •

İmran b. Husayn şöyle anlatmıştır: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında bulunduğum bir sırada birden Temim oğullarından bir topluluk çıkageldi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara "Müjdeyi kabul edin ey Temim oğulları!" buyurdu. Onlar "Sen bize müjdeledin. (Beytü'l-mal'den dünyalık da) ver!" dediler. Bu sırada Yemen halkından birtakım insanlar içeriye girdiler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu sefer onlara "Ey Yemenliler! Temim oğulları müjdeyi kabul etmek istemediler" buyurdu. Yemenliler "Biz kabul ettik (Ya Resulallah!) Esasen bizler senin yanına din hususunda derin anlayışlar kazanalım ve senden bu işin (yani yaratılışın) ewelinde neler olduğunu soralım diye geldik!" dediler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem " (Ezelde) Allah vardı ve ondan önce hiçbir şey yoktu. Allah'ın arşı su üzerinde bulunuyordu. Sonra Allah gökleri ve yeri yarattı. Sonra (levhde) kainatın tamamını takdir ve tespit edip yazdı" dedi. Sonra tam bu sırada bana bir adam geldi ve "Ya İmran! Yetiş deven kaçıp gittil" dedi. Ben hemen deveyi aramak üzere gittim. Bir de ne göreyim, benimle devem arasını serap kesmişti. Allah'a yemin ederim ki keşke devem gitmiş olsaydı da ben yerimden kalkmasaydım (ve Nebiin sözlerini dinleseydim) diye arzu ettim

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Allah'ın sağ eli dopdoludur. Harcamak onu eksiltmez. O, gece gündüz daima çok cömert olup devamlı verir durur. Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günden beri verdiği nimetlerinin mahiyetini bana bildirebilir misiniz? Şu muhakkak ki onun sağ elindeki nimetler hiç eksilmez. Onun arşı su üzerindedir. Onun diğer elinde de feyiz veya kabz (yani tutma) vardır ki (bir kısım kavimleri) yükseltir, (diğer bazılarını da) alçaltır

Enes şöyle demiştir: Zeyd b. Harise geldi. Eşi Zeyneb binti Cahş'tan şikayet ediyordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de (Zeyd zevcesini boşamak istedikçe) ona "Ya Zeyd! Allah'tan kork, eşini yanında tut" diyordu. Aişe r.anha eğer Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ın kitabından bir şey gizleseydi, şu "Eşini yanında tut. Allah'tan kork! diyordun. Allah'ın açığa uuracağı şeyi insanlardan çekinerek içinde gizliyordun. Oysa asıl korkmana layık olan Allah'tır"(Ahzab 37) ayetini gizlerdi demiştir. Enes şöyle dedi: Zeyneb bnt. Cahş, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in diğer kadınlarına karşı övünür ve "Sizleri Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile kendi aileleriniz evlendirdi. Halbuki beni onunla yedi kat göklerin üstünden Yüce Allah evlendirdil" derdi. Ravi Sabit el-Bünanı 'fillah'ın açığa u uracağı şeyi insanlardan çekinerek içinde gizliyordun" ayeti Zeyneb ile Zeyd b. Harise hakkında indi demiştir

Enes b. Malik şöyle dedi: Hicab ayeti (Ahzab 37) Zeyd ve Zeyneb bnt. Cahş'ın hakkında indi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem O gün Zeyneb'in düğün yemeği olarak insanlara et ve ekmek yedirdi. Zeyneb de Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in diğer eşlerine karşı övünüp, iftihar ederdi ve "Şüphesiz Allah beni Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile gökte nikah etti" derdi

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Yüce Allah bütün yaratıkları yaratmayı hükmettiği zaman arşının üstünde yanında bulunan bir kitapta şunu yazdı: 'Şüphesiz benim rahmetim gazabımı geçmiştir'" dedi

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Her kim Allah'a ve onun Resulüne iman eder de namaz kılar ve ramazan orucu tutarsa onu cennete koymak Allah üzerine bir hak olur. O kimse ister Allah yolunda hicret etsin, isterse üzerinde doğduğu toprağında otursun." Bunun üzerine sahabiler "Ya Resulallah! Bu müjdeyi insanlara haber vermeyelim mi?" dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Şüphesiz cennette yüz derece vardır. Allah onları kendi yolunda cihad eden mücahitler için hazırladı. Her iki derecenin arasındaki mesafe gökle yer arasındaki mesafe gibidir. Sizler Allah'tan istediğiniz zaman firdevsi isteyin. Çünkü o cennetin en üstünü ve en yüksek olanıdır. Firdevsin üstünde Rahmanın arşı vardır. Cennetin ırmakları firdevsten fışkırıp akarlar" buyurdu

Ebu Zerr şöyle demiştir: Ben mescide girdim, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem oturmakta idi. Güneş batınca bana "Ya Eba Zerr! Bu güneş nereye gider bilir misin?" diye sordu. Ebu Zerr dedi ki: Ben "Allah ve Resulü en iyi bilendir" dedim. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Güneş gider, secde halinde izin ister de kendisine izin verilir. Sanki ona 'Nereden geldin ise oraya dön!' denilir. O da battığı taraftan doğar" buyurdu. Sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Zalike mustekarrun leM=Bu onun için belirlenen yerdir" ayetini okudu. Bu okuyuş, Abdullah b. Mesud'un okuyuşuna göredir

Zeyd b. Sabit şöyle demiştir: Ebu Bekir bana haber gönderip çağırttı ve Kur'an'ın toplanması için ardına düşüp gereği gibi araştırmamı emretti. Araştırmamın sonunda et-Tevbe suresinin sonunu Ebu Huzeyme el-Ensari'nin beraberinde (yazılı) olarak buldum, bu ayetten ondan başka kimsenin yanında yazılı olarak bulmadım. Ayet 'Andolsun size kendinizden öyle bir Nebi gelmiştir ki"(Tevbe 128) şeklinde başlayıp, surenin sonuna kadar devam ediyordu

İbn Abbas r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem keder ve sıkıntı zamanında şu duayı okurdu: "La ilahe illaIlahu'l-alimu'l-Halim. La ilahe illallahu Rabbu'l-arşi'l-azim. La ilahe illallahu Rabbu's-semavati ve'l-ardi ve Rabbu'l-arşi'l-kerim = Allah'tan başka ilah yoktu, ancak azamet hilm sahibi Allah vardır. Allah'tan başka ilah yoktur, ancak büyük arşın sahibi Allah vardır. Allah'tan başka ilah yoktur, ancak göklerin Rabbi, yerin Rabbi ve kerim arş'ın Rabbi olan Allah vardır

Ebu Said el-Hudri r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Kıyamet gününde insanlar (o günün şiddetinden) bayılıp düşeceklerdir. O anda ben kendimi Musa'ya yakın bulacağım. Musa arşın direklerinden birisine tutunmuş bulunacak

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "(Her gün) bir grup melek geceleyin, diğer bir grup melek de gündüzün birbirlerini izleyerek size gelirler. Bunlar sabah ile ikindi namazıarında buluştuktan sonra aranızda kalmış olanlar semaya yükselirler. Rableri onların hallerini en iyi bilir iken yine meleklere 'Kullarımı ne halde bıraktınızP' diye sorar. Onlar da 'Onları namaz kılarlarken bıraktık, nitekim namaz kılarlarken bulmuştuk" cevabını verirler

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Her kim helal kazancından bir tek hurma değerinde bir şey sadaka verirse -ki Allah Teala'ya helal olandan başkası yükselmez- şüphesiz Allah onu sağ eliyle kabul eder. Sonra o tek hurma kadar sadakayı dağ gibi oluncaya kadar sizden birbirinizin tayını dikkatle büyüttüğü gibi sadaka sahibi için büyütür

İbn Abbas'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sıkıntı ve şiddet zamanlarında şöyle dua ediyordu: "La ilahe illaIlahu'l-azimu'l-Halim, La ilahe illaIlahu Rabbu'l-arşi'l-azim, la ilahe illallahu Rabbu's-semavati ve Rabbu'l-arşi'l-kerim -------- Meali:Yüce ve hilm sahibi Allah'tan başka ilah yoktur, büyük arşın Rabbi olan Allah 'tan başka ilah yoktur, göklerin ve şerefli arşın Rabbi olan Allah'tan başka ilah yoktur

Ebu Said el-Hudri şöyle demiştir: Ali b. Ebi Talib Yemen'de bulunduğu sırada Nebiye toprağı içinde altın madeni göndermişti. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu altını el-Akra b. Habis el-Hanzalî, Mücaşi' oğullarından biri ve Uyeyne b. Bedr el-Fezarî ile Alkame b. Ulase el-Âmirî, sonra Kilâb oğullarından biri ve Zeyd el-Hayl et-Tâî, sonra Nebhan oğullarından biri arasında taksim etti. Bu taksim nedeniyle Kureyş ile Ensar öfkelendiler ve "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Necd ahalisinin kodamanlarına veriyor da bizleri terk ediyor!" dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ben ancak (İslam'da sebat etmeleri için) onları alıştırıyorum!" buyurdu. Bu sırada iki gözü çökük, alnı yüksek, sık sakallı, elmacık kemikleri çıkık, başı traşlı bir kişi geldi ve "Ya Muhammed! Allah'tan kork!" dedi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ben Allah'a asi olursam o halde Allah'a kim itaat eder? O beni yeryüzü halkı üzerine emin kılıyor. Sizler beni emin saymıyor musunuz?" dedi. O topluluktan bir adam —zannederim ki o Halid b. Velid idi— adamın öldürülmesini Nebiden istedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem buna engel oldu. Sonra o adam arkasını dönüp gittiği zaman Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Şunun soyundan öyle bir kavim türeyecektir ki onlar Kur'an okuyacaklar fakat okudukları Kur'an boğazlarından öteye geçmeyecektir. Onlar ok avı delip çıktığı gibi İslam'dan çıkacaklar; müslüman halkı öldürecekler ve puta tapanları bırakacaklardır. Onlara yetişirsem, muhakkak onları Ad kavminin öldürüldüğü gibi öldürürüm."

Ebu Zer' r.a. şöyle demiştir: Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Veşşemsu tecri li mustekarrin lehu = güneş kendisi için belirlenen yerde akar (döner)"(Yasin 38) ayetini sordum. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Onun karargahı (müstekam) arşın altındadır" dedi. Fethu'l-Bari Açıklaması: Birinci ayete gelince, İmam Buhari bu ayetin tefsiri hakkında son açıklamaya işaret etmiştir ki bu Ferra'nın görüşüdür. "el-Mearic", Yüce Allah'ın sıfatlarından olup, o kendini bu şekilde nitelemiştir. Zira melekler ona doğru yükselmektedirler. Bir başkası ise "zi'l-mearic"in manasının yüksek dereceler olduğunu söylemiştir. Beyhaki'nin Ali b. Ebi' Talha'dan nakline göre İbn Abbas bu ayeti tefsir ederken şöyle demiştir: "el-Kelimu't-tayyibu" Allah'ı zikirdir, "el-amelu's-salihu" Allah'ın koyduğu farzları eda etmektir. Her kim Allah'ı zikreder, O'nun farizalarını yerine getirmezse onun kelamını reddetmiş olur. el-Ferra'nın görüşüne göre salih amel güzel sözleri yukarı yükseltir. Bir başka ifadeyle güzel sözler beraberinde salih amel olduğu takdirde kabul edilir. Rağıb şöyle der: "el-Uruc" yukarıya doğru yükselmek demektir. Ebu Ali elKa1i', el-Bari' isimli eserinde şöyle der: "el-Mearic", "ma'rec" kelimesinin çoğuludur. Tıpkı "el-masaid" kelimesinin "mas'ad" kelimesinin çoğulu olduğu gibi . . "el-Uruc" yukarıya doğru yükselmek demektir. Beyhaki' şöyle der: Güzel sözün ve hoş sadakanın yukarıya yükselmesi onların kabul edilmesi demektir. Meleklerin yukarıya yükselmesi ise gökteki bulundukları yere doğru yükselmeleridir. Bu ifadede yer alan "ilallah=Allah'a doğru" ifadesi ise selef bilginlerinden daha önce naklettiğimiz üzere işi ona havale etmek anlamındadır. Buhari' bu başlık altında dört hadise yer vermiştir ki bunların bazılarında aynı rivayet yolu üzerine ziyadelik vardır. Ebu Hureyre'nin naklettiği birinci sırada yer alan "(her gün) birtakım melekler geceleyin, diğer birtakım melekler de gündüzün birbirlerini müteakip size gelirler" hadisinin açıklaması SaıM Bölümünün baş taraflarında geçmişti. Ebu Said'in rivayet ettiği dördüncü sırada yer alan hadisin geniş bir açıklaması Fiten Bölümünde geçmişti

Cerir b. Abdullah şöyle demiştir: Bir gece Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında oturuyorduk. Ayın ondördüncü gecesi idi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem aya baktı ve şöyle buyurdu: "Şu ayı görmekte nasıl birbirinize gösterebilmek için sıkışıp üst üste yığılmanıza ihtiyaç kalmaksızın hepiniz zahmetsizce görüyorsanız Rabbinizi de öylece göreceksiniz. Artık güneşin doğumundan da, batışından da evvelki namazıann hiçbirinden alıkanmamak elinizden gelirse ona çalışınız

Cerir b. Abdullah'ın nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Şüphesiz sizler Rabbinizi apaçık ayan beyan göreceksiniz" buyurmuştur

Cerir b. Abdullah şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ayın ondördüncü gecesi bizim yanımıza çıktı ve şöyle buyurdu: "Şüphesiz sizler şu ayı görmekte nasıl sıkışıp, üst üste yığılmanıza gerek kalmaksızın zahmetsizce görüyorsanız, kıyamet gününde Rabbinizi de öylece göreceksiniz

Abū Hurayrah narrated: The people asked: "O Messenger of Allah! Shall we see our Lord on the Day of Resurrection?" The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) asked: "Do you have any difficulty in seeing the moon on the night when it is full — jostling and pushing one another to see it?" They said: "No, O Messenger of Allah!" He then asked: "Do you have any difficulty in seeing the sun when there is no cloud in front of it — jostling and pushing one another to see it?" They said: "No, O Messenger of Allah!" Thereupon the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said

"Indeed, you shall see Him in like manner (plainly and clearly). Allah will gather the people on the Day of Resurrection and will say: 'Let every person follow that which he used to worship.' Those who worshipped the sun will follow the sun, those who worshipped the moon will follow the moon, and those who worshipped the ṭāghūts (false deities) will follow the ṭāghūts — while this ummah will remain in its place, including among them their hypocrites." — (The narrator Ibrāhīm expressed doubt between these two words.) — "Allah will come to them in a form other than the one they had known and will say: 'I am your Lord.' They will say: 'We shall recognize our Lord when He comes to us!' Then Allah will come to them in the form they recognize and will say: 'I am your Lord.' And they will say: '(Truly) You are our Lord!' and they will follow Him.

The Ṣirāṭ (the bridge) will be laid across the middle of Hellfire. I and my ummah will be the first to cross it. On that Day, none shall speak except the Messengers, and the supplication of the Messengers on that Day will be: 'Allāhumma sallim sallim (O Allah, grant safety, grant safety)!'

In Hell there are hooks resembling the thorns of the Saʿdān plant. Have you ever seen the thorns of the Saʿdān?" The Companions said: "Yes, O Messenger of Allah!" He continued: "These hooks are like the thorns of the Saʿdān, yet none but Allah knows how great they are. They will seize people on account of their (evil) deeds. Some will be destroyed and remain (in Hell) due to their evil deeds; some will be lacerated like a sesame seed being crushed, or will be punished, or will fall into a similar condition

Then, when Allah the Exalted has completed His judgment among His servants, and wishes — out of His divine mercy — to bring out of Hell whomever He wills from the people of Hell, He will command the angels to bring out those whom Allah intended to grant His mercy: those who did not associate anything with Allah and had testified 'Lā ilāha illallāh.' The angels will recognize them in the Hellfire by the marks of their prostrations, for the fire consumes all of the son of Adam except the trace of prostration — Allah the Exalted has forbidden the Hellfire from consuming the trace of prostration. They will be brought out, charred and blackened by the fire. Then the water of life (māʾ al-ḥayāh) will be poured upon them, and they will grow (anew) just as a seed grows on the banks of a flowing stream

Then Allah will complete His judgment among His servants. One man will remain between Paradise and Hell, with his face turned toward the Fire — and he will be the last of the people of Hell to enter Paradise. He will say: 'O Lord! Turn my face away from the Fire, for its smell is poisoning me and its flames are burning me.' He will continue to supplicate Allah as long as Allah wills. Then Allah will ask him: 'If what you ask is given to you, will you not ask for anything else?' He will say: 'By Your Glory, no! I will not ask You for anything else!' And he will give his Lord whatever oaths and covenants Allah wills. Then Allah will turn his face away from the Fire (toward Paradise), and he will see it. He will remain silent for as long as Allah wills, then he will say: 'O Lord! Bring me near to the gate of Paradise.' Allah will say: 'Did you not give your oaths and covenants that you would never ask for anything beyond what you asked before? Woe to you, O son of Adam! How treacherous you are!' He will say: 'O my Lord!' and will continue to supplicate. Then Allah will say: 'If this is given to you, will you not ask for anything else?' He will say: 'By Your Glory, no! I will not ask for anything more!' And he will again give his Lord whatever oaths and covenants Allah wills. Then his Lord will bring him near to the gate of Paradise

When he stands at the gate of Paradise and Paradise opens before him, revealing its beauty, its abundant blessings, and its joy, he will again fall silent for as long as Allah wills. Then he will say: 'O Lord! Admit me into Paradise!' Allah will say: 'Did you not give your oaths and covenants that you would not ask for anything beyond what you were given? Woe to you, O son of Adam! How treacherous you are!' He will say: 'O my Lord! Do not make me the most wretched of Your creation!' and he will continue to supplicate without ceasing. Then Allah the Exalted will smile at him and say: 'Enter Paradise!' When the servant enters Paradise, Allah will say to him: 'Make your wishes!' He will wish and ask of his Lord. Then Allah will say: 'Ask for this, and ask for that!' prompting him to think of things to wish for. When all his wishes come to an end, Allah will say to him: 'All of this is yours — and as much again besides!' "

Abu Sa'id al-Khudri narrated: We asked, "O Messenger of Allah! Will we see our Lord on the Day of Resurrection?" The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) replied: "Do you crowd and strain against one another to see the sun and the moon when there are no clouds in the sky?" We said, "No." The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) then said: "Just as you do not crowd and strain against one another to see the sun and the moon, so too will you not crowd and strain against one another to see your Lord on that Day."

He then continued: "A caller will call out for every group to follow that which they used to worship in the world. So the cross-worshippers will go with their crosses, the idol-worshippers will go with their idols, and the followers of every deity will go with their deity. Until those who worshipped Allah — whether obedient or sinful, as well as the remaining People of the Book who remained upon the truth — are left behind. Then they are brought to Hell, and Hell is shown to them so that it appears to them like a mirage. The Jews are asked: 'What did you used to worship?' They say: 'We used to worship Uzayr, the son of Allah.' It is said to them: 'You have lied. Allah has taken no partner and no son. Now tell us, what do you want?' They say: 'O Lord! We want You to give us water to drink.' It is said to them: 'Drink!' and they plunge into Hell one after another

Then the Christians are addressed: 'What did you use to worship?' They say: 'We used to worship the Messiah, the son of Allah.' It is said to them: 'You have lied. Allah has taken no partner and no son. Now tell us, what do you want?' They say: 'We want You to give us water to drink.' It is said to them: 'Drink!' and they too plunge into Hell one after another.

Finally, those who worshipped Allah — whether obedient or sinful — are left behind. They are asked: 'While all the people have gone, what keeps you here?' They say: 'We separated from them in the world when we were more in need of them (than we are now). (So how could we follow after them now?) We heard a caller calling out: "Let every group join that which it used to worship!" And so we are waiting for our Lord.' "

The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) continued: "To the believers remaining in the open field, Allah the Almighty comes to them in a form other than the one in which they first saw and recognized Him and says: 'I am your Lord!' They respond: 'You are our Lord!' None but the Prophets will speak with Him at this point. Allah the Almighty asks: 'Is there a sign between you by which you can recognize your Lord?' They say: 'Yes — the shin (saq)!' Thereupon Allah the Almighty will uncover His shin. Every believer will then prostrate to Allah. Those who used to prostrate out of showing off and seeking reputation will remain standing. They will attempt to prostrate, but their backs will become like a single rigid plank

Then the bridge (Sirat) is brought and laid across the middle of Hell." We said: "O Messenger of Allah! What is the bridge?" The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: "It is a slippery place upon which there are bent iron hooks, thorns, and hard, sharp, broad objects. They have curved, hooked ends like the Sa'dan thorns found in Najd. Some believers will cross it in the blink of an eye, some like lightning, some like the wind, some like swift noble horses and camels. Some will emerge completely safe, some will be released torn and scratched by the hooks, and some will fall headlong into the fire of Hell. Finally, the last of them will cross by being dragged along, and will be saved

None of your pleading with me over a right established today compares to the pleading of the sinful believer with Allah the Almighty on that terrible Day. When they see that their brothers have been saved, they will say: 'O our Lord! These who remain are our brothers. They used to pray with us, fast with us, and do all manner of good deeds with us.' Allah the Almighty will say: 'Go and bring out anyone in whose heart you find faith equal to the weight of a dinar!' Allah the Almighty will forbid the fire from burning their faces. They will wade into the fire — some up to their ankles, some up to their mid-shins — and will bring out those they recognize

Then Allah the Almighty will say: 'Go again and bring out anyone in whose heart you find faith equal to the weight of an atom!' They will go and bring out those they recognize who are in that condition, and return. Again Allah the Almighty will say: 'Go again and bring out anyone in whose heart you find faith equal to the weight of an atom!' They will go and bring out those they recognize."

Abu Sa'id continued: "If you do not believe what I have said, then recite: 'Indeed, Allah does not wrong anyone even an atom's weight. And if there is a good deed, He multiplies it and gives from Himself a great reward.' (An-Nisa, 40)

In short, the Prophets, the angels, and the believers will all intercede. Then Allah the Almighty will say: 'Now it is My turn to intercede!' He will take a handful from the Fire and bring out certain peoples who have been burnt completely black. They will then be cast into a river on the pathways of Paradise called the River of Life (Nahr al-Hayat). They will grow on its banks just as wild (reyhan) seeds grow in the path of a flood. You have seen such seeds — those on the sunny side are green, and those in the shade are white. Then they will emerge from this river like gleaming white pearls, and necklaces — made of gold, silver, or the like — by which they will be recognized will be placed around their necks, and they will enter Paradise. The people of Paradise will say: 'These are the ones whom Allah has admitted to Paradise, having no deeds to their credit and no prior good works!' "

Bu metin, Enes'in naklettiği şefaat hadisi ile ilgili olup, kıyamet günündeki büyük şefaati konu almaktadır. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Büyük şefaat — Hz. Adem, Nuh, İbrahim, Musa ve İsa'nın şefaatten kaçınmaları
2. Makam-ı Mahmud — Hz. Peygamber'e vaat edilen yüce makam
3. Nebilerin mazeret olarak sundukları günahlar — Her nebinin kendi hatasını zikretmesi
4. Hz. Peygamber'in Rabbine secde edip şefaat etmesi — Üç turda gerçekleşen şefaat süreci
5. Ebedî cehennemlik olanlar — Kur'an'ın hapsettiği kimseler

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Enes b. Malik şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem (Hevazin ganimetierini taksim ettiği zaman) Ensar'a haber gönderip, onları yuvarlak bir Arap çadırı içinde topladı. (Konuşmasının sonunda) onlara "Sizler Allah'a ve Resulüne kavuşuncaya kadar sabrediniz. Şüphesiz ben havuz başında olacağım" buyurdu

İbn Abbas şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, gecenin bir kısmında teheccüd namazı kıldığında şu duayı okurdu: "Allah'ım! Hamd sana mahsustur. Gökleri ve yeri görüp gözeten sensin. Hamd sana mahsustur. Göklerin, yerin ve içlerinde olanların Rabbi yalnız sensin. Hamd sana mahsustur. Göklerin, yerin ve bunların içinde olanların nuru sensin. Sen haksın, sözün haktır, vaadin haktır, sana kavuşmak haktır, cennet haktır, cehennem haktır, kıyamet haktır! Allah'ım! Kendimi yalnız sana verdim, yalnız sana iman ettim, yalnız sana güvendim, tevekkül ettim. Hasma karşı hüccet getirme kuvvetini senden aldım. (Hakkı inkar edenle arama) seni hakem ettim. Evvelden yaptığım, sonradan yapacağım, gizlediğim, açığa vurduğum ve senin benden iyi bilmekte olduğun bütün günahlarımı mağjiret et. Senden başka hiçbir ilah yoktur

Adiy b.Hatim şöyle dedi: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Sizden Rabbinin arada bir tercüman ve onu görmeyi perdeleyen bir hicab olmaksızın konuşmayacağı hiç kimse olmayacaktır" buyurdu

Abdullah b. Kays'ın babasından nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "İki cennet vardır ki bunların kabları ve içlerinde bulunan eşyaları gümüştendir. Diğer iki cennet daha vardır ki bunların kablari ve içlerinde bulunan şeyler de altındandır. Adn cennetindeki cennetliklerle bunların Rablerine bakmaları arasında Allah'ın vechi üzerinde bulunan kibriya ve azamet perdesinden başka bir şey bulunmayacaktır

Abdullah b. Mesud' un nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Her kim yalan bir yemin ile Müslüman bir kimsenin malını elinden alırsa o Allah'a kendisine karşı öfkeli olduğu halde kavuşacaktır." Abdullah b. Mesud dedi ki: Sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ın kitabından bu hadisin doğrulayıcısı olan şu ayeti okudu: "Allah'a karşı verdikleri sözü ve yeminlerini az bir bedelle değiştirenlere gelince, işte bunların ahirette bir payı yoktur. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmayacak, onlara bakmayacak ve onları temize çıkarmayacaktır. Onlar için acı bir azap vardır. "(Al-i imran)

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Üç sınıf insan vardır ki Allah kıyamet gününde onlarla konuşmaz ve onlara bakmaz: Bunlardan birincisi malı üzerine yalandan satın almak isteyen müşteriden daha çok bedel verildiğine yemin eden kimsedir. İkincisi ikindiden sonra Müslüman bir kimsenin malını elinden koparıp almak için yalan bir yeminle yemin eden kimsedir. Üçüncüsü ihtiyacından fazla olan suyu insanlardan men eden kimsedir. Allah kıyamet gününde ona sen ellerinle imal etmedif:jin fazla suyu men ettiğin gibi, bugün ben de senden lutfumu ve ihsanımı men edeceğim! buyuracaktır

Muhammed b. Sirin şöyle demiştir: Ebu Hureyre'nin yanında bulunuyorduk. Üzerinde mışk denilen kırmızı çamur boyasıyla boyanmış ketenden iki elbise vardı. Bu sırada sümkürdü ve "Beh beh! Ebu Hureyre keten elbise içinde sümkürüyor! Yemin olsun bir vakitler ben kendimi şu halde görmüşümdür: Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in minberi ile Hz. Aişe r.anha'nın hücresi arasında baygın olarak yere düşerdim de biri gelir, ayağını boynum üzerine kor ve beni deli olmuş zannederdi. Halbuki bende hiçbir delilik yoktu, bende açlıktan başka bir şey yoktu" dedi.

Usame b. Zeyd şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kızlarından birinin bir oğlan çocuğu ölmek üzereydi. çocuğun annesi yanına gelmesi için Efendimize haber gönderdi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kızına 'Allah'ın almak ve vermek istediği her şey kendisine aittir. Her şeyin onun nezdinde tayin edilmiş bir ömrü vardır. Sabretsin ve bunun ecrini ve sevabını Allah'tan beklesin!" diye cevap yolladı. Bu sefer kızı tekrar haber gönderip, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in mutlaka gelmesi için yemin etti. Bu haber üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem kalktı. Onun beraberinde ben de kalktım. Muaz b. Cebel, Ubey b. Ka'b ve Ubade b. es-Samit dekaıktılar. Kızının evine girdiğimiz zaman çocuğu Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e uzatıp verdiler. çocuğun nefesi hırrltılı bir şekilde gidip gelmekte idi. Ravi dedi ki: Zannediyorum o "çocuğun nefesi, sanki eski bir kırbaya dökülen su sesi gibi çıkıyordu" dedi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in gözleri yaşlarla doldu. Sa'd b. Ubade "(bu yaşları görünce) "Ya Resulallah! Bu (yaş ve ağlama) nedir?" dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Allah ancak kullarından merhametli ve şefkatli olanlara merhamet eyler" buyurdu

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: "Cennetle cehennem Rablerinin huzurunda çekiştiler. Şöyle ki cennet 'Ya Rab! Bana ne oldu ki bana insanların yalnız zayıfları ve (halkın gözünde) düşük olanları girer!' dedi. Cehennem de 'Ben büyüklük taslayanlara tercih yani tahsis olundum!' dedi. Yüce Allah cennete 'Sen benim rahmetimsin' buyurdu. Cehenneme de 'Sen benim azabımsın, kullarımdan azap etmek istediklerimi seninle azap ederim. İkinizden her birinizin dolmak hakkı vardır' dedi." Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle devam etti: "Cennete gelince (o da dolar). Şüphesiz Allah, halkından hiçbir kimseye zulmetmez. Allah cehennem için (boşluklarını doldurmak üzere) yeniden dileceği kimseler yaratır da bunlar oraya atılırlar. Cehennem üç kere 'Daha ziyade var mı?' der. Nihayet Allah ona ayağını basar ve cehennem dolar. Cehennemin bir kısmı bir kısmına getirilerek, toparlanır da 'Yetişir, yetişir, yetişir!' der

Muhammed b. Ebu Bekre'nin Ebu Bekir'den nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem (veda haccında) şöyle buyurmuştur: "Zaman Allah'ın gökleri ve yerleri yarattığı günkü (ilk) vaziyetine dönmüştür. Bir yıl (ay ölçüsüyle) oniki aydır. Bunlardan dördü haram (yasak) aylardır ki, üçü arka arkaya zilkade, zilhicce ve muharremdir. (Dördüncüsü) Mudar'ın ayı olan recebtir. O cumade'lahir ile şaban arasındadır." Bundan sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bu ay hangi aydır?" diye sordu. Biz "Allah ve Resulü en iyi bilendir" dedik. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sükût etti. Biz Nebi bu aya adından başka bir ad verecek sandık. Sonra "Zilhicce ayı değil midir?" buyurdu. Biz "Evet zilhiccedir!" dedik. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bu içinde bulunduğunuz hangi beldedir?" buyurdu. Biz ''Allah ve Resulü en iyi bilendir!" dedik. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sustu. Hatta biz onu Mekke'ye isminden başka bir isim verecek sandık. Sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Mekke beldesi değil midir?" buyurdu. Biz "Evet, Mekke'dir!" dedik. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bugün hangi gündür?" diye sordu. Biz "Allah ve Resulü en iyi bilendir!" dedik. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem yine sükût etti. Hatta biz bugüne adından başka bir isim verecek sandık. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Nahr günü (kurban kesim günü) değil midir?" buyurdu. Biz "Evet, nahr günüdür!" dedik. Bundan sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Şu halde iyi biliniz ki kanlarınız ve mallarınız -Muhammed b. Sirin, Ebu Bekr'e şunu da söyledi sanıyorum demiştir- ve ırzlarınız birbirinize bu ayınızda, bu beldenizde, bu gününüzün haram oluşu gibi haramdır. (Her türlü saldırıdan korunmuştur.) Muhakkak ki siz Rabbinize kavuşacaksınız. Rabbiniz sizlere işlediğiniz amellerinizden soracaktır. (Ey insanlar!) Benden sonra birbirinizin boynunu vuran sapıklara dönmeyiniz! (Ey İnsanlar!) Dikkat edin bu sözlerimi burada hazır bulunanlar, hazır bulunmayanlara tebliğ edip ulaştırsın! Olabilir ki kendisine tebliğ ulaşan bazı kimseler, burada bulunup işiten bir kısım kimselerden daha iyi anlayıp bellemiş olur!" Muhammed b. Sirin bu hadisi zikrettiği zaman Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem doğru söyledi derdi. Bundan sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Dikkat edin, tebliğ ettim mi? Dikkat edin, tebliğ ettim mi?" diye iki kere sordu.

Abdullah b. Mes'ud r.a. şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e Yahudi alimlerinden biri geldi ve "Ya Muhammed! Şüphesiz Allah (kıyamet günü) göğü bir parmağı üzerine, yeri bir parmağı üzerine, dağları bir parmağı üzerine, ağaçları ve nehirleri bir parmağı üzerine ve diğer mahlukları da bir parmağı üzerine kor. Sonra eliyle 'Melik ancak benim!' buyurur, dedi. Sonra eliyle 'Melik ancak benim!' buyurur, dedi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem güldü ve Allah'ı gereği gibi tanımadllar"(En'am 91) dedi

Ibn Abbas (may Allah be pleased with him) said: One night I stayed with my aunt Maymunah. The Prophet (peace be upon him) was also with her that night. My intention was to observe how the Messenger of Allah (peace be upon him) performed his night prayer. The Messenger of Allah (peace be upon him) conversed with his wife Maymunah for a while, then went to sleep. When the last third of the night — or the middle of the night — came, the Messenger of Allah (peace be upon him) sat up, looked toward the sky, and recited the following verse: "Indeed, in the creation of the heavens and the earth and the alternation of the night and the day are signs for those of understanding." (Al Imran: 190) Then he stood up, used the miswak and performed ablution, and prayed eleven rak'ahs. After that, Bilal called the adhan for the Fajr prayer. The Messenger of Allah (peace be upon him) prayed two more rak'ahs (the Sunnah of Fajr). Then he went out to the mosque and led the congregation in the Fajr prayer.

---

Commentary (Fath al-Bari):

"The Lord is the Creator, the Originator (al-Mukawwin); He is not created."

The word "al-Mukawwin" does not appear among the Most Beautiful Names (Asma' al-Husna), but its meaning is expressed through the name "al-Musawwir" (the Fashioner). In the above expression, the word "kalamuh" after "amruh" is an instance of a specific term (khass) being conjoined to a general term (amm). For the word "al-amr" here refers to His command "Kun" (Be!), which falls under the category of Allah's speech (kalam). In some other manuscripts, the word "qawluh" or "fi'luh" has been omitted. Al-Kirmani says: For the expression "not created" to be accurate, this reading is more appropriate. The flow of Imam Bukhari's expression requires a distinction between the act (fi'l) and what originates from the act. The former pertains to the attribute of the doer — "al-Bari'" (the Creator) — which is not a created attribute. His attributes are not created. The object (maf'ul), which is derived from His act, is created. Therefore, Imam Bukhari followed this expression with: "And whatever is constituted by His act, His command, His creation, and His origination — that is the object (maf'ul), the created (makhluq), and the originated (mukawwan).

Here, the word "al-amr" means "the thing commanded" (al-ma'mur). This is also the meaning of "amr" in the following verses of Allah the Almighty: "And the command of Allah is a decree determined." (Al-Ahzab: 37); "And Allah is predominant over His affair." (Yusuf: 21) — provided the pronoun in "amrih" refers to Allah; "Perhaps Allah will bring about after that a different matter." (At-Talaq: 1); "Say: The soul is of the affair of my Lord." (Al-Isra: 85).

In an authentic hadith, the Prophet (peace be upon him) said: "Allah brings about from His command what He wills." This hadith also contains the phrases: "Subbuhun, Quddusun, Rabbu'l-malaikati wa'r-ruh" (Exalted, Holy, Lord of the angels and the Spirit).

As for the word "amr" in the verse "Unquestionably, His is the creation and the command" (Al-A'raf: 54), it will be mentioned at the end of the chapter on Tawhid that Ibn Uyaynah and others used this verse to argue that the Quran is not created. For the word "al-amr" here refers to Allah's command "Kun" (Be!), which is conjoined to "al-khalq" (creation). According to the rules of Arabic grammar, a conjunction (atf) requires that the two conjoined items be distinct from one another. "Kun" is from Allah's speech (kalam), and therefore using it as evidence is sound. Whoever assumes that "al-amr" here has the same meaning as in the verse "And the command of Allah is a decree determined" is mistaken, because "al-amr" in that verse means "al-ma'mur" (the thing commanded) — that which is brought into existence by Allah's command "Kun." "Kun" is in the imperative form, belongs to Allah's speech, and is not created. That which is brought into existence by this command, however, is created. It is called "amr" because it came into existence through the command.

I later found in al-Kirmani's book on the creation of the acts of servants that he elaborates on this point, saying: People have differed concerning the doer (fa'il), the act (fi'l), and the object (maf'ul). The Qadariyyah sect held that all acts belong entirely to human beings; the Jabriyyah held that all human acts are created by Allah; and the Jahmiyyah considered the act and its object to be one, and therefore declared "Kun" to be created. The scholars of the Salaf, however, concluded that: "Khalq" (creation) is Allah's act. Our acts are created. Allah's act is His attribute. All objects other than His act belong to the created order (makhlaqat).

Ibn Battal's approach to this matter is as follows: Imam Bukhari's intent is to affirm that the heavens, the earth, and everything between them are created — because there is evidence that they were originated in time and that there is no creator other than Allah — and to refute the views of those who say "the (natural) natures are the creator," or "the celestial spheres," or "light," or "darkness," or "the Throne is the creator." All such statements are invalid and false, because there is evidence that all of these things were originated in time and stand in need of an originator. For nothing originated in time can come into existence without a creator. Allah's Book bears witness to this, as in the verse cited in the chapter heading

Imam Bukhari draws evidence for the oneness and power of Allah by reflecting on the signs of the heavens and the earth. For He is the Great and the Creator, and it is He who created all other creatures. For contingent things (hawadith) are distinct from Him, and they indicate through their own originated nature that what came into existence through Him is created. Furthermore, His essence and attributes are not created. The Quran is an attribute of Allah and is not created. From this explanation, it necessarily follows that everything other than Allah came into existence through His command, His act, and His bringing into being from nothing. All of these are His creation.

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: Allah mahlukatı yaratmayı hükmettiği zaman arşının üstünde yanında bulunan bir kitapta 'Şüphesiz benim rahmetim, gazabımın önüne geçmiştir' diye yazdı

Abdullah b. Mesud şöyle anlatmıştır: Bize kendisi doğru sözlü, kendisine de doğru bildirilen Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle dedi: "Her birinizin yaratılışı şöyle olur: Kişi anasının karnında kırk gün ve kırk gece toplanır. Sonra o maddeler bir kan pıhtısı halini alır. Sonra yine o kadar zaman içinde mudğaya yani bir çiğnem ete dönüşür. Sonra ona bir melek gönderilir ve ona dört kelamı yazmasına izin verilir. Melek de onun rızkını, ecelini, işini, şaki (bedbaht) ve said (mutlu) olacağını yazar. Sonra ona ruh üfler. Herhangi biriniz kendisiyle cennet arasında ancak bir zira mesafe oluncaya kadar cennet ehlinin ameliyle amel eder. Sonunda (meleğin ana karnında yazdığı) yazı onun önüne geçer de bunun üzerine o kişi cehennem ehlinin ameliyle iş yapar ve cehenneme girer. Yine sizden biriniz kendisiyle cehennem arasında bir zira mesafe kalıncaya kadar hep cehennem ehlinin işini işler, sonunda (meleğin ana karnında yazdığı) yazısı onun önüne geçer de artık cennet ehlinin işini yapar ve cennete girer

İbn Abbas r.a.'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ya Cibril! Senin bizi şu ziyaretinden daha çok ziyaret etmene ne man i oluyor?" diye sormuştu. Bunun üzerine şu ayet indi: "Biz ancak Rabbinin emriyle ineriz. Önümüzde, arkamızda ve bunlar arasında olan her şeyona aittir. Senin Rabbin unutkan değildir. " (Meryem 64) İbn Abbas, işte bu cevap Muhammed' e verildi demiştir

İbn Mesud şöyle demiştir: Ben (bir gün) Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile beraber Medine' deki tarlalar içinde yürüyordum. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem hurma dalından bir değneğe dayanıyordu. Derken Yahudilerden bir topluluğa uğradı. Onların birtakımı diğer takımına 'Ona ruh hakkında soru sorun' dedi. Birtakımı da 'Ona ruh hakkında soru sormayın' dediler. Neticede Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e ruh hakkında soru sordular. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem değneği üzerine dayanarak dikeldi. Ben arkasında bulunuyordum ve kendisine vahiy indirilmekte olduğunu düşündüm. Sonunda Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Sana ruh hakkında soru sorarlar. Deki ruh Rabbimin emrindendir. Size ancak az bir bilgi verilmiştir"(İsra 85) ayetini okudu. Bunun üzerine onların bir kısmı diğerine "Biz size ona bir şey sormayınız! demiştik" dediler

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Yüce Allah ancak kendi yolunda cihad etmek düşüncesi ve (Kur'an'da gelen) kelimelerinin tasdiki niyeti kendisini cihada çıkarıp da kendi yolunda cihad eden mücahide ya (şehitlik suretiyle) onu cennete koymayı veya sevap ve ganimetle beraber içinden çıktığı meskenine sağ salim döndürmeyi tekeffül etmiştir

Ebu Musa şöyle anlatmıştır: Bir adam Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek "Kimisi hamiyet (şerefini korumak) için savaşır, kimi yiğitlik, kimi de gösteriş için çarpışır. Şu halde bunların hangisinin savaşı Allah yolundadır?" diye sordu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Her kim Allah'm kelimesi (yani tevhid kelimesi) daha yüce olsun diye savaşırsa işte onunkisi Allah yolundadır" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: İmam Buhari bu başlık altında altı hadise yer vermiştir. Bunlardan birincisi "şüphesiz benim rahmetim gazabımın önüne geçmiştir" hadisidir. Bu hadisin açıklaması "Allah kendisine karşı (gelmekten) sizi sakındırıyor"(Al-i İmran 28, 30) ayetinin tefsirinde geçmişti. İmam Buhari bununla "rahmet"in Allah'ın zatı sıfatlarından olduğu görüşünü tercih ettiğine işaret etmiştir. Zira "kelime" Allah'ın zatı sıfatlarındandır. Rahmet sıfatı açısından "öne geçme" fiilinin kullanılması her ne kadar anlaşılması güç bir nokta ise de bunun benzeri, kelime sıfatı hakkında geçmiştir. Bununla her ne kadar "Ve lekad sebekat kelimetuna=Andolsun ki Nebi kullarımıza söz vermişizdir"(Saffat 171) ayetine cevap verilmiş ise de yapılan bu açıklama ile "sebekat rahmeti" hadisine de cevap verilmiş olmaktadır. "Rahmeti n 'sebk=öne geçmek' kelimesiyle nitelenmesi, bunun mı sıfatı olduğunu gösterir" diyen kimse, İmam Buharl'nin ne demek istediğini anlamayarak gaflete düşmüştür

Muğire b. Şu'be r.a. şöyle demiştir: Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den işittim şöyle buyuruyordu: "Ümmetimden bir topluluk Allah'ın emri kendilerine gelinceye (kıyamet kopuncaya) kadar daima insanlar üzerine galip ve yüksek olmakta devam edecektir

Muaviye şöyle demiştir: Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den işittim şöyle buyuruyordu: "Ümmetimden daima Allah'ın emrini yerine getirmekte sabit, kendilerini yalanlayanların ve muhaliflerinin zarar vermeyeceği bir topluluk var olmakta devam edecektir ta Allah'ın emri gelinceye (kıyamet kopuncaya) kadar onlar hep bu yol üzerinde sabit bulunacaklardır

İbn Abbas şöyle anlatmıştır: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, kavmi içinde oturan Müseylime'nin tam karşısında durdu. (Onunla İslam hakkında konuştu. Müseylime Nebilikten bir hisse verilmesini istedi.) Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "(Değil Nebilikten bir pay) şayet benden elimdeki şu değnek parçasını istesen, onu bile sana vermem! Sen de Allah'ın senin hakkındaki hüküm ve takdirini öteye geçemezsin. Eğer (bana ve hakka) arka dönüp, muhalefet edersen Allah seni muhakkak yere vuracaktır" dedi.

Ibn Mas'ud narrated: I was once walking with the Prophet (peace be upon him) in one of the fields of Medina. The Prophet (peace be upon him) was leaning on a palm-leaf stalk that he had with him. We then came upon a group of Jews, and some of them said to the others, "Ask him about the spirit." Others said, "Do not ask him, lest he give you an answer you dislike." But some of them said, "We will certainly ask him." So one of them stood up and said, "O Abu'l-Qasim! What is the spirit?" The Prophet (peace be upon him) remained silent. I understood that he was receiving revelation. Then he finally recited: "They ask you about the spirit. Say: The spirit is of the command of my Lord. And you have been given of knowledge only a little." (Al-Isra: 85

Al-A'mash, the narrator of this hadith, remarked: "In our reading (qira'a), it is 'wa ma utu — and they (the Jews) have not been given (much knowledge).'"

---

Fathu'l-Bari Commentary:

Ibn Battal said: The meaning of the expression "amrullah — the command of Allah" in this hadith refers to the Day of Judgment. The correct understanding is that "the command of Allah" refers to the coming of the Hour. Thus, the coming of the Hour is subject to Allah's decree and judgment.

The fourth hadith — Ibn Abbas's narration concerning Musaylima — was previously cited in full with its explanation near the end of the Book of Military Expeditions (Maghazi). The reason for including it here is the sentence: "You cannot go beyond what Allah has decreed and determined for you." This means: you cannot surpass the decree of wretchedness or felicity that Allah has foreordained for you.

Regarding the fifth hadith — Ibn Mas'ud's narration about the Jews' question concerning the spirit and the verse "Say: The spirit is of the command of my Lord" (Al-Isra: 85) — the word "al-amr" in Ibn Mas'ud's narration means "al-ma'mur," that which is commanded into existence. This is analogous to the word "al-khalq" being used to mean "al-makhluq" (the created thing). This is stated explicitly in some of the transmission chains of the hadith. In the tafsir of al-Suddi, transmitted via Abu Malik from Ibn Abbas and others, it is stated regarding the verse "Say: The spirit is of the command of my Lord": "The spirit is one of the creatures that Allah has created. It is not something beyond the reach of His command.

There is scholarly disagreement over which "spirit" is meant by the question asked. The point of dispute is whether it refers to the life-giving spirit (ruh) — i.e., the soul within the human body — or to the spirit mentioned in the verses: "On the Day when the Spirit (Jibril) and the angels will stand in rows" (Al-Naba': 38), and "The angels and the Spirit (Jibril) descend therein, by the permission of their Lord, with every decree" (Al-Qadr: 4).

Those who hold the second view argue as follows: Questions are generally asked only about things that are known exclusively through revelation. People have long spoken about the life-giving spirit (soul), unlike the spirit referred to in the above verses, about which the majority of people have no knowledge. Indeed, unlike the life-giving soul, that spirit is considered part of the knowledge of the unseen (ghayb). Allah calls revelation (wahy) by the name "ruh" (spirit) in the Qur'an. Examples of this include: "And thus We have revealed to you a spirit (ruh — i.e., the Qur'an) of Our command" (Al-Shura: 52), and "He sends down the angels with the Spirit (ruh — i.e., revelation) of His command upon whom He wills of His servants" (Ghafir: 15). Allah also uses the word "ruh" to refer to strength, steadfastness, and divine support: "And He supported them with a spirit (ruh) from Him" — meaning He inscribed faith in their hearts and reinforced them with a spirit from His presence (Al-Mujadala: 22). Allah refers to Jibril as "ruh" in several verses, as well as to Jesus the son of Mary. However, the Qur'an never uses the word "ruh" for the children of Adam. Instead, Allah uses the word "nafs" (soul) for them, as in: "O tranquil soul (nafs)!" (Al-Fajr: 27), "Indeed, the soul (nafs) is a persistent enjoiner of evil" (Yusuf: 53), "And (I swear by) the self-reproaching soul (nafs)" (Al-Qiyama: 2), "And (by) the soul (nafs) and He who proportioned it and inspired it with (discernment of) its wickedness and its righteousness" (Al-Shams: 7), and "Every soul (nafs) shall taste death" (Al-Ankabut: 57)

Those who claim that the "ruh" mentioned here is eternal (qadim) cite as evidence the verse: "And I breathed into him of My spirit (ruhī)" (Al-Hijr: 29), using the attribution of "ruh" to Allah as their proof. However, the verse does not actually support this claim. The genitive construction (idafa) in Arabic can refer either to an attribute that is inseparable from the one it is attributed to — as with knowledge and power — or to something that is separate from its attributed source, as in "baytullah (the House of Allah)" and "naqqat Allah (the she-camel of Allah)." Thus, "ruhullah" falls into this latter category. Secondly, this is a genitive of belonging and honor (idafat al-tashrif), which is superior in rank to the general genitive of creation (idafat al-ijad). In conclusion, the genitive construction (idafa) has three levels: the genitive of creation (idafat al-ijad), the genitive of honor (idafat al-tashrif), and the genitive of description (idafat al-sifa)

That the spirit (ruh) is a created thing is demonstrated by the generality of the following verses of the Exalted: "Allah is the Creator of all things" (Al-Ra'd: 16), "He is the Lord of all things" (Al-An'am: 164), and "Your Lord and the Lord ofyour forefathers of old" (Al-Saffat: 126). In conclusion, all spirits (arwah) are under their Lord's dominion (marbuba). Everything that is under lordship (marbub) is the product of the creation of Allah, the Lord of all the worlds.

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: ''Allah, ancak evinden kendi yolunda cihad etmek ve kelimelerini tasdik etmek niyeti ile çıkanp da kendi yolunda cihad eden mücahid için, şehitlik suretiyle onu cehenneme koymayı yahut nail olduğu sevap ve ganimetle birlikte evine salimen döndürmeyi tekeffül etmiştir." Fethu'l-Bari Açıklaması: Yüce Allah'ın "Deki: Rabbimin sözleri için derya mürekkep olsa ve bir o kadar da ilave getirsek dahi, Rabbimin sözleri bitmeden önce deniz tükenecektir" sözü. Bu ayetin nüzul sebebi hakkında İbn Ebi Hatim'in sahih isnadla İbn Abbas'tan naklettiği Yahudilerin Nebi s.a.v. Efendimiz' e ruh hakkında soru sormaları ve Yüce Allah'ın da "Sana ruh hakkında soru sorarlar. Deki: Ruh, Rabbimin emrindendir. Size ancak az bir bilgi verilmiştir"(İsra 85) şeklindeki cevabı gelmiştir. Yahudiler "Bize Tevrat verildiğine göre nasılolur da ruh hakkında az bir bilgi verilmiş olabilir?" dediler. Bunun üzerine "Deki: Rabbimin sözleri için derya mürekkep olsa ve bir o kadar da ilave getirsek dahi, Rabbimin sözleri bitmeden önce deniz tükenecektir"(Kehf 109) ayeti indi. Abdurrezzak, tefsirinde Ebü'l-Cevza'dan şöyle bir nakilde bulunmuştur: Şayet yeryüzündeki ağaçlar kalem, denizler mürekkep olsa Allah'ın kelimeleri tükenmeden su tükenir ve kalemler kırılırdı

Enes b. Malik'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Sizler Allah'a dua ettiğiniz zaman duada istemeyi kesin yapın. Sakın herhangi biriniz 'Allah'ım dilersen bana ver!' diye söylemesin. (Azimle, kesinlikle istesin.) Çünkü Allah'ı icbar edecek hiçbir kuvvet yoktur

Ali b. Ebi Talib'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir gece kendisini ve kızı Fatıma'yı ziyarete gelip, onlara hitaben "Sizler gece namazı kılmaz mısınız?" buyurmuştur. Ali olayın devamını şöyle anlattı: Ben "Ya Resulallah! Nefislerimiz Allah'ın elindedir. bizi uyandırmak istediği zaman uyandırır" dedim. Bu cevabım üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem geri döndü ve bana hiçbir cevap vermedi. Sonra dönüp giderken dizine vurarak "ve kane'l-insanu eksera şey'in cedela=Fakat tartışmaya en çok düşkün varlık insandır"(Kehf 54) ayetini okuduğunu işittim

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Mu'min kişinin benzeri, bir sap üzerinde biten taze ekin gibidir. Rüzgar ona hangi taraftan gelirse, onu eğer de yaprağı diğer tarafa döner, meyleder (fakat yıkılmaz). Rüzgar sakinleştiğinde yine doğrulur, işte mu'min kişi de böyledir. O da bela sebebiyle eğilir (fakat yıkılmaz). Haktan yüz çeviren kafir kişinin benzeri ise sert ve dümdüz duran çam ve dağ selvisi gibidir. Nihayet Allah onu dilediği zaman (bir seferde) kırar devirir

Abdullah b. Ömer şöyle demiştir: Ben Resulullah 5allallahu aleyhi ve 5ellemtan (şu temsili) işittim: Kendisi minber üzerinde şöyle buyuruyordu: "Sizden önce gelen ümmetiere nispetle sizin dünyada kalışınız (bütün güne nispetle) ikindi namazından güneşin batmasına kadar (olan müddet gibi)dir. Tevrat ehline Tevrat verildi. Onlar gün yan oluncaya kadar Tevrat'la amel ettiler. Sonra çalışmaktan aciz oldular. Kendilerine birer kırat, birer kı rat (olan gündelikleri) verildi. Sonra İncil sahiplerine İncil verildi. Onlar da ikindi namazı vaktine kadar İncil'le am el edip çalıştılar. Sonra aciz kaldılar (ve çalışmaktan vazgeçtiler). Onlara da birer kırat, birer kı rat (olan ücretleri) verildi. Sonra sizlere Kur'an verildi. Sizler de Kur'an'la güneş batıncaya kadar çalıştınız. Bundan sonra size de ikişer kırat, ikişer kırat (olarak ücret) verildi. Bunun üzerine Tevrat ehli 'Ya Rabbimiz! Bunlar bizden daha az çalıştılar ve bizden daha çok ücret aldılar!' dediler. Allah 'Ben sizin ücretlerinizden herhangi bir şeyeksik verip, size haksızlık ettim mi?' buyurur. Onlar 'Hayır' derler. Allah da 'İşte bu benim ihsanımdır ki onu dileyeceğim kimselere veririm!' buyurur

Ubade b. es-Samit şöyle demiştir: Ben (Akabe gecesinde bey'at eden) topluluğun içinde Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile bey'at ettim. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Ben sizlerle şu şartlar üzerine bey'at ediyorum. Allah'a (ibadette) hiçbir şeyi ortak etmemek, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarınızı öldürmemek, kendiliğinizden uyduracağınız hiçbir yalanla kimseye iftira etmemek, hiçbir maruf işte bana isyan etmemek. İçinizden verdiği bu ahid ve sözünde kim durursa onun mükdfatı Allah'ın zimmet ve ihsanı üzerinedir. Bu dediklerimden birini yapıp da ondan dolayı dünyada yakalanıp, cezalanırsa bu ceza ona bir kefarettir ve bir günah temizleyicidir. Bunlardan birini yapıp da yaptığı fiili Allah Teala gizlerse onun bu işi Allah 'a kalır. Allah isterse onu azap eder, isterse onu mağfiret eyler

Ebu Hureyre r.a. şöyle demiştir: Allah'ın Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i Süleyman'ın aleyhisselam 60 tane kadını vardı. "Ben bir gecede kadınlarımı dolaşırım ve herbir kadın muhakkak Allah yolunda savaşacak birer süvari oğlan çocuğu doğurur" diye (inşallah demeden) yemin sözü söyledi. Hakikaten kadınları üzerine dolaştı, fakat kadınlardan hiçbiri doğurmadı. Yalnız bir kadın bedeninin yarısı eksik bir oğlan çocuğu doğurdu. Allah'ın Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i Muhammed "Eğer Süleyman Nebi inşallah diyerek yemininde bir istisna yapsaydı kadınlardan her biri muhakkak gebe kalır ve Allah yolunda savaşacak birer süvari doğururdu" dedi

İbn Abbas şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem hasta olan bir bedeviyi ziyaret etmek üzere yanına girdi ve "Hastalığın zararsız geçmiş olsun, günahlarını temizleyici bir kefarettir inşallah" duasında bulundu. İbn Abbas dedi ki: O bedevi, "Günahları temizleyici bir kefarettir" (fakat bu öyle geçici bir hastalık değildir.) Bu yaşlı bir ihtiyar hasta üzerinde harareti kaynayan ve onu kabirleri ziyaret ettirecek olan humma hastalığıdır!" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de "Şu halde peki (öyle olsun}!" dedi

Abdullah b. Ebu Katade'nin babası Ebu Katade şöyle anlatmıştır: (Bir yolculukta) sahabiler uyuyup, sabah namazını geçirince Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Şüphesiz Allah istediği zamanda sizin ruhlarınızı kabzetti, yine istediği zamanda onları geri çevirdi" demiştir

Ebu Hureyre r.a. şöyle anlatmıştır: Müslümanlardan biri ile Yahudilerden biri birbirlerine sövdü. Müslüman, ettiği bir yeminde "Muhammed'i âlemler üzerine seçip tercih eden Allah'a yemin ederim ki" dedi. Yahudi de "Musa'yı âlemler üzerine seçip tercih eden Allah'a yemin ederim ki" dedi. Bu sırada Müslüman elini kaldırıp Yahudiye bir tokat vurdu. Bunun üzerine Yahudi Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gitti ve ona o Müslümanla aralarında geçeni haber verdi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Beni Musa'ya tercih etmeyiniz. Çünkü insanlar kıyamet günü hep düşüp bayılacaklar; ilk ayılan ben olacağım. O anda Musa'yı arşın bir yanına sıkıca tutunmuş bulacağım. Bilmiyorum, Musa da bayılanların içinde idi de benden önce mi ayıldı, yoksa Allah'ın baygınlıktan istisna ettiği kimselerden mi oldu?"

Enes b. Malik'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Medine'ye deccal gelecek fakat melekleri onu bekleyip, korur bir halde bulacaktır. Artık inşallah Medine'ye deccal de, veba da (taun) yaklaşmayacaktır

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Her Nebi'in (kabul edilecek) bir duası vardır. Ben duamı inşallah kıyamet günü ümmetime şefaat için saklamak istiyorum

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Ben uyurken kendimi bir kuyu başında gördüm. Onun suyundan Allah'ın çekmemi istediği kadar su çektim. Sonra kovayı benden Ebu Kuhafe'nin oğlu EbU Bekir aldı. O da kuyudan bir veya iki kova su çekti. Onun çekişinde bir zayıflık ve güçlük vardı. Allah Ebu Bekir'i mağfiret eylesin. Sonra kovayı Ömer aldı ve alınca bu kova Ömer'in elinde büyük bir kovaya dönüştü. Ben halk içinde Ömer'in gördüğü işi görebilecek kuvvette ve mükemmellikte kamil bir kişi göremedim. En sonunda insanlar o meydanı develerin sulak ve eylek yeri edindiler

Ebu Musa şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kendisine bir şey isteyen geldiği zaman -Ebu Musa belki de kendisine bir şey isteyen veya bir ihtiyaç sahibi geldiği zaman demiştir.- Etrafında bulunan sahabilerine "(Bu kimsenin ihtiyacının görülmesi hususunda) şefaat ediniz (bana delalet ediniz). Böylece sizlere de ücret ve sevap verilir. Bununla beraber Allah Resulünün dili ile dilediği şeyi yerine getirip, infaz eder" buyurdu

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Herhangi biriniz duasında 'Allah'ım dilersen beni mağfiret eyle! Dilersen bana merhamet eyle! Dilersen bana nzık ver!' ,demesin. Azim ve kesinlikle dua etsin. Çünkü Allah dileyeceği her şeyi yapar, onu zorlayacak hiçbir kuvvet yoktur

İbn Abbas ile el-Hurr b. Kays b. Hısn el-Fezari arasında Musa'nın birlikte yolculuk ettiği kişinin Hızır olup olmadığı konusunda bir tartışma çıktı. Bu sırada onların yanından Ubey b. Ka'b el-Ensarı geçti. İbn Abbas, Ka'b'ı çağırarak "Ben ve şu arkadaşım Musa Nebiin buluşmak için yol sorduğu kişi hakkında münakaşa ettik. Sen Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellemtan onun halini zikrederken bir şey işittin mi?" dedi. Ubey b. Ka'b; "Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellemtan işittim şöyle buyuruyordu: 'Musa Nebi İsrailoğullarından bir topluluk içinde bulunduğu sırada bir adam geldi ve 'Senden daha alim bir kimse biliyor musun' diye sordu. Musa da 'Hayır bilmiyorum' dedi. Bu cevap üzerine Musa'ya 'Evet, benim kulum Hadr vardır. (O senden bazı hususlarda daha alimdir)' diye vahiy geldi. Bunun üzerine Musa Nebi o daha alim kul ile buluşma yolunu istedi. Allah da ona (Hızır'ın mekanı ve buluşma yerine alamet olmak üzere) balığı bir alamet, bir nişan kıldı ve Musa'ya 'Ya Musa! Balığı kaybettiği n zaman hemen geri dön. Çünkü sen o kula orada kavuşacaksın!' dedi. Artık Musa balığın kaybolduğu denizin içinde balığın izini takip edecekti. Yola devam ettiler. Bir yerde Musa'nın hizmetçisi olan genç Musa'ya 'Ne dersin? Kayanın yanında barındığımız zaman (balığın denize düşüp hareket ettiğini görmüştüm.) Ben balığı unuttum. Onu hatırlamamı bana unutturan ancak şeytandır' dedi. Musa 'Zaten istediğimiz bu idi' dedi. Bunun üzerine kendi izlerine baka baka geriye döndüler. Sonunda taşın yanında Hadr'ı buldular. Onunla Musa arasında Yüce Allah 'ın el-Kehf suresinde aktardığı bazı olaylar oldu

Ebu Hureyre şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem (veda haccında Mina'dan Mekke'ye inmek istediğinde) "Yarın inşallah Kinane oğulları hayfına ineriz ki, orada Kureyş'le Kinane oğulları küfür üzerine ahid yapmışlardı" buyurmuştur. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Kinane oğuIları hayfı" derken Muhassab mevkiini kastediyordu

Bu metin, Abdullah b. Ömer'in naklettiği Taif kuşatması hadisi ile Fethu'l-Bari'nin Allah'ın meşiet ve iradesi konusundaki kapsamlı açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Taif kuşatması — Hz. Peygamber'in geri çekilme kararı ve sahabilerin tepkisi
2. "el-Meşiet" ve "el-İrade" kavramlarının tefsiri — Rağıb el-İsfahani ve İmam Şafii'nin görüşleri
3. Ehl-i sünnet ile Mutezile arasındaki irade tartışması
4. İki tür irade: İrade-i emr/teşri ve İrade-i kaza/takdir ayrımı
5. Allah'ın rızası ile iradesi arasındaki fark — "Allah kötülüğü irade etmez" meselesine verilen cevaplar
6. Meşhur münazara — Ehl-i sünnet imamı ile Mutezile imamının tartışması

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Allah gökteki bir işin yerine getirilmesine hükmettiği zaman düz bir taş üstünde hareket ettirilen zincir sesi gibi heybetli olan bu ilahi hükme melekler tamamıyla boyun eğerek (korku ile) kanat çırparlar." Ali b. Medını şöyle demiştir: "Bir başkası, rivayetinde "safvan" kelimesini "safevan" şeklinde okumuştur. Yüce Allah meleklere sözünü ve emrini bu şekilde iletir. Onların yüreklerinden korku giderilince "Rabbiniz ne buyurdu?" derler. Onlar da "Hak olanı buyurdu. O yücedir, büyüktür derler

Ebu Hureyre şöyle diyordu: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: Allah Kur'an'ı teğanni etmekte olan bir Nebii dinlediği kadar hiçbir şeyi dinlemedi. " Ebu Hureyre r.a.'in bir arkadaşı, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "teğanni" kelimesiyle, Kur'an'ı aşikare okumakta olan kimse demek istiyordu dedi

Ebu Said el-Hudrı'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: 'Aziz ve Celil olan Allah kıyamet günü 'Ya Adem!' diye nida eder. Adem de 'Lebbeyk ve sadeyk = ya Rabbi emrine tekrar tekrar icabet ve emrini yerine getirmeye daima hazırım" der. Allah Adem'e bir ses ile 'Allah sana zürriyetinden cehenneme gidecek bir topluluğu çıkarmanı emrediyor!' diye nida eder

A'ishah, may Allah be pleased with her, said: "I never felt jealous of any of the wives of the Prophet, peace and blessings be upon him, as much as I felt jealous of Khadijah. By Allah, his Lord commanded the Prophet, peace and blessings be upon him, to give her the glad tidings of a house in Paradise.

Fath al-Bari Commentary:

FOLLOWING THE COMMENTARY, THERE IS A CHAPTER AND HADITHS CONCERNING ALLAH'S SPEECH TO THE ANGELS.

The saying of the Exalted: "The intercession of none shall avail with Allah except of those whom He permits.

After citing this verse in full, Imam Bukhari says: The Exalted did not say "What did your Lord create?" but rather "What did your Lord say?" Ibn Battal says: From this, Imam Bukhari inferred that the speech of Allah is eternal, subsisting through His attributes and existing alongside them, and that His speech continues to be unlike the speech of created beings — contrary to the Mu'tazilah, who claim that the speech of Allah is created.

Al-Bayhaqi states in his work al-I'tiqad: The Qur'an is the speech of Allah. The speech of Allah is one of His essential attributes. Just as none of Allah's essential attributes are created, neither are they originated or temporally produced. The Exalted says: "When We intend a thing, Our word for it is only that We say to it 'Be,' and it is." (Al-Nahl, 40.) If the Qur'an were created, it would itself have come into being through the command "Be." Yet it is impossible for Allah's address to something to be by means of the command "Be," for this would require a second "Be," then a third, leading to an infinite regress of commands — which is invalid.

The Exalted says: "The Most Merciful taught the Qur'an. He created man." (Al-Rahman, 1–2.) Allah uses the verb "taught" for the Qur'an, because it is His speech and His attribute. He uses the verb "created" for man, because man is Allah's creation and a product of His craftsmanship. Were it otherwise, He would have said: "He created the Qur'an and man." The Exalted says: "And Allah spoke directly to Moses." (Al-Nisa, 164.) The speech of one who speaks cannot exist through something external to himself — such as the command "Be." The Exalted says: "It is not given to any human being that Allah should speak to him unless it be by revelation, or from behind a veil, or that He sends a messenger to reveal by His permission whatever He wills. He is Most High, Most Wise." (Al-Shura, 51.) If Allah's speech could only exist as something created within a created being, it would be meaningless to stipulate the modes mentioned in the verse, because all created beings would be equal in terms of hearing the speech of those other than Allah. Consequently, the claim of the Jahmiyyah — that "the speech of Allah exists as something created within other than Allah" — is rendered baseless. Their view that "Allah created speech in a tree and spoke to Moses through it" would necessitate that one who hears the speech of Allah from an angel or a Prophet is superior to one who hears that same speech from Moses. It would also require them to say that it was the tree that spoke the very address which the Exalted directed to Moses: "Indeed, I am Allah — there is no deity except Me, so worship Me and establish prayer for My remembrance." (Ta-Ha, 14.)

The Exalted disapproves of the polytheists' claim that "this is nothing but the word of a human being" (Al-Muddaththir, 25), yet He does not object to the description "a word conveyed by a noble messenger possessing power, secure in position with the Lord of the Throne." (Al-Takwir, 19–20.) This is because "the word of the messenger" means the word received by the Prophet, peace and blessings be upon him, from a noble messenger. This is analogous to the verses: "And if any of the polytheists seeks your protection, grant him protection until he hears the speech of Allah." (Al-Tawbah, 6.) And: "By the clear Book — indeed, We have made it an Arabic Qur'an that you might understand." (Al-Zukhruf, 2–3.) For "We made it a Qur'an" means "We gave it the name Qur'an." This is similar to the expressions in the verses: "Do you make the giving of thanks for your provision that you deny it?" (Al-Waqi'ah, 82.) "And they attribute to Allah what they dislike." (Al-Nahl, 62.) "Never does a new reminder come to them from their Lord but they listen to it while they play." (Al-Anbiya, 2–3.) The point being emphasized here is that what is originated is not the reminder itself, but its being sent down. Ahmad ibn Hanbal cited this as evidence for his position

Al-Bayhaqi then mentions the hadith of Nayar ibn Mukarram. According to it, Abu Bakr recited Surah al-Rum to them, and they said: "This is your speech, or the speech of your companion." Abu Bakr replied: "It is neither my speech nor that of my companion; rather, it is the speech of Allah." (Al-Bayhaqi, Shu'ab al-Iman, 188.) Al-Tirmidhi transmitted the origin of this hadith with the assessment that it is sound. (Al-Tirmidhi, Tafsir, Suratu al-Rum.) Ali ibn Abi Talib said: "I did not resort to the arbitration of something created. I resorted only to the arbitration of the Qur'an." (Al-Bayhaqi, Shu'ab al-Iman, I, 188.)

Ibn Hazm states in al-Milal wa al-Nihal: The Muslims have reached consensus that the Exalted spoke to Moses, that the Qur'an is the speech of Allah, and that the other revealed scriptures and scrolls are likewise His speech. Some Hanbali scholars and others have reached the conclusion that the Arabic Qur'an and the Torah are the speech of Allah. In their view, Allah always speaks when He wills, He speaks with the letters of the Qur'an, and He causes His voice to be heard by whatever angels and Prophets He wills. The established position transmitted from the majority of the early scholars is not to delve deeply into these matters nor to elaborate upon them, but only to say that the Qur'an is the speech of Allah and is not created, and to remain silent beyond that

"According to what Masruq transmitted, Ibn Mas'ud said: When the Exalted speaks by revelation, those in the heavens hear something...

Al-Bayhaqi transmitted this report in connected form in al-Asma wa al-Sifat. Ahmad ibn Hanbal transmitted the same report from Abu Mu'awiyah as follows: "When the Exalted speaks by revelation, those in the heavens hear a sound like the dragging of a chain over a flat rock, and they immediately fall down in a swoon. They remain in that state until Jibril comes. When Jibril arrives, fear is removed from their hearts. They then ask: 'O Jibril! What did your Lord say?' Jibril replies: 'He said the truth.' Thereupon they call out: 'The truth, the truth.'

"The Recompenser (Dayyan) is none but I!

Al-Hallimi said: This word is taken from "Maliki yawm al-din." Dayyan means the One who calls to account, the One who gives recompense, the One who does not allow the deeds of those who act to go to waste. This hadith indicates that intercession will take place. The Kharijites and the Mu'tazilah, however, deny intercession. Intercession is of various kinds. From among its many meanings, the Ahl al-Sunnah have affirmed the intercession meaning "deliverance from the terror of the gathering place." As explicitly stated in the chapter on al-Riqaq, this type of intercession is exclusive to Muhammad al-Mustafa, peace and blessings be upon him. None of the sects of this community has denied this type of intercession. Another type of intercession is that which is made on behalf of a group who, as a result, will enter Paradise without being called to account. Yet another type is the intercession that removes from Hell a group of sinners whose sins had caused them to enter it. Numerous reports mention this type of intercession, and the Ahl al-Sunnah are in agreement on the validity of this type

Success is from Allah alone.

The explanation of the hadith of Abu Hurairah — which is the fourth in order and speaks of melodious recitation and the recitation of the Qur'an aloud — was given in the chapter on the Virtues of the Qur'an.

"Allah calls out to Adam with a voice: 'Allah commands you to bring forth from your descendants a group that will go to the Fire.'"

This is the last hadith that Imam Bukhari cites through this chain. He had previously transmitted it in full in the commentary on Surah al-Hajj through the same chain of narration mentioned above. The hadith contains the phrase "He calls out." Abdullah ibn Ahmad ibn Hanbal states in al-Sunnah: I asked my father about those who say "When Allah spoke to Moses, He did not speak with a voice." He replied to me: "Rather, He spoke to him with a real voice." These hadiths are transmitted exactly as they have come.

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Allah Tebareke ve Teala bir kul'u sevdiği zaman Cebrail'e Allah filan kul'u sevmiştir, onu sen de sev!' diye nida eder. Cebrail de o kulu sever: Sonra Cebrail gök halkına 'Allah filan kulu sevmiştir. Sizler de onu sevin!' diye nida eder: Gök ahalisi de o kul'u severler ve yer ahalisi arasında da o kimse için (gönüllerine) bir kabul konulur:

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "(Her gün) birtakım melekler geceleyin, diğer birtakım melekler de gündüzleyin birbirinin akabinde size gelirler: Bunlar ikindiyle sabah namazlarında bir yere gelip birleşirler. Sonra (evvelce) içinizde kalmış olanlar semaya çıkarlar: Rableri kullarının hallerini en iyi bilirken (yine) o meleklere 'Kullarımı ne halde bıraktınız?' diye sorar. Onlar da 'Onları namaz kılarlarken bıraktık, nitekim namaz kılarlarken bulmuştuk' cevabını verirler

According to the narration of Anas, the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "Every Prophet that Allah sent has certainly warned his people about that great liar, the one-eyed Dajjal. For he is one-eyed, whereas your Lord is not one-eyed. Written between the two eyes of the Dajjal is the word 'kafir' (disbeliever).

Fath al-Bari Explanation: "The word of Almighty Allah: 'The ship was sailing before Our eyes (that is, under Our knowledge).'" Imam Bukhari included under this topic the hadith of Ibn Umar and then the hadith of Anas, both of which speak of the Dajjal. These two hadiths were previously mentioned along with their explanations in the Book of Tribulations (Fitan). In both hadiths it is stated that Allah is not one-eyed.

"Wa li tusna'a 'ala 'ayni" — meaning: so that you may be raised under My protection. Al-Bayhaqi said: "Among the scholars there are those who say that the word 'al-'ayn' is an essential attribute (sifat dhatiyya) of Allah, just as was mentioned in the explanation of the word 'al-wajh' (face)." Some scholars, however, said: "What is meant by 'al-'ayn' is the act of seeing. Accordingly, the expression of Almighty Allah 'wa li tusna'a 'ala 'ayni' means: so that you may be raised before My eye (under My sight)." Likewise, in the verse "wasbir li hukmi Rabbika fa innaka bi a'yunina — Be patient for the judgment of your Lord, for indeed you are before Our eyes" (Al-Tur: 48), the phrase "bi a'yunina" means "before Our eyes." The suffix "na" at the end of the word expresses majesty and greatness

Al-Bayhaqi inclined toward preferring the first of these two views, for it is the position of the Salaf (pious predecessors). This approach is further supported by the phrase in the hadith: "he pointed with his hand," for there is an indication therein of a refutation of those who say the word means power. The view of those who say it is an essential attribute of the Divine Self (sifat dhatiyya) expresses this approach explicitly.

Ibn al-Munayyir says: "From the expression in the Dajjal hadith — 'Allah is not one-eyed' — it can be understood that Allah has an eye, in the following manner: In Arabic, 'al-a'war' in its usage means to be without a (sound) eye. The opposite of 'al-a'war' is the possession of an eye. When it is emphasized that Almighty Allah is free from this deficiency, what remains is its opposite, which is perfection — namely, the possession of an eye. To say that Allah has an eye is not intended to mean that He has an organ, but rather it is for the purpose of analogy and to facilitate comprehension."

Ibn al-Munayyir further says: "The theologians (mutakallimun) have divided into three opinions regarding attributes such as eye, face, and hand. The first is that these words are essential attributes (sifat dhatiyya) of Allah. Almighty Allah has made them known, but it is not possible to comprehend them rationally. The second is that 'ayn (eye)' is a metaphorical expression for the attribute of seeing, 'al-yadd (hand)' is a metaphorical expression for the attribute of power, and 'al-wajh (face)' is a metaphorical expression for the attribute of existence. The third is to accept them as they have been expressed, while entrusting their meaning to Allah.

Shaykh Shihab al-Din al-Suhrawardi says in his work al-'Aqida: "Almighty Allah speaks in His Book and in the hadiths of His Prophet about al-istiwa (settling/ascending), al-nuzul (descending), al-nafs (self), al-yadd (hand), and al-'ayn (eye). Just as it is not permissible to liken these to the organs of created beings, it is likewise not possible to deny them. For had it not been for the information given by Allah and His Prophet, the human intellect would not have dared to venture into this dangerous terrain. This is the foundational view, and it is the approach of the pious predecessors (Salaf al-Salih).

Another scholar said: "No explicit statement has been authentically transmitted from the Prophet (peace and blessings be upon him) or from his companions either indicating that these must be interpreted allegorically, nor has there been any prohibition against mentioning them. It is inconceivable that Almighty Allah would command His Prophet to convey what was revealed to him, and that the verse 'Today I have perfected for you your religion' (Al-Ma'idah: 3) would be revealed, and yet he would make no clarification on this matter, leaving unseparated what may and may not be attributed to Allah. Furthermore, the Prophet (peace and blessings be upon him) commanded that what was heard from him be conveyed, saying: 'Let those who are present convey to those who are absent.' His companions even transmitted his words, actions, states, attributes, and what was done in his presence. All of this shows that the companions were in agreement on believing in these concepts in the manner that Almighty Allah intended. Declaring Allah free from resemblance to His creation is obligatory by virtue of the verse: 'There is nothing like Him' (Al-Shura: 11). Whoever after them claims that anything contrary to this is obligatory has deviated from the path of the Salaf. Success is from Allah alone."

Bera' b. Azib r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Ya fulan! Yatağına girdiğinde şu duayı oku: Allah'ım kendimi sana teslim ettim. Yüzümü sana çevirdim, işimi sana ısmarladım, sırtımı sana dayadım. Seni dilerim ve senden korkarım. Senden başka sığınacak, senden başka kurtaracak yoktur. Kurtulma ve koruma ancak sana aittir. Ben senin indirdiğin kitabına inandım ve gönderdiğin Nebiine iman ettim! Eğer sen o gecede ölecek olursan fıtrat (İslam dini) üzere ölürsün, eğer sabaha çıkarsan sevap kazanmış olarak çıkarsın

Abdullah b. Evfa şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Ahzab gününde (müşrikler aleyhine) şöyle beddua etti: AlIah'ım! Ey kitabı indiren, ey hesabı çabuk olan Allah'ım! Şu toplanıp gelmiş düşman kabilelerini dağıt ve iradelerini sars

Ibn Abbas (may Allah be pleased with him) reported: The verse "And do not recite [too] loudly in your prayer or [too] quietly but seek between that an [intermediate] way" (Al-Isra, 110) was revealed while the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was in hiding in Mecca. When the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) would raise his voice while reciting the Quran, the polytheists would hear him and would revile the Quran, the One Who revealed it, and the one to whom it was revealed. So Allah the Exalted said: "Do not recite loudly" — meaning, do not recite aloud in your prayer so that the polytheists hear you — "nor recite too quietly" — meaning, do not lower your voice so much that your companions cannot hear you — "but seek between that an intermediate way," so that you let your companions hear without shouting, so that they may receive the Quran from you

Fath al-Bari Commentary: "Allah the Exalted's words: 'He revealed it with His knowledge, and the angels bear witness.'" Allah revealed His other scriptures to all the Prophets in this manner as well. In the commentary of al-Tabari, the following statement is transmitted: "Allah revealed it knowing that you are worthy among people to receive it."

Ibn al-Jawzi states: The phrase "Anzalahu bi 'ilmihi" (He revealed it with His knowledge) has been explained in three ways: First: The view of al-Zajjaj — Allah revealed it while it contained knowledge within it. Second: Allah revealed it from His own knowledge. This view was expressed by Abu Sulayman al-Dimashqi. Third: Allah revealed it knowing that the Prophet was worthy among people to receive it. This view belongs to Ibn Jarir al-Tabari (Zad al-Masir).

Ibn Kathir says: "Anzalahu bi 'ilmihi" — meaning Allah revealed it containing within it clear proofs, guidance, the criterion (furqan), and knowledge of what He loves and is pleased with, and what He dislikes and is displeased with, for His servants to know (Ibn Kathir — summarized, II, 428).

Ibn Battal said: The meaning of "inzal" (revelation/sending down) is that Allah explains to His servants the meanings of the obligations contained in the Quran. The sending down of the Quran is not like the sending down of created physical objects, for the Quran is neither a body nor a created thing. The second view is the one unanimously accepted among the early (Salaf) and later (Khalaf) scholars of Ahl al-Sunnah. As for the first view, it follows the methodology of scholars of allegorical interpretation (ta'wil). What is transmitted from the Salaf scholars is that they unanimously agreed that the Quran is the speech of Allah, that it is not created, that Jibreel received it from Allah the Exalted and conveyed it to Muhammad (peace be upon him), who then conveyed it to his nation as the speech of Allah

"Mujahid said: The angel descends between the seventh heaven and the seventh earth." Al-Firyabi and al-Tabari transmitted this report through Ibn Abi Nujaih on the authority of Mujahid as: "He descends from the seventh heaven to the seventh earth.

Imam al-Bukhari included three hadiths on this subject: The first is the hadith narrated by al-Bara' ibn 'Azib regarding the supplication to be recited upon going to bed. A detailed explanation of this hadith was given in the Chapter on Supplications. The reason for including it here is the phrase: "I have believed in the Book You revealed."

The second is the hadith of Abdullah ibn Awfa, whose explanation was given in the Chapter on Jihad. It is included here for the phrase: "O Allah, O Revealer of the Book."

The third is the hadith of Ibn Abbas regarding the verse: "And do not recite [too] loudly in your prayer or [too] quietly." This verse was revealed while the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was in a state of concealment in Mecca. The explanation of this hadith was given at the end of the Tafsir of Surah Al-Isra. It is included here on account of the word "was revealed" (unzilat).

There are many verses in the Quran where the words "inzal" and "tanzil" explicitly appear. Al-Raghib states: The difference between "inzal" and "tanzil" when used in reference to the Quran and the angels is as follows: "Tanzil" is specific to contexts indicating that something was sent down in parts and successively, whereas "inzal" is more general than this. An example is Allah the Exalted's saying: "Indeed, We sent it down during the Night of Decree" (Al-Qadr, 1).

Bu metin, Ebu Hureyre'nin naklettiği Hubeyb el-Ensari'nin şehadeti hadisi ile Fethu'l-Bari'nin Allah'ın zatı ve sıfatları konusundaki açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Hubeyb el-Ensari'nin şehadeti — Reci faciası ve Hubeyb'in söylediği beyitler
2. "Zatü'l-ilah" ifadesinin caizliği — Allah hakkında "zat" kelimesinin kullanılması meselesi
3. Kirmani ve İmam Buhari'nin görüşleri arasındaki fark
4. "Zat" ve "Nefis" kelimelerinin Allah'a izafetinin hükmü
5. Kelamcıların "zat" tanımı ile hadisteki kullanım arasındaki ayrım

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

Ebu Hureyre7nin nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle haber vermiştir: Aziz ve celil olan Allah şöyle buyurur: 'Oruç benim içindir. Onun m ükafatın i ancak ben veririm. Oruçlu kişi şehvetini, yemesini, içmesini benim için terkeder. Oruç bir kalkandır. Oruçlu için iki sevinç anı vardır: Biri iftar ederken duyduğu sevinç, biri de (kıyamet günü) Rabbine kavuşurken duyacağı sevinç. Yemin olsun ki, oruçlu ağzın açlık kokusu, Allah katında misk kokusundan daha hoştur

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: "Eyüp Nebi çıplak olarak yıkandığı sırada üzerine altından birçok çekirgeler düştü. Eyüp de avuç avuç alıp elbisenin içine atmaya başladı. Rabbi ona 'Ya Eyyub! Ben seni şu görmekte olduğun şeylerden zengin kılmamış mı idim?' diye nida edince 'Evet, ya Rab! Lakin senin bereketinden müstağni kalacağım yok!' cevabını verdi

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Rabbimiz her gece gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına iner ve 'Bana kim dua eder ki onun duasına icabet edeyim! Benden kim (bir şey) ister ki dileğini vereyim! Benden kim mağfiret ister ki ona mağfiret edeyim!' buyurur

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bizler (dünyada) en sonra gelenleriz, kıyamet gününde ise en başa geçecek olanlarız" buyurmuştur

Ebu Hureyre r.a. şöyle anlatmıştır: (Cebrail Nebie geldi ve) "İşte şu Hatice'dir. Sana içinde yiyecek bulunan bir kab veya içinde içecek şey bulunan bir kab getirdi. Ona Rabbi tarafından selam söyle ve kendisini cennette gürültü ve yorulmak bulunmayan inciden yapılmış bir beyitle müjdele!" dedi

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Yüce Allah 'Ben iyi kullarım için hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir beşer kalbine gelmeyen birtakım nimetler hazırladım' demiştir

İbn Abbas şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem gecenin bir kısmında teheccüd namazı kıldığında şöyle dua ederdi: Allah'ım! Her hamd senin içindir. Sen göklerin ve yerin nurusun. Hamd sana mahsustur. Sen göklerin ve yerin kayyimisin (ayakta tutanısm). Sen haksm. Vaadin haktır. Senin sözün haktır. Sana kavuşmak haktır. Cennet haktır. Cehennem de haktır. Nebiler haktır. Kıyametin kopması da haktır. Allah'ım! Ben kendimi yalnız sana teslim ettim. Yalnız sana iman ettim. Yalnız sana güvenip dayandım. Yalnız sana yöneldim. Yalnız sana dayanarak mücadele ettim. Aramızda yalnız seni hakem kıldım. Benim önceden işlediğim, sonra işlerim sandığımı gizli yaptığım ve açıktan işlediğim bütün günahlarımı mağfiret eyle! İbadete layık ancak sensin. Senden başka hiçbir ilah yoktur

İftiracıların Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in eşi Aişe r.anha hakkında dediklerini dedikleri ve Allah'ın da iftiracıların dediklerinden onu temize çıkarmasını anlattığı hadisin (son kısmında) Hz. Aişe radıyallilhu anhil şöyle demiştir: "Allah'a yemin ederim ki Allah'ın benim suçsuzluğum hakkında okunacak bir vahiy indireceğini hiç zannetmezdim ve elbette benim şanım (konumum) benim nefsimde Allah'ın benim hakkımda tilavet edilecek bir emirle konuşmasından çok daha aşağıydı. Fakat ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in uykuda bir rüya görmesini ve Allah'ın beni o rüya ile temize çıkaracağını ümitediyordum. Nihayet Yüce Allah '(Nebi s.a.v.'in eşine) bu ağır iftirayı uyduranlar şüphesiz sizin içinizden bir gruptur (Nur 11) cümlesiyle başlayan on ayeti indirdi

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Yüce Allah şöyle buyurur: 'Kulum fena bir iş yapmak istediğinde hemen bu iradesini defterine yazmayınız ta bu iradesini gerçekleştirip, o fiili yapıncaya kadar bekleyiniz. Eğer o fenalığı yaparsa o yaptığı fenalığın bir mislini yazınız. Eğer benden çekinerek yapmaz, bırakırsa bu defa onun hesabına bir hasene yazınız. Bir de kulum bir güzel iş yapmak ister de (herhangi bir sebeple) yapamazsa ona bu güzel niyetine müka.fat olarak bir hasene yazınız. Eğer yaparsa yaptığı o işin mükC'ıfatını on mislinden yediyüz katına kadar yazınız

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyL buyurmuştur: "Yüce Allah mahlukları yaratıp, bunu tamamladığı zaman rahim ayağa kalktı. Yüce Allah ona 'Ne dersin?' buyurdu. Rahim 'Ya Rab! Bu, hısımlığı kesmekten sana sığınma makamıdır' dedi. Yüce Allah 'Ey rahim! Sen razı olmaz mısın ki senden ilişkisini kesmeyene ben de ilişkimi kesmeyeyim, seninle ilgiyi kesip hakkını tanımayana ben de ilişkiyi keseyim!' buyurdu. Rahim de 'Evet razıyım' dedi. Allah 'İşte rahimin hakkını gözetenlerle, gözetmeyenlerin hali böyle olacaktır' buyurdu." Bundan sonra Ebu Hureyre "Geri dönerseniz yeryüzünde bozgunculuk yapmaya ve akrabalık bağlarını kesmeye dönmüş olmaz mısınız?"(Muhammed 22) ayet-i kerimesini okudu

Zeyd b. Halid şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in duasıyla yağmura kavuştuk. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, "Yüce Allah kullarımdan kimi bana kafir, kimi de bana mu'min olarak sabahı etti" buyurdu dedi

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, "Allah Teala 'Kulum bana kauuşmayı arzu ettiği zaman ben de ona kavuşmayı arzu ederim. Kulum bana kauuşmayı istemediği zaman ben de ona kauuşmayı istemem!' buyurdu" demiştir

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Allah 'Ben kulumun beni zannı üzereyim' buyurdu" demiştir

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: "Asla hiçbir hayır yapmamış olan bir adam (kendi ailesine hitaben: Bu beden) 'öldüğü zaman onu yakın. Sonra külünün yarısIn! kara tarafına (rüzgarla) tozutup uçurun, yarısını da deniz içine doğru tozutun. Allah'a yemin ederim ki eğer Allah onu ele geçirmeye kadir olursa onu muhakkak alemlerden hiçbir kimseye tatbik etmediği bir azapla azaplandıracaktır' dedi. (Bu kimse öldüğü zaman istediği şeyleri yaptılar.) Neticede Allah denize emretti, deniz kendisinde bulunan zerreleri topladı. Allah karaya emretti, o da hemen kendisinde bulunan zerreleri topladı. Sonra Allah o kimseye 'Bunu niçin yaptın?' diye sordu. O zat 'Senden korktuğumdan dolayı ya Rabbi! Halbuki sen iyi bilensin!' dedi. Bunun üzerine Allah o kimseyi mağfiret etti

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Bir kul bir günaha isabet edip -Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem! bir kul günah işleyip demiş de olabilir- 'Ya Rab! Ben (bilerek) bir günah işledim. -Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir günaha isabet ettim demiş de olabilir- kusurumu af ve mağfiret eyle!' diye niyaz ederse o kulun Rabbi 'Demek ki kulum günahını affedecek, cezalandıracak muhakkak bir Rabbi olduğunu bildi. Şu halde ben de kulumu mağfiret ettim!' der. Sonra bu kul Allah'ın dilediği kadar bir zaman yaşar. Sonra bir günah daha işler. -Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir günaha daha uğrar demiş de olabilir- ve 'Ya Rab ben bir günaha uğradım -veya bir günah işledimbeni mağfiret eyle' diye niyaz ederse o kulun Rabbi 'Demek ki kulum kendisinin günahı bağışlayacak ve cezalandıracak bir Rabbi olduğunu bildi. Şu halde ben de kulumu üç defa mağfiret ettim. Artık o dilediği işi işlesin!' buyurur

Abu Said reported: The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) spoke of a man from among the people of the past — or among the nations before you — and said: "Allah gave that man wealth and children. When death approached him, he said to his sons: 'What kind of father have I been to you?' They replied: 'You have been a good father to us.' He said: 'But this father has not sent forth any good to Allah, nor stored up any good. If Allah were to take hold of him, He would surely punish him. So listen! When I die, burn me until I become charcoal, then grind me — or turn me to dust — and when a day comes with a strong wind, scatter my dust in it.'" The Prophet of Allah continued: "That man took a firm covenant and pledge from his sons, saying: 'By my Lord, you must do what I have told you.' After their father died, they did as he had commanded them and scattered his dust on a day of strong wind. Then Allah the Almighty said to those particles: 'Be!' and immediately they became a man standing upright. Allah said: 'O My servant! What drove you to do what you did?' He replied: 'Fear of You — or fear from You.' Allah said: 'Your shortcoming is covered by My mercy' — or on another occasion — 'Nothing can cover a shortcoming except fear of Allah.'"

The narrator Sulayman al-Taymy said: I narrated this hadith to Abu Uthman al-Nahdi, who said to me: "I heard this from Salman al-Farisi, except that in his narration the words were: 'Scatter me in the sea' — or he narrated it in the way he narrated it.

Fath al-Bari Commentary: "The words of Allah the Almighty: 'They wish to change the words of Allah.'" Ibn Battal said: Through this chapter heading and the hadiths cited under it, Imam al-Bukhari intends to emphasize — as he did in the preceding section — that the speech of Allah is a self-subsisting attribute of His essence (sifat qa'imah bi-dhatihi), and that He was speaking in eternity and continues to be so described. Al-Bukhari then referred to the occasion of revelation of the verse. It appears that his intent is that the concept of "the word of Allah" is not restricted to the Quran alone, for His speech — as expressed by those whose views were previously cited — is not of a single type. The speech of Allah is not created; rather, it is an attribute subsisting in His essence, for He conveys His speech to whichever of His servants He wills, in accordance with their need for legal rulings and their welfare.

The hadiths in this chapter clearly manifest Imam al-Bukhari's intent. "Allah the Almighty says: 'The son of Adam wrongs Me by cursing time.'" The reason this hadith is placed under this chapter heading is that speech (qawl) is attributed to Allah the Almighty. "He wrongs Me" means: he attributes to Me what is not befitting of Me. Another explanation of this expression was mentioned in the Tafsir of Surah al-Jathiyah. This is one of the Qudsi hadiths.

The third hadith, that of Abu Hurayrah regarding the Prophet Ayyub bathing while unclothed, was mentioned in the chapter on Purification.

"Abu Hurayrah reported that the Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: 'We are the last to come but we shall be the foremost on the Day of Resurrection.' And by the same chain of transmission: 'O My servant, spend and I shall spend on you.'" This hadith is cited here because speech (qawl) is attributed to Allah the Almighty, namely in the phrase: "Spend and I shall spend on you." This is also one of the Qudsi hadiths.

"When My servant intends to commit a sin, do not record it until he actually commits it." This was previously mentioned in the chapter of al-Riqaq under the heading "One who intends to do a good or bad deed." This is also a Qudsi hadith, as are the four hadiths that follow it. Their connection to the chapter heading is quite clear.

The eleventh hadith, narrated by Abu Hurayrah regarding kinship ties (rahim), contains the words: "O rahim! Are you not pleased that I shall maintain ties with whoever maintains ties with you?" And according to the same hadith, al-rahim replies: "Yes." The explanation of this hadith was given at the beginning of the chapter on Manners (Adab). Al-Nawawi said: Al-rahim (kinship) is one of the abstract concepts. It is inconceivable for such a concept to speak, for it consists of the bond of kinship that unites relatives. The meaning here is to convey the great importance of kinship ties, the virtue of maintaining them, and the sin of severing them. The expression follows the Arabic rhetorical style of personification (isti'arah)

Another scholar said: It is also possible to interpret this literally. There is nothing impossible for the power of Allah in making abstract things take on concrete form. Ibn Battal said: According to the hadith, the fate of one who persists in sin is left to the will of Allah (mashiyyah). If He wills, He punishes him; if He wills, He forgives him by making his good deeds outweigh the sin. This good deed is the servant's belief that he has a Lord who may punish or forgive him, and his seeking forgiveness for his sin. As indicated by the statement: "Whoever does one good deed shall have ten like it, and there is no hasanah greater than tawhid."

If it is said: "The servant's seeking forgiveness from his Lord means repentance," we reply: Istighfar (seeking forgiveness) implies no more than a request for pardon. This can be done by one who persists in sin as well as by one who repents. There is no evidence in the hadith that the person sought forgiveness while truly repenting from the sin, for repentance requires ceasing the sin, regretting it, and resolving never to return to it — a meaning that does not necessarily follow from istighfar alone

Another scholar said: Repentance has three conditions: ceasing the sin, regretting it, and resolving not to repeat it. The phrase "turning away from sin" does not imply regret; rather, it is closer to the meaning of abandoning the sin. Another scholar said: It is sufficient in repentance for a person to feel regret for having committed the sin, for this regret necessitates abandoning it and resolving not to return to it. Thus these two elements are not independent pillars alongside regret but rather follow from it

Al-Qurtubi, in his work al-Mufhim, said: This hadith demonstrates the great benefit of istighfar, the immensity of Allah's generosity, the vastness of His mercy, His forbearance, and His munificence. However, the istighfar in question is that which is established in the heart along with verbal acknowledgment. Only in this way is the knot of persistence untied and genuine remorse achieved. Istighfar is the sign of repentance, as indicated by the hadith: "The best among you are those who are tested with sins and then repent." (Al-Bayhaqi, Shu'ab al-Iman) The meaning of this hadith is: the best of you is one who repeatedly sins and then repeatedly repents, returning to repentance each time he falls into sin. It does not mean the best of you is one who says "Astaghfirullah" with his tongue while his heart remains intent on sinning. Such a person's istighfar itself stands in need of istighfar

Al-Nawawi said regarding this hadith: Even if a sin is repeated a hundred times, a thousand times, or more, if the person repents each time, his repentance is accepted. And if he repents once for all those sins, his repentance is also valid. "Do as you wish" — meaning: as long as you sin and then repent, I have forgiven you.

In al-Adhkar, the following statement of al-Rabi' ibn Khuthaym is narrated: "Do not say 'Astaghfirullah wa atubu ilayh.' If you do so, it becomes a sin and a lie for you. Rather say: 'Allahumma ighfir li wa tub alayy — O Allah, forgive me and accept my repentance.'" Al-Nawawi said: This statement is well-intentioned, but it cannot be accepted that saying "Astaghfirullah" is undesirable or amounts to a lie, for "Astaghfirullah" means "I seek Allah's forgiveness," and this is not a lie. Sufficient to refute this view is the hadith narrated by Ibn Mas'ud: "Whoever says, 'I seek forgiveness from Allah, there is no god but He, the Ever-Living, the Self-Sustaining, and I repent to Him,' will be forgiven even if he has fled from battle." This was narrated by Abu Dawud and al-Tirmidhi, and al-Hakim declared it authentic. (Abu Dawud, Witr; al-Tirmidhi, Da'awat)

Our view is as follows: What was said applies to "I seek forgiveness from Allah, there is no god but He, the Ever-Living, the Self-Sustaining." As for the words "and I repent to Him" — this is what al-Rabi' described as a "lie," and he is correct in this, for if a person says this without actually repenting, the description fits. The claim that the hadith of Ibn Mas'ud refutes al-Rabi's view is, in our opinion, debatable, for the hadith may be referring to the case where the person says this supplication while also fulfilling the conditions of repentance. There is also the possibility that al-Rabi' intended both expressions together, not just "Astaghfirullah" alone. If so, his statement is sound and correct from beginning to end. Allah the Almighty knows best.

I found in the work al-Halabiyyat by al-Subki al-Kabir the following explanation: Istighfar is a request for forgiveness. It may be with the tongue, with the heart, or with both. There is benefit in that which is with the tongue alone, for it is better than saying nothing, as one who says "Astaghfirullah" with his tongue becomes accustomed to speaking good. That which is with the heart is truly beneficial. That which combines both is far more beneficial. However, neither suffices to cleanse sin without repentance. A disobedient servant who persists in sin may seek forgiveness, but this does not mean he has repented

Al-Subki continues: My statement that the meaning of istighfar differs from that of repentance is from the perspective of the lexical meaning of the word. However, in the understanding of many people, "Astaghfirullah" carries the meaning of repentance, and one who believes that "Astaghfirullah" constitutes repentance undoubtedly intends to repent. Al-Subki concludes: Some scholars have said that repentance is only complete with istighfar, citing as evidence the verse: "And that you seek forgiveness of your Lord and repent to Him" (Hud 3). However, the well-known view is that istighfar is not a condition for the validity of repentance.

Enes b. Malik'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle haber vermiştir: "Kıyamet günü olduğunda (Allah tarafından) bana şefaat etme yetkisi verilir. Ben de 'Ya Rabbi! Kalbinde hardal tanesi kadar imanı olanları cennete koy!' diye niyaz ederim. Bunlar cennete girerler, sonra ben 'Ya Rabbi kalbinde hardal tanesinden daha az imanı olanları da cennete koy!' diye şefaat ederim." Enes b. Malik, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in azlığa işaret etmek için parmaklarını birbirine yumarak yaptığı işaret hala gözlerimin önündedir demiştir

Ma'bad ibn Hilal al-'Anazi narrated: A group of us from the people of Basra gathered together and went to visit Anas ibn Malik. Thabit al-Bunani was with us as well. Thabit was going to ask Anas on our behalf about the "Great Intercession Hadith." Anas was residing at his estate in a place called Zawiyah, two farsakh (leagues) outside of Basra. Our visit happened to coincide with the time when Anas was performing the Duha (forenoon) prayer. When we sought permission to enter, he granted it. We entered into the presence of Anas ibn Malik, who was seated on a cushion. Before entering, we had reminded Thabit not to ask about anything before the intercession hadith. So Thabit said: "O Abu Hamza! These brothers of ours from Basra have come to ask you about the intercession hadith." Thereupon Anas said: "Muhammad (peace and blessings of Allah be upon him) told us the following:

'On the Day of Resurrection, the people will surge and sway over one another like waves. They will come to Adam and say: "Intercede for us before your Lord!" He will say: "I am not worthy of that. Go to Ibrahim, for he is Khalilullah (the intimate friend of Allah)."'

The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) continued: 'Then they will come to Ibrahim. He will say: "I am not worthy of that. Go to Musa, for he is Kalimullah (the Prophet to whom Allah spoke directly)." Then the people will come to Musa. He will say: "I am not worthy of that. Go to 'Isa, for he is the Spirit of Allah and His Word." They will come to 'Isa, and he will say: "I am not worthy of that. Go to Muhammad." The people will come to me. I will say: "I am the one (created) for it." I will immediately go and seek permission to come before my Lord. Permission will be granted to me. He will inspire in me certain praises which I cannot recall right now. I will praise Him with those praises and prostrate before Him. It will be said to me: "O Muhammad! Raise your head, speak — your words will be heard; ask — your request will be granted; intercede — your intercession will be accepted!" I will then say: "O Lord! My Ummah, my Ummah!" I will be told: "Go, and bring out from the Fire those in whose hearts there is faith equal to the weight of a barleycorn!" I will go and do so. Then I will return to my Lord, praise Him with those same praises, and prostrate before Him. It will be said: "O Muhammad! Raise your head, speak — your words will be heard; ask — your request will be granted; intercede — your intercession will be accepted!" I will again say: "O Lord! My Ummah, my Ummah!" I will be told: "Go, and bring out from the Fire those in whose hearts there is faith equal to the weight of an atom — or a mustard seed!" I will go and do so. Then I will return and praise my Lord with those same praises, and prostrate before Him. It will be said: "O Muhammad! Raise your head, speak — your words will be heard; ask — your request will be granted; intercede — your intercession will be accepted!" I will say: "O Lord! My Ummah, my Ummah!" He will say: "Go, and bring out from the Fire anyone in whose heart there is faith less than a mustard seed — less, less, less!" I will immediately go and do so.'

Ma'bad said: When we left the presence of Anas, I said to some of our companions: "Let us stop by Hasan al-Basri, for he is in hiding at the house of Abu Khalifa al-Ta'i (to escape the oppression of al-Hajjaj)." We went to Hasan with the hadith that Anas ibn Malik had narrated to us, greeted him with salam, and he gave us permission to enter. We said: "O Abu Sa'id! We have just come from your brother Anas ibn Malik. He narrated a hadith to us about intercession, the like of which we had never heard before." He said: "Go on, tell me the hadith." So we narrated it to him. When the hadith reached this final point, Hasan said to us: "Go on, there is more — keep going." We said: "Anas told us nothing more than this." He then said to us: "By Allah, he narrated this hadith to me twenty years ago when he was in full possession of his memory and strength. Now he has left out part of it. I do not know whether he forgot it, or whether he chose not to narrate it to you in full so that you would not rely upon it (and become complacent in your deeds)."

We said to him: "O Abu Sa'id! You narrate it to us then." He laughed and said: "Man was created hasty." (Al-Anbiya, 37) He said: "I only mentioned this verse because I wished to narrate that hadith to you." He then continued: "Anas narrated this hadith to me just as he narrated it to you. After that, the Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said:

'Then for the fourth time I will return to my Lord, praise Him with those same praises, and prostrate before Him. It will be said to me: "O Muhammad! Raise your head, speak — your words will be heard; ask — your request will be granted; intercede — your intercession will be accepted!" I will say: "O Lord! Allow me to intercede on behalf of all the people of Tawhid who said La ilaha illallah." Thereupon Allah the Almighty will say: "By My Glory, My Majesty, My Pride, and My Greatness, I will most certainly bring out from the Fire every person of Tawhid who said La ilaha illallah!" ' "

Abdullah b. Mes'ud'un nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: "Cehennem ehli arasından cehennemden en son çıkacak ve cennet ehli içinden cennete en son girecek olan kimse öyle bir adamdır ki cehennemden emekliye emekliye çıkar. Rabbi ona 'Git cennete gir!' buyurur. O da 'Rabbim cennet dopdoludur' der. Rabbi ona bunu üç kere söyler. Her defasında kul Allah'a 'Cennet doludur' diye tekrar eder. Bunun üzerine Yüce Allah 'Sana dünyanın benzeri on misli kadar yer vardır!' buyurur

Adiy b.Hatim'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: Aranızdan Rabbinin kendisiyle arasında bir tercüman olmaksızın konuşmayacağı hiçbir kimse yoktur. O kimse sağına bakar, önden gönderdiği amelinden başka bir şey göremez. Soluna bakar, önden gönderdiğinden başka bir şey göremez. Önüne bakar yüzünün karşısında ateşten başka bir şey göremez. Onun için sizler şimdiden bir tek hurmanın yansıyla olsun ateşten korunun

Abdullah b. Mes'ud şöyle demiştir: Yahudilerden bir alim geldi ve şöyle dedi: Şu muhakkak ki kıyamet günü olduğu zaman Allah gökleri bir parmak üzerine, yerleri bir parmak üzerine, suları ve toprakları bir parmak üzerine, diğer bütün mahlukatı bir parmak üzerine kor. Sonra bunların hepsini hareket ettirir. Sonra "Melik ancak benim, melik ancak benim!" buyurur. İbn Mesud dedi ki: Ben Nebii bu sözlerden hoşlanarak ve Yüce Allah'ın şu kavlini tasdik olarak azı dişleri görününceye kadar gülerken gördüm. Sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Onlar Allah'ı hakkıyla tanıyıp, bilemediler"(Zümer 67) ayetini sonuna kadar okudu

Saffan b. Muhlis şöyle anlatmıştır: Bir adam İbn Ömer'e "Allah'ın mu'min kulu ile gizli konuşması hakkında Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den nasıl bir açıklama duydun?" diye sordu. İbn Ömer dedi ki: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Herhangi biriniz Rabbine yaklaşır da Rabbi onun üzerine kenefini (perdesini) kor ve 'Filan ve filan günahları işledin mi?' diye sorar: mu'min de 'Evet Rabbim işledim!' der. Rabbi yine ona 'Filan ve filan günahları da işledin!' buyurur. mu'min de 'Evet' diyerek tasdik eder. Böylece Rabbi ona işlediği günahlarını ikrar ve itiraf ettirir: Sonra Yüce Allah 'Ben senin bu günahlarını dünyada iken (haktan) gizledim. Bugün de onları senin lehine mağfiret ediyorum!' buyurur:" Fethu'l-Bari Açıklaması: İmam Buhari bu başlık altında beş hadise yer vermiştir. Enes b. Malik'in rivayet ettiği birinci sıradaki şefaat hadisini önce çok kısa, sonra uzun uzadıya rivayet etmiştir. Hadisin geniş bir açıklaması Rikak Bölümünde geçmişti. "Ve hüve cemI'un." O, hafızasını ve kuwetini toplamış haldeydi. Bu, Enes'in o zamanlar zihnin dağılmasının ve hafızada karışıklık meydana gelmesinin mümkün olduğu ileri yaşa gelmemiş olduğuna işaret etmektedir. "Cennet ehli içinden cennete en son girecek olan kimse." İmam Buhari bu hadisi son derece kısa olarak rivayet etmiştir. Hadis bütünlüğü içinde açıklamasıyla birlikte Rikak Bölümünde geçmişti. "Herhangi biriniz Rabbine yaklaşır." İbnü't-Tın yani Rabbinin rahmetine yaklaşır demektir demiştir. "Rabbi onun üzerine kenefini kor." Burada "el-kenef" kelimesinden maksat perdedir. Abdullah b. el-Mübarek şöyle demiştir: Allah'ın kenefi, onun perdesi demektir. Müellif bu hadise Halku ef'ali'l-ibad Bölümünde yer vermiştir. Manası Rabbi onu tam olan inayetiyle kuşatır, demektir

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: 'Adem ile Musa birbirlerine karşı delil getirip çekiştiler. Musa, Adem'e '(Ya Adem!) Sen zürriyetini cennetten çıkarmış olan Adem'sin!' dedi. Adem de Musa'ya A.llah'ın seni elçilikleri ve kelamı ile seçip tercih eylediği Musa'sın. Sonra sen beni, benim yaratılmamdan önce üzerime takdir olunan bir işten dolayı azarlayıp kınıyorsun!' dedi." Bunun ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Böylece Adem, Musa'ya (delil ve burhanla) galip geldi" buyurdu

Enes'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle anlatmıştır: "Kıyamet gününde mu'minler toplanırlar ve 'İçinde bulunduğumuz şu sıkıntılı durumdan bizleri kurtarıp, rahat ettirmesi için Rabbimizden şefaat istesek!' derler. Akabinde Adem'e gelirler ve ona 'Sen beşerin babası Adem'sin. Allah seni kendi eliyle yarattı; Melekleri senin için secde ettirdi ve sana her şeyin isimlerini öğretti. Bulunduğumuz şu durumdan bizleri kurtarması için Rabbimiz yanında bizlere şefaat et!' derler. Adem de 'Ben buna ehil değilim' der ve onlara vaktiyle işlemiş olduğu hatfeyi (günahı) hatırlatır

Anas ibn Malik narrated the night of the Prophet's (peace and blessings be upon him) journey through the Ka'bah mosque as follows: Before the revelation concerning this matter had come to him, while the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was sleeping in the Masjid al-Haram, three angels came to him. The first of them asked: "Which one of them is he?" The other said: "He is the one in the middle, and he is the best of them." The last of the three said: "Take the best of the three (to be raised to the heavens)." This event took place on that night. The Prophet (peace and blessings be upon him) did not see those three again after that. Then, on another night, they came to him while his eyes were asleep but his heart was awake. The Prophet's heart was not asleep. This is how all the Prophets are — their eyes sleep but their hearts do not. Those who came this time did not speak to the Prophet until they carried him and placed him beside the well of Zamzam. Of those three, Gabriel took charge of Muhammad's matter. Gabriel split open his chest down to his collar. When he had finished splitting his chest and interior, Gabriel washed the inside with Zamzam water and cleansed it thoroughly. Then a golden basin was brought to the Prophet, and inside it was another vessel of gold for drinking. The basin was filled with faith and wisdom. Gabriel filled with it the Prophet's chest and the flesh within his throat — that is, the veins of his throat. Then he closed his chest. Then he ascended with him to the nearest heaven. He knocked on one of its gates. The inhabitants of that heaven said to him: "Who is it?" He said: "I am Gabriel." They said: "And who is with you?" Gabriel said: "With me is Muhammad." They said: "Has an invitation been sent to him?" He said: "Yes, it has been sent." They said: "Welcome to him!" Thereupon the inhabitants of the heaven gave glad tidings to Muhammad on account of this invitation. Those in the heaven did not know what Allah intended to do with the earth until Gabriel informed them on behalf of Him. In the nearest heaven he found Adam. Gabriel said to the Prophet: "This is your father Adam; greet him with peace." The Prophet (peace and blessings be upon him) greeted Adam, and Adam returned his greeting and said: "Welcome, my son — what a good son you are!" The Prophet (peace and blessings be upon him) also encountered in the nearest heaven two rivers flowing continuously and asked: "What are these two rivers, O Gabriel?" Gabriel said: "These are the sources of the Nile and the Euphrates." Then Gabriel walked with the Prophet in the nearest heaven. Meanwhile the Prophet (peace and blessings be upon him) encountered another river, above which there was a palace made of pearls and chrysolite. He struck the water of the river with his hand and found it to be the finest musk. He asked: "What is this, O Gabriel?" Gabriel said: "This is the Kawthar that your Lord has prepared for you." Then Gabriel ascended with him to the second heaven. There too the angels asked him as the angels in the first heaven had asked: "Who is this?" Gabriel said: "I am Gabriel." They said: "And who is with you?" He said: "It is Muhammad." They said: "Has an invitation been sent to him?" He said: "Yes, it has been sent." They said: "Welcome to him!" Then Gabriel ascended with him to the third heaven, and those there asked and received answers just as the angels in the first and second heavens had. Then Gabriel ascended with him to the fourth heaven, and the angels there asked just as those in the previous heavens had. Then Gabriel ascended with him to the fifth heaven, and the angels there asked just as those in the previous heavens had. Then Gabriel ascended with him to the sixth heaven, and the angels there spoke just as those before them had. Then Gabriel ascended with him to the seventh heaven, and the angels there spoke just as those before them had. In each heaven there were Prophets whose names he mentioned. Of them I memorized Idris in the second heaven, Aaron in the fourth heaven, another whose name I could not memorize in the fifth heaven, Abraham in the sixth heaven, and Moses in the seventh heaven — because of the distinction Allah gave him through His speech. Moses said: "O my Lord, I did not think that anyone would be raised above me." Then Gabriel took Muhammad beyond that level with things that only Allah knows, until he reached the Sidrat al-Muntaha. The Lord of Majesty, the All-Compelling Allah, drew near and descended — desiring to draw even closer — until He was at a distance of two bows' lengths or nearer, and He revealed to His servant what He revealed. Among what He revealed to him was the obligation of fifty prayers upon his nation every day and night. Then he descended from there until he reached Moses. Moses detained him for a while and asked: "O Muhammad, what has your Lord covenanted with you — that is, what has He commanded you?" He said: "My Lord has commanded me fifty prayers every day and night." Moses said: "Your nation cannot bear this; go back and ask your Lord to reduce it for you and your nation." So the Prophet (peace and blessings be upon him) turned to Gabriel, as though wishing to consult him on the matter. Gabriel indicated to him: "Yes, if you wish, ask for it!" Then Gabriel ascended with him toward the presence of the All-Compelling Allah. The Prophet said: The All-Compelling Allah was in the same station as He had been before. He said: "O my Lord, reduce it, for my nation cannot bear it!" Allah the Exalted reduced the fifty by ten prayers. Then the Prophet (peace and blessings be upon him) returned to Moses. Moses kept detaining him and sending him back to his Lord, until the fifty prayers became five. Then Moses detained him by those five prayers and said: "O Muhammad! By Allah, I came back to the Children of Israel with less than this and they were weak and abandoned it. Your nation is weaker in bodies, hearts, constitutions, eyes, and ears. Go back and ask your Lord to reduce it all for you!" The Prophet (peace and blessings be upon him) turned to Gabriel to have him signal, and Gabriel did not consider this objectionable. Gabriel ascended with him a fifth time. The Prophet said: "O my Lord, my nation are weak people in their bodies, hearts, hearing, and constitutions. Grant us further relief!" Thereupon the All-Compelling Allah called out: "O Muhammad!" The Prophet replied: "Labbayk wa sa'dayk, O Lord!" Allah said: "Verily, My Word is not changed! This is as I have decreed in the Mother of the Book as obligatory upon you and your nation!" And He further said: "Every good deed will be rewarded tenfold. In the Mother of the Book it is fifty prayers, and for you and your nation it is five prayers!" The Prophet (peace and blessings be upon him) returned to Moses. Moses said: "What did you do?" The Prophet said: "Allah has reduced it for us and rewarded us tenfold for every good deed." Moses said: "I returned to the Children of Israel with even less than this and tested them, and they abandoned even that. Go back to your Lord and ask Him to reduce it further!" The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: "O Moses! By Allah, I am ashamed of having gone back to my Lord so many times." Gabriel then said to him: "Descend in the name of Allah!" The narrator said: The Prophet (peace and blessings be upon him) awoke while he was sleeping in the Masjid al-Haram

Explanation from Fath al-Bari:

"The word of Allah the Exalted: 'And Allah spoke to Moses directly.'" The scholars say: This verse is among the strongest proofs against the view of the Mu'tazilah. Al-Nahhas's view is as follows: The scholars of Arabic grammar have reached consensus that when a verb is confirmed by its verbal noun (masdar), it cannot carry a metaphorical meaning. Since Allah the Exalted used the word "takleman" (directly, truly speaking) in the verse, it is necessary that the speech referred to be in its real, rationally comprehensible sense. Imam al-Bukhari, in his work Khalq Af'al al-'Ibad, cites the view of Khalid ibn Abdullah al-Qasri: "I sacrificed al-Ja'd ibn Dirham, because he claimed that Allah the Exalted had not taken Abraham as a close friend and had not spoken with Moses." At the beginning of the Book of Tawhid it was mentioned that Silm ibn Ahwaz killed Jahm ibn Safwan because he denied that Allah had spoken with Moses

Imam al-Bukhari included three hadiths on this subject. The first is the hadith of Abu Hurayrah concerning the dispute between Adam and Moses. The explanation of this hadith was given in the Book of Divine Decree (Qadar). The reason it is mentioned here is the sentence: "Adam said to Moses: 'You are Moses, whom Allah chose for His messengership and His speech.'" In the version of al-Kushmihani, "bi kalamihi" appears in place of "wa kalamihi." The second is the hadith of Anas narrated on the subject of intercession, whose detailed explanation was given in the Book of Ar-Riqaq

"The first of them asked: 'Which one of them is he?'" This expression indicates that the Prophet (peace and blessings be upon him) was sleeping among a group of at least two others. It has been narrated that at that moment he was sleeping between his uncle Hamzah ibn Abd al-Muttalib and his cousin Ja'far ibn Abi Talib.

"Gabriel split open his chest down to his collar." The word "labbah" in the hadith refers to the part of the chest where a necklace is placed. A camel is slaughtered at this point on the chest. When explaining the hadith, responses were given to those who deny that the Prophet's chest was split on the night of the Isra', and to those who claim that this occurred only during his childhood. I have clarified that this is established — in the narration of Abu Dharr in both al-Bukhari and Muslim, apart from the narration of Shareek — and that his chest was also split at the time of his prophethood. This was narrated by Abu Dawud al-Tayalisi in his Musnad, and by Abu Nu'aym and al-Bayhaqi in Dala'il al-Nubuwwah

"And filled the flesh within his throat — that is, the veins of his throat." Regarding the word "laghadid" in the hadith, linguists have said: laghadid refers to the pieces of flesh located between the palate and the sides of the neck. Its singular forms are "lughdum" and "lighdum." It is also referred to as "lughd," with its plural being "alghadh.

"Then he closed his chest. Then he ascended with him to the nearest heaven." If there are multiple accounts of this event, there is no problem. If there is only one account, then there is an omission (hazf) in the flow of the narration, the full meaning being: Gabriel mounted the Prophet on the Buraq and took him to Masjid al-Aqsa, then brought him on the Mi'raj.

"Thereupon the inhabitants of the heaven gave glad tidings to Muhammad on account of this invitation." It is as though they had been informed that Muhammad would be raised to the heavens, and so they were awaiting his arrival.

"The Prophet (peace and blessings be upon him) also encountered in the nearest heaven two rivers flowing continuously." The outward meaning of this passage appears to conflict with the hadith of Malik ibn Sa'sa'ah, in which, after the Sidrat al-Muntaha is mentioned, it says: "And what did I see but four rivers at its root." However, the scholars have reached consensus that the original source of both rivers is beneath the Sidrat al-Muntaha, that both are located in the nearest heaven, and that they flow from there down to the earth. This hadith states that the Nile and the Euphrates are the source — that is, the origin — of that river.

Ebu Said el-Hudri r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Yüce Allah cennet ehline 'Ey cennet ehli!' diye hitap eder. Onlar da 'Lebbeyke Rabbena ve sa'deyke=Emrine tekrar tekrar hazırız ve kullukta devamlıyız, hayır ancak senin ellerindedir!' derler. Yüce Allah 'Şu halinizden razı mısınız?' diye sorar. Cennettekiler 'Ey Rabbimiz! Sen bize yarattıklarından hiçbir kimseye vermediğin bunca nimetleri ihsan buyurmuşken nasıl razı olmayalım!' derler. Allah 'Dikkat edin! Ben size bunlardan daha yüksek bir nimet vereceğim!' der. Cennetlikler 'Ya Rabbi! Bu nimetlerden daha kıymetli nasıl bir nimet olabilir ki?' derler. Rableri 'Sizden razı ve hoşnutluğumu size helal kılar ve bundan sonra ebediyyen sizlere darılmam!' buyurur

Abu Hurayra (may Allah be pleased with him) narrated the following: One day, the Prophet (peace and blessings be upon him) was telling his Companions the following while a man from the desert people was present in his gathering: "A person from the people of Paradise asks his Lord for permission to cultivate crops in Paradise, and his Lord says to him: 'O My servant! Are you not already in the condition you desire?' The man replies: 'Yes, O my Lord! But I love to cultivate crops!' (Allah grants him permission.) That servant acts swiftly, sows his seed, and in the blink of an eye the seed sprouts, the plant grows tall, straightens up, reaches the time of harvest, and is gathered — yielding a crop like mountains. Thereupon Allah the Exalted says to him: 'O son of Adam! Take it! Indeed, nothing can ever satisfy you!'"

At that point, the Bedouin Arab who was present in the gathering said: "O Messenger of Allah! This farmer must be either from the Quraysh or from the Ansar, for the Quraysh and the Ansar are the people of farming. As for us — we are the desert people — we are not people of farming." The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) laughed at the Bedouin's words.

Explanation from Fath al-Bari: Shaykh Abu Muhammad ibn Abi Jamra said: From this hadith, it is understood that it is permissible to attribute a house to the one who resides in it, even if he is not originally its owner. For Paradise is fundamentally the property of Allah. However, Allah the Exalted attributed it to its inhabitants by saying "O people of Paradise." Abu Muhammad continues: The wisdom behind mentioning the continuity of Allah's pleasure after people have settled in Paradise is as follows: Had Allah the Exalted informed them of this before they settled in it, this would have been a report of the category of 'ilm al-yaqin (knowledge-based certainty). He informed them after they had settled so that it would be of the category of 'ayn al-yaqin (sight-based certainty). Allah the Exalted's statement "No soul knows what has been hidden for them of comfort and delight" (al-Sajda: 17) points to this

Shaykh Abu Muhammad says: The following conclusions are derived from this hadith:

1. It is not appropriate to speak to a person about something unless there is an indication of its presence in his surroundings. Likewise, it is appropriate for a person to burden himself only with what he is able to bear.

2. The hadith contains the etiquette of how to ask a question, for they asked Allah the Exalted: "What kind of blessing could be more valuable than these blessings?" The reason is that they did not know that there was something better than the blessing they were in. Therefore, they wished to understand what they did not know.

3. All good, grace, and happiness lie solely in Allah's pleasure. Everything other than it — no matter how many its types — is merely an effect of it.

4. According to the hadith, the people of Paradise will be content with their own condition, even though their ranks differ from one another and their dwelling places are distinct. For everyone responded with the same phrase: "You have bestowed upon us blessings that You have not bestowed upon anyone else among Your creation." Success comes only from Allah.

The Bedouin said: "O Messenger of Allah! This farmer must be either from the Quraysh or from the Ansar, for the Quraysh and the Ansar are the people of farming." The explanation of this hadith was given, with the help of Allah the Exalted, toward the end of the chapter on Muzara'a (sharecropping).

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Yüce Allah şöyle buyurdu: 'Âdemoğlu dehre söverek bana eza veriyor. Halbuki ben dehr'im (yani dehr'i ben yarattım). Her emir benim elimdedir. Geceyi ve gündüzü ard arda getiririm.'"

Abdullah b. Mes'ud şöyle demiştir: Beytin yanında Sakif kabilesine mensup iki kişi ile bir Kureyşli veya iki Kureyşli bir Sakifli biraraya geldi. Bunlar karınlarının yağı çok, kalplerinin anlayışı az olan kimselerdi. Bunlardan biri diğerlerine "Allah'ın bizim söylediklerimizi işittiği kanaatinde misiniz?" diye sordu. Diğer biri "Eğer açıktan söylersek işitir, gizli söylersek işitmez" dedi. Diğeri de "Eğer açıktan söylediğimizi işitiyorsa o takdirde gizlediğimiz zaman da işitir" dedi. Bunun üzerine Allah "Siz ne kulaklarınızın, ne gözlerinizin, ne de derilerinizin aleyhine şahitIik etmesinden sakınmıyordunuz, yaptıklarınızdan çoğunu Allah'ın bilmeyeceğini sanıyordunuz" ayetini indirdi. Fethu'l-Bari Açıklaması: Yukarıdaki hadisin isnadında yer alan Abdullah, Abdullah b. Mesud'dur. Bu hadisin açıklaması Fussilet Suresinin Tefsirinde geçmişti. (Pek geniş değil ancak istiyorsanız). buraya tıklayın İbn Battal şöyle der: İmam Buharl'nin böyle bir başlık açmasından maksadı, Yüce Allah'ın işittiğini ortaya koymaktır. O bu konudaki açıklamasını uzatmıştır. Tevhid Bölümünün baş taraflarında "Allah işitici ve görücüdür" şeklinde bir başlık geçmişti. Onun bu bölümden maksadı, Allah'ın dilediği zaman konuştuğu şeklindeki kanaatini ispat etmektir. İbn Battal şöyle demiştir: Bu hadis sahih olan kıyası ispat ederken fasid olanı çürütmektedir. Çünkü "Allah açıktan söylersek işitir, gizli söylersek işitmez" diyen, fasid bir kıyas yapmıştır. Çünkü o Allah'ın işitmesini açıktan söyleneni işiten, gizli söyleneni işitmeyen insanların işitmesine benzetmiştir. "Eğer açıktan söylediğimizi işitiyorsa, o takdirde gizlediğimizi de işitir" diyen, kıyasında isabetli davranmıştır. Çünkü o Allah'ı yaratıklarına benzetmemiş, onlara benzemekten tenzih etmiştir. Bunların tümü, fıkıh ve anlayış yetenekleri az olarak nitelenmiştir. Zira isabetli söyleyen bile söylediğinin gerçekliğine inanmamaktadır. Çünkü o "Eğer işitiyorsa" şeklinde şüpheli bir ifade kullanmıştır

İbn Abbas r.a. şöyle demiştir: Sizler kitap ehli olanlara onların kitaplarından nasıl saru sorarsınız! Halbuki sizin yanınızda kendisine bir şey karışmamış olarak okumakta olduğunuz semavi kitapların Allah'a zaman itibariyle en yakın bulunan Allah'ın kitabı vardır

Bu metin, İbn Abbas'ın Kitap Ehline soru sormayı reddetmesi ile Fethu'l-Bari'nin Kur'an'ın yaratılmışlığı ve Allah'ın kelamı meselesine dair açıklamalarını içermektedir. Başlıca ele alınan konular şunlardır:

1. Kitap Ehlinden bilgi almak — İbn Abbas'ın bu konudaki sert tutumu ve gerekçesi
2. "O her an bir iştedir" ayetinin tefsiri
3. Kur'an'ın mahiyeti — Cehmiyye'nin "mahluk" iddiasına karşı Ehl-i sünnetin cevabı
4. "Muhdes" kavramı — Hişam b. Ubeydullah ve İbn Rahuye'nin görüşleri
5. Kur'an'ın Allah katında kadim, yeryüzüne inme bakımından muhdes olduğu anlayışı

Kullanıcıdan herhangi bir işlem talebi gelmediğinden, ne yapmak istediği sorulmuştur.

İbn Abbas Yüce Allah'ın "(Resulüm!) onu (vahyi) çarçabuk almak için dilini kzmzldatma. "(Kıyame 16) ayeti hakkında şunları söylemiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem indirilen ayetlerin zaptı yüzünden güçlük çeker, bundan dolayı çoğu kereler dudaklarını kımıldatırdı. Ravi Said b. CUbeyr "İşte ben onları İbn Abbas'ın kımıldattığı gibi kımıldatıyorum" dedi ve dudaklarını hareket ettirdi. Bunun üzerine Yüce Allah "(Resulüm!) onu (vahyi) çarçabuk almak için dilini kzmzldatma. Şüphesiz onu, toplamak (senin kalbine yerleştirmek) ve onu okutmak bize aittir"(Kıyame 16,17) ayet-i kerimesini indirdi. İbn Abbas ayette geçen "cem'ahu" kelimesini, "Onu göğsünde toplamak bize aittir. Sonra sen onu okursun. Biz onu (Cebrail'in diliyle) okuduğumuz zaman sen onun okuyuşuna tabi ol" demektir dedi. Yineİbn Abbas "Sen onu dinle ve sus. Sonra sana okutmak da bize aittir" buyurdu dedi. Artık bundan sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Cebrail kendisine geldiği zaman susup onu dinler, Cebrail gidince getirmiş olduğu ayetleri nasılokumuşsa, öylece okurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: İbn Battal şöyle demiştir: Hadisin manası şudur: Ben kulum beni zikrettiği an onunla birlikte olurum. Bir başka ifadeyle; ben muhafazam ve korumamla onunla birlikte olurum yoksa bu, Allah kulu nerdeyse zatıyla birlikte orada bulunur demek değildir. "Dudaklarını benim ismimle hareket ettirdiği zaman." Bunun anlamı dudakları benim ismimle hareket ettiği zaman demektir. Yoksa dudakları ve dili Allah'ın zatıyla birlikte hareket eder demek değildir. Çünkü bu imkansızdır. Kirmanı şöyle demiştir: Buradaki "birliktelik" rahmet birlikteliğidir. Yüce Allah'ın "Ve hüve meakum eyne ma küntüm = nerede olsanız o sizinle beraberdir" ayetindeki "birliktelik" bilgi birlikteliğidir. Yani bu ayetteki birliktelikten daha dar çerçevelidir. Buhari Yüce Allah'ın "(Resulüm!) onu (vahyi) çarçabuk almak için dilini kımıldatma" ayet-i kerimesini açıklarken İbn Abbas hadisine yer verdi. İbn Abbas, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem indirilen ayetlerin zabtı yüzünden güçlük çekerdi demiştir. Bu, "Kur'an" kelimesinin "kıraat" manasına kullanıldığının en açık delillerinden birisidir. Zira her iki ayetteki "Kur'an" kelimesi Kur'an'ın bizzat kendisi anlamında değil, "kıraat" anlamındadır. Bu hadisin açıklaması Bed'ü'lvahy Bölümünde geçmişti. İbn Battal şöyle der: İmam Buharl'nin hadise burada yer vermekten maksadı, Kur'an okurken dudakları ve dili oynatmanın kulun ameli olduğunu ve bunun karşılığında sevap alacağını vurgulamaktır

İbn Abbas "Namazında yüksek sesle okuma; onda sesini fazla da kısma; ikisinin arası bir yol tut"(İsra 1 10) ayeti hakkında şöyle demiştir: Bu ayet Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Mekke' de gizlenmekte iken indirildi. O, sahabilerine namaz kıldırdığında Kur'an okurken sesini yükseltiyordu. Müşrikler ise Kur'an'ı duyunca Kur'an'a, hem onu indirene, hem de Kur'an'ın kendisine geldiği kimseye sövüyorlardı. Bunun üzerine Yüce Allah Nebiine "namazında" kıraatini yaparken "yüksek sesle okuma" sonra müşrikler duyar ve Kur'an'a söverler. "Onda" ashabına "sesini fazla da kısma" sonra kendilerine işittiremezsin. "İkisinin arası bir yol tut" buyurdu.

Aişe r.anha "Namazında yüksek sesle okuma; onda sesini fazla da kısma" ayeti dua hakkında indi demiştir

Ebu Hureyre r.a. şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Kur'an', teğanni etmeyen (Kur'an okurken sesini güzelleştirmeyen) bizden değildir" buyurmuştur. Ebu Hureyre'den başkası, "Kur'an'ı açıktan okumayan" şeklinde farklı bir rivayette bulunmuştur. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yüce Allah'ın 'Sözünüzü ister gizleyin, ister açığa vurun; Bilin ki 0, kalplerin içindekini bilmektedir. Hiç yaratan bilmez mi? ° en ince işleri görüp bilmektedir ve her şeyden haberdardır' sözü." İmam Buhari bu ayetle ayette geçen "kavl = söz" kelimesinin genel olup, hem Kur'an ve hem de başka sözleri kapsadığına işaret etmiştir. Eğer "söz"den maksat Kur'ansa, Kur'an Allah'ın kelamıdır ve onun zat! sıfatlarındandır. Dolayısıyla bu konuda kesin delil bulunduğu için mahluk değildir. Burada geçen "söz"den maksat, Kur'an'dan başkası olduğu takdirde "O, kalplerin içindekini bilmektedir" ayetinden sonra gelen "Hiç yaratan bilmez mi?"(Mülk 13,14) ayeti gereği mahluktur. İbnü'I-Müneyyir şöyle demiştir: Buhari bununla lafız meselesi ile sıkıntı çekmesine neden olan nükteye işaret etmiştir. Attığı başlıkla insanların okumalarının gizli ve açık sıfatıyla nitelendiğine ve bunun mahluk olması gerektiğine işaret etmiştir ve açıklamasını bu doğrultuda yapmıştır. Buhari Halk-u Ef'ali'I-İbad isimli eserinde buna delalet eden birçok hadise yer verdikten sonra Nebi s.a.v.'in insanların seslerinin, kıraatlerinin, tahsil yapmalarının, talimlerinin, dillerinin birbirinden farklı olduğunu, bazılarının daha güzel, daha süslü, daha tatlı, daha yüksek, daha tertiBi, daha lahinli, daha alçak, daha kısık, daha huşulu, daha açık, daha gizli, daha kısa, daha uzun, daha yumuşak olduğunu beyan etmiştir

Ebu Hureyre r.a. şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Hasedleşmek ancak şu iki kimse hakkında olur: a- Bir kimse ki Allah ona Kur'an (ilmi) vermiştir, o da gecenin saatlerinde, gÜndÜzÜn (muayyen) zamanlarında Kur'an okur. Onu kıskanan kimse de 'Keşke şu adama verilen Kur'an nimeti gibi bana da verilmiş olsaydı ve onun yapmakta olduğu gibi ben amel etseydim' der. b- Bir kimse ki Allah ona da mal vermiştir, o da malını hak yolda harcamaktadır. Onu kıskanan kimse de 'Keşke şuna verilen mal gibi bana da verilse idi de ben de o malda onun yapmakta olduğu gibi hak yolda harcama yapsaydım!' der

Salim'in babasından nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Hased ancak iki kimse hakkında caiz olur: Biri Allah kendisine Kur'an (ilmi) verdiği kimsedir ki gece saatlerinde ve gündüz zamanlarında Kur'an okur. Diğeri de o kimsedir ki Allah kendisine mal vermiştir. O da gece saatlerinde ve gündüz saatlerinde o malı (hak yolunda) harcar

Muğire bin Şu'be r.a. bize Nebiimiz Rabbimizin elçiliğinden olarak "Bizden cihadda öldürülen cennete gider" buyurdu demiştir

Aişe r.anha şöyle demiştir: Her kim sana "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem vahiyden herhangi bir şeyi gizledi" diye söylerse ona inanma. Çünkü Yüce Allah şöyle buyuruyor: "Ey Resul! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan onun elçiliğini yapmamış olursun"(Maide)

… Abdullah ibn Mes'ud (radıyallahü anh) şöyle demiştir: Bir adam: Yâ Rasülallah! Yüce Allah katında günâhın hangisi en büyüktür? diye sordu. Rasûlüllah(sallallahü aleyhi ve sellem): "Allah seni yarattığı hâlde Allah'a bir ortak uydurup dua etmendir" buyurdu. O zât: hangi (günâh en büyüktür)? diye sordu. Rasûlüllah: "Seninle beraber yemek yemesinden korkarak çocuğunu öldürmendir" buyurdu. O kimse: Bundan sonra hangisi? dedi. Rasûlüllah: "Komşunun halîlesi olan zevcesiyle zina edişmendir" buyurdu. dedi ki: Yüce Allah bunların tasdîki olan şu âyetleri indirdi : "Onlar ki Allah'ın yanına başka bir ilâh daha katıp tapmazlar. Allah 'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar, zina etmezler. Kim bunları yaparsa, cezaya çarpar. Kıyâmet günü de azâbı katmerleşir ve o azabın içinde hor ve hakir ebedî bırakılır" (el-Furkaan:)

The StructuredOutput tool has already been used in my previous response to deliver the full English translation of the Turkish passage. The translation covered:

1. Aisha's narration regarding the slander incident (Hadith al-Ifk) — The Prophet (peace be upon him) addresses the people about those who insulted his family, and Aisha is permitted to visit her family, while an Ansari man declares the accusation a grave slander.

2. Quranic verses on Shura (consultation) — Al-Hasan al-Basri's commentary on "their affairs are conducted through mutual consultation among themselves," emphasizing that consultation guides a group to what is best and most beneficial.

3. Scholarly debate on the scope of consultation — Whether it applies to all matters for which there is no explicit text (nas), or only to worldly affairs, with views from al-Dawudi and others.

4. The hadith of Ali (may Allah be pleased with him) — Regarding the verse of private consultation in Surah al-Mujadila (12-13), demonstrating that the Prophet (peace be upon him) did consult on certain matters.

5. The principle of not preceding the Prophet (peace be upon him) — Once the Prophet's decision was firmly established, no one could advise otherwise or act contrary to it, as supported by the verses of Surah al-Hujurat and Surah al-Nur (63).

6. The meaning of "lamatehu" (armor) — Referring to armor, helmet, and other weapons.

If you have a new passage you would like translated, please share it and I will translate it immediately using the StructuredOutput tool.

İbn Mes'ud'un nakline göre adamın biri Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek "Amellerin en faziletlisi nangisidir?" diye sordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Vakti içinde kılınan namazdır ve ana, babaya itaattir, sonra Allah yolunda cihad etmektir" buyurdu

Amr b. Tağlib şöyle anlatmıştır: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e bir mal geldi de ondan birtakım kimselere verdi, diğer bazılarına vermedi. Sonra haber aldı ki vermediği kimseler kendisine birtakım serzenişlerde bulunmuşlar. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir konuşma yapıp, şöyle buyurdu: "Ben bazı kimselere veriyor, bazılarına vermiyorum. Vermeyip, terk etmekte olduğum kimse bana vermekte olduğum kimseden daha sevimlidir. Ben birtakım kimselere kalplerinde sabırsızlık ile hırs ve tama olduğu için mal veririm. Bazı kimseleri de Allah'ın kalplerinde yarattığı gönül zenginliği ve hayra havale ederim (de mal vermem). Amr b. Tağlib de bunlardan biridir. " Ravi Amr b. Tağlib: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bu sözünü kırmızı develerim olmasına değişmem" demiştir. Fethu'l-Bari Açıklaması: İbn Battal şöyle demiştir: İmam Buharl'nin bu başlığı atmaktan maksadı, insanın canı sıkılması, sabretme, verme, vermeme gibi ahlakını Yüce Allah'ın yarattığını vurgulamaktır. Allah, bu kuraldan namaz kılanları istisna etmiştir ki onlar namazlarına devam etmekte, namaz tekerrür ettikçe canları sıkılmamakta, mallarında Allah'ın hakkını men etmemektedirler. Çünkü onlar, bu hareketlerinin sevabım Allah'tan beklemekte ve bununla ahirette karlı bir ticaret yapmaktadırlar. Öte yandan bu açıklamadan malı elinde tutma, cimrilik etme, canı sıkılma, fakirlik ve Allah'ın kaderine sabır azlığı gibi şeylerde kendi nefsinin kudreti ve gücü olduğunu iddia eden kimsenin alim olmadığı gibi, abid de olmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü nefsine fayda vermeye veya ondan bir zararı gidermeye gücü olduğunu iddia eden kimse, Allah'a iftira etmiş olur

Enes'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Rabbinden rivayet ederek şöyle dedi: "Kul bana bir karış yaklaştığı zaman ben de ona bir arşın yaklaşırım. O bana bir arşın yaklaştığı zaman ben ona bir kulaç yaklaşmm. O bana yürüyerek geldiği zaman ben ona koşarak varırım

Ebu Hureyre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den söz ederek 'Şöyle buyurdu' dedi: "(Yüce Allah şöyle buyurdu): Kul bana bir karış yaklaştığı zaman, ben ona bir arşın yaklaşırım. Kul bana bir arşın yaklaştığında, ben ona bir kulaç yaklaşırım

Ebu Hureyre'nin Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den nakline göre Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "(Masiyetlerden) herbir amel için bir kefaret vardır. Oruç doğrudan doğruya benim için yapılan bir ibadettir. Onun ecrini de doğrudan doğruya ben veririm. Yemin ederim ki oruçlu kimsenin ağız kokusu, Allah katında misk kokusundan daha hoştur

İbn Abbas r.a.'ın, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den nakline göre Yüce Allah: "Hiçbir kul için 'Ben muhakkak Yunus b. Metta'dan daha hayırlıyım' demesi uygun olmaz" buyurmuş ve Yunus'u babası Metta'ya nispet etmiştir

Abdullah b. Muğaffel el-Müzenı "Fetih günü Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellemi dişi devesi üzerinde el-Fetih suresini yahut el-Fetih suresinden bir kısmını okurken gördüm" demiştir .. Ravi Abdullah b. Muğaffel, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu okuyuşunda terd' yapıyordu. Yani sesini işittirecek şekilde yükseltiyor, dalgalandırıyordu demiştir. Şu'be dedi ki sonra Muaviye b. Kurre, İbn Muğaffel'in okuyuşunu uygulayarak okudu ve "Eğer insanların başınıza toplanmaları düşüncesi olmasaydı, Abdullah b. Muğaffel'in Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in okuyuşunu okuyarak gösterirken sesini yükselttiği gibi ben de muhakkak terd' yaparak sesimi yükseltirdim" dedi. Şu'be "Muaviye b. Kurre'ye 'Onun terd' yapması nasılolurdu?' diye sordum. O da, üç kere la, a, adedi. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Onun terd' yapması nasılolurdu?" diye sordum. O da, üç kere "a, a, a" dedi. İbn Battal şöyle demiştir: Bu hadis güzel sesle tercl' yaparak ve kalplere lezzet veren nağmelerle okumanın caiz olduğunu göstermektedir. Muaviye'nin "İnsanların başınıza toplanmaları düşüncesi olmasaydı" şeklindeki ifadesi, terd' ile kıraatin insanların gönüllerini toplayıp, ona kulak vermeye ve böylece meylettirmeye sebep olduğuna işaret edilmektedir. Hatta öyle ki insan aşk hikmetinin lezzetiyle karışık olan terci'i dinlemeye sabır edemez. "aI" ifadesi Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kıraatinde med ve vakıfları gözettiğini göstermektedir

Süfyan b. Harb'ın nakline göre Bizans Kayser'i Herakleios kendi tercümanını çağırmış, sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in mektubunu istemiş ve onu okutmuştur. Mektupta şu ifadeleryer almaktaydı: "Bismillahirrahmanirrahim. AIlah'ın kulu ve Resulü Muhammed'den Herakleus'a! Ey ehl-i kitap! Sizinle bizim aramızda müşterek olan bir söze geliniz: Allah'tan başkasına tapmayalım; ona hiçbir şeyi eş tutmayalım ve Allah'ı bırakıp da kimimiz kimimizi ilahlaştırmasın. Eğer onlar yüz çevirirlerse, işte o zaman şahit olun ki biz Müslümanlarızi deyiniz. "(AI-i İmran)

Ebu Hureyre şöyle demiştir: Ehl-i kitab, Tevrat'ı İbranice (metni) ile okurlar ve onu Müslümanlara Arap diliyle tefsir ederlerdi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu hususta Müslümanlara "Sizler ehl-i kitabı tasdik de etmeyin, tekzip de etmeyin. Ancak şunu söyleyin: 'Biz Allah'a ve bize indirilene; İbrahim, İsmail, İshak, Yakub ve Esbat'a indirilene, Musa ve İsa'ya verilenlerle Rableri tarafından diğer Nebilere verilenlere, onlardan hiçbiri arasında fark gözetmeksizin inandık ve biz sadece Allah'a teslim olduk. "'(Bakara)

I already used the StructuredOutput tool to return my response. Please provide a hadith translation to review and I will be happy to help.

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Allah Teala hiçbir şeyi bir Nebiin Kur'an'ı açıktan, güzel sesiyle okumasını dinlediği kadar dinlememiştir

Yunus b. Şihab şöyle demiştir: Bana Urve b. ZUbeyr. Said b. el-Müseyyeb. Alkame b. Vakkas ve Ubeydullah b. Abdullah iftiracıların Aişe r.anha'ya söylediklerini söyledikleri zamanki hadisini haber verdiler. Bunlardan her biri. hadisten bir parçayı bana nakletti. Bu hadisin sonunda Aişe r.anha şöyle demiştir: "Ben Yakub'un sözünü söyledikten sonra yatağımın üzerine yan yattıffi. O zaman kendimin berı (suçsuz) olduğunu ve Allah'ın da benim suçsuz olduğumu ortaya çıkaracağını bilmekteydim. Fakat ben Allah'a yemin ederim ki Allah'ın benim durumum hakkında tilavet edilecek bir vahiy indiriceğini zannetmiyordum ve elbette benim şanım, benim nefsim de bana ait bir meselede Allah'ın Kur'an'la tilavet olunacak bir kelam söylemesinden çok hakir idi ve Yüce Allah "Bu ağır iftirayı uyduranlar şüphesiz sizin içinizden bir gruptur" şeklinde başlayan ayetten 21. ayete kadar indirdi.(Nur)

Bera şöyle demiştir: Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den yatsı namazı(nın bir rekatı) nda "ve't-tini ve'z-zeytuni" suresini okurken işittim. ondan güzel sesli yahut ondan güzel kıraatli hiçbir kimseyi dinlemiş değilim

İbn Abbas radiyallahu anh şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Mekke'de iken gizlenmişti. Namaz kıldınrken sesini yükseltirdi. Müşrikler Kur'an'ı işittikleri zaman hem Kur'an'a. hem onu getirene söverlerdi. Bunun üzerine Yüce Allah Nebiine : "Namazında yüksek sesle okuma; onda sesini fazla da kısma; ikisinin arası bir yol tut"(İsra 110) buyurdu

Abdurrahman b. Ebi Sa'sa'a el-Ensari el-Mazini, oğlu Abdullah'a şöyle haber vermiştir: Ebu Said el-Hudrı kendisine "Seni görüyorum ki koyun beslemeyi ve çölde oturmayı seviyorsun. Davarların başında yahut çölünde iken namaz için ezan okuyacak olduğun zaman yüksek sesle nida et. Çünkü müezzin sesinin yetiştiği yere kadar insan, cin, hatta hiçbir şey yoktur ki ezanı duymuş olsun da kıyamet gününde müezzin için güzel şehadette bulunmasın" demiştir. Ebu Said, ben bu hadisi Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellemtan işittim demiştir

Aişe r.anha "Ben adet halinde iken başı kucağımda olduğu halde Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kur'an okurdu" demiştir. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in 'Güzelokumakta maharetli olan e'kiramu'l-berere ile beraberdij' sözü." Hadiste geçen "el-mahir" maharetli, işinin ehli demektir. Burada maksat güzel ezberle birlikte güzel tilavettir. "Mea sefereti'l-kirami'l-berere." Ebu Zerr'in rivayeti böyledir. Ancak elKüşmıhenı hadisi "mea's-sefera" şeklinde nakletmiştir. Çoğunluk muhaddislerin rivayetinde de nakil böyledir. Birincisi mevsufun sıfatına izafeti kabilindendir. "Sefera" den maksat katiplerdir. Kelimenin tekili katip örneğinde olduğu gibi "safir"dir. Kelime gerek vezin, gerek mana itibariyle katip iiI' aynı manayadır. Burada "el-Kiramu'l-berere"den maksat, Kur'an'ı levh-i mahfuzdan nakledenlerdir. Onlar "el-kiram" yani Allah katında değerli, şerefli olarak nitelenmişlerdir. "el-Berera" günahlardan arınmış, itaatkarlar demektir. "Kur'an'! seslerinizle zfnetlendiriniz." Buharl'nin maksadı, "tilavet"in "kulun fiili" olduğunu ispat etmektir. Çünkü kul, tilavetle süsleme, güzelleştirme ve coşturma katmaktadır. Bazen bunların zıtlı da vaki olmaktadır. Bütün bunlar, Buhari'nin maksadını göstermektedir. İbnü'l-Müneyyir buna işaret ederek şöyle demiştir: Hadisi şerh eden, İmam Buharl'nin maksadının Kur'an'ı güzel sesle okumanın caiz olduğunu vurgulamak olduğunu zannetmiştir. Oysa gerçek böyle değildir. Onun asıl maksadı, tilavetin güzelleştirme, terd', sesi alçaltma, yükseltme ve -Aişe r.anha'nın "Ben adet halinde iken başı kucağımda olduğu halde Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kur'an okurdu" ifadesinde olduğu gibi- beşeri durumlarla birlikte bulunmak gibi daha önce geçen vasıflarına işaret etmektir. Bütün bunlar, tilavetin okuyan kimsenin fiili olduğunu ve onun, fiillerin nitelendiği şeylerle nitelEmdiğini zaman ve mekan zarflarıyla ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır

Ömer b. el-Hattab şöyle demiştir: Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in hayatında bir kere Hişam b. Hakım'i namazda el-Furkan suresini okurken işittim. Onun kıraatini dinledim. Hişam Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bana okutup öğretmediği birçok Arap şivesiyle okuyordu. Az kaldı namazı bozacaktım, fakat selam verinceye kadar zor sabrettim ve selam verir vermez hemen ridasını göğsünün üzerinde toparlayıp "Bu sureyi okuduğunu işittiğim şekilde sana kim okuttu?" diye sordum. O da "Bunu bana Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem okuttu!" diye cevap verdi. Ben derhal "Yalan söylüyorsun! Çünkü Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu sureyi bana senin okuduğu n lugattan başka bir lehçeyle okutup öğretti" dedim ve onu sürükleyerek Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna götürdüm ve "Ya Resulailah! Ben bu adamın Furkan suresini senin bana öğrettiğin lugattan başka lugatlarla okuduğunu işittim!" diye şikayet ettim. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ya Ömer! Hele onun yakasını bırak!" buyurdu ve Hişam'a "Ya Hişam! Oku bakayım!" diye emretti. O da Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e karşı benim kendisinden işittiğim okuyuşla okudu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bunun üzerine "Bu sure böyle indirildif" dedi. Sonra bana "Ya Ömer! Sen de oku bakayım!" buyurdu. Ben de kendisinin bana okutmuş olduğu okuyuşla okudum. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bana da "Bu sure böyle indirildi!" diye okuyuşumu doğru bUldu ve "Şüphesiz bu Kur'an yedi lugat üzerine indirilmiştir. Bunlardan kolayınıza gelen lugatı okuyunuz!" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yüce Allah'ın 'O halde Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun' emri." Burada "kıraat"tan maksat "namaz kılmak" tır. Çünkü kıraat, namazın rükünlerinden biridir. İmam Buhari bu konuda Hz. Ömer'in, Hişam b. Hakım ile, el-Furkan suresinin kıraati konusunda düştükleri ihtilafa yer vermiştir. Bu hadisin geniş açıklaması sayfa 1766 hadis no: 4992 de geçmişti. Bu başlığın ve hadisinin bundan önceki bablarla olan ilişkisi, keyfiyetteki farklılık ve kıraatin onu okuyana nispet edilmesinin caizliği açısındandır

İmran b. Husayn şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Ya Resulallah! (Cennetlik ve cehennemlik ezelde belli olduğuna göre) çalışanlar neye çalışıyorlar?" diye sordum. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Herkes ne için yaratıldıysa ona kolaylaştırılıp, hazırlanmıştır" buyurdu

Ali r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir cenazede bulundu. Orada eline bir değnek aldı, onunla yere vurup çizmeye başladı ve "Aranızdan cennetteki veya cehennemdeki yeri takdir edilip yazılmamış hiç kimse yoktur!" dedi. Sahabiler "Öyle ise (ameli terk edip) bu takdir ve yazıya dayanamaz mıyız?" dediler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem" Sizler çalışınız! Çünkü herkes yaratılmış olduğu şeye kolaylaştırılıp, hazırlanmıştır!" buyurdu ve şu ayetleri okudu: "Artık kim verir ve sakınırsa en güzeli de tasdik ederse, biz de onu en kolaya hazırlarız. Kim cimrilik eder, kendini müstağni sayar, en güzeli de yalanlarsa biz de onu en zora hazırlarız."(Leyl 5- 10) Fethu'l-Bari Açıklaması: Ayette geçen "ez-zikr" kelimesinden maksat, ezkar ve öğüt almadır denilmiştir. Bazıları bunun "hıfz" manasına olduğunu söylemişlerdir ki Mücahid'in açıklamasının gereği de budur

Ebu Hureyre'nin nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: ''Allah mahlukları hükmedip tamamladığı zaman yanında bulunan bir kitap yazdı ve orada 'Rahmetim gazabıma galebe etti' -veya- rahmetim gazabımın önüne geçti- hükmünü yazdı. O kitap arşın üstünde, Allah'ın yanındadır

Ibn Abbas (may Allah be pleased with him) reported: The verse "And do not recite [too] loudly in your prayer or [too] quietly but seek between that an [intermediate] way" (Al-Isra, 110) was revealed while the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was in hiding in Mecca. When the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) would raise his voice while reciting the Quran, the polytheists would hear him and would revile the Quran, the One Who revealed it, and the one to whom it was revealed. So Allah the Exalted said: "Do not recite loudly" — meaning, do not recite aloud in your prayer so that the polytheists hear you — "nor recite too quietly" — meaning, do not lower your voice so much that your companions cannot hear you — "but seek between that an intermediate way," so that you let your companions hear without shouting, so that they may receive the Quran from you

Fath al-Bari Commentary: "Allah the Exalted's words: 'He revealed it with His knowledge, and the angels bear witness.'" Allah revealed His other scriptures to all the Prophets in this manner as well. In the commentary of al-Tabari, the following statement is transmitted: "Allah revealed it knowing that you are worthy among people to receive it."

Ibn al-Jawzi states: The phrase "Anzalahu bi 'ilmihi" (He revealed it with His knowledge) has been explained in three ways: First: The view of al-Zajjaj — Allah revealed it while it contained knowledge within it. Second: Allah revealed it from His own knowledge. This view was expressed by Abu Sulayman al-Dimashqi. Third: Allah revealed it knowing that the Prophet was worthy among people to receive it. This view belongs to Ibn Jarir al-Tabari (Zad al-Masir).

Ibn Kathir says: "Anzalahu bi 'ilmihi" — meaning Allah revealed it containing within it clear proofs, guidance, the criterion (furqan), and knowledge of what He loves and is pleased with, and what He dislikes and is displeased with, for His servants to know (Ibn Kathir — summarized, II, 428).

Ibn Battal said: The meaning of "inzal" (revelation/sending down) is that Allah explains to His servants the meanings of the obligations contained in the Quran. The sending down of the Quran is not like the sending down of created physical objects, for the Quran is neither a body nor a created thing. The second view is the one unanimously accepted among the early (Salaf) and later (Khalaf) scholars of Ahl al-Sunnah. As for the first view, it follows the methodology of scholars of allegorical interpretation (ta'wil). What is transmitted from the Salaf scholars is that they unanimously agreed that the Quran is the speech of Allah, that it is not created, that Jibreel received it from Allah the Exalted and conveyed it to Muhammad (peace be upon him), who then conveyed it to his nation as the speech of Allah

"Mujahid said: The angel descends between the seventh heaven and the seventh earth." Al-Firyabi and al-Tabari transmitted this report through Ibn Abi Nujaih on the authority of Mujahid as: "He descends from the seventh heaven to the seventh earth.

Imam al-Bukhari included three hadiths on this subject: The first is the hadith narrated by al-Bara' ibn 'Azib regarding the supplication to be recited upon going to bed. A detailed explanation of this hadith was given in the Chapter on Supplications. The reason for including it here is the phrase: "I have believed in the Book You revealed."

The second is the hadith of Abdullah ibn Awfa, whose explanation was given in the Chapter on Jihad. It is included here for the phrase: "O Allah, O Revealer of the Book."

The third is the hadith of Ibn Abbas regarding the verse: "And do not recite [too] loudly in your prayer or [too] quietly." This verse was revealed while the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was in a state of concealment in Mecca. The explanation of this hadith was given at the end of the Tafsir of Surah Al-Isra. It is included here on account of the word "was revealed" (unzilat).

There are many verses in the Quran where the words "inzal" and "tanzil" explicitly appear. Al-Raghib states: The difference between "inzal" and "tanzil" when used in reference to the Quran and the angels is as follows: "Tanzil" is specific to contexts indicating that something was sent down in parts and successively, whereas "inzal" is more general than this. An example is Allah the Exalted's saying: "Indeed, We sent it down during the Night of Decree" (Al-Qadr, 1).

Zehdem şöyle demiştir: Cerm kabilesiyle Eş'arller arasında bir sevgi ve kardeşlik vardı. Cerm kabilesinden olan bizler Ebu Musa el-Eş'arl'nin yanında bulunuyorduk O sırada ona içinde tavuk eti olan bir yemek yaklaştmldı. Ebu Musa'nın yanında Teymullah oğuIIarından, Araplardan başka bir millete mensupmuş gibi olan bir zat vardı. Ebu Musa onu yeeğe çağırdı o da "Ben tavuğu bir kere tiksindiğim pis bir şeyi yerken gördüm, onun etini yememeye yemin ettim" dedi. Ebu Musa ona şöyle dedi: Gel de ben sana bu konuda bir hadis nakledeyim. Ben Eş'arllerden bir topluluk içinde Nebiin yanına gitmiş, kendisinden bizlere cihada gitmek üzere binek ve yük taşıma hayvanları vermesini istiyorduk. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "VAllahi ben sizleri develere yükleyemem. Benim yanımda sizleri yükleyeceğim develer yoktur" diye yemin etti. Bu arada Nebie bir miktar ganimet develeri getirildi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bizleri sorup "O Eş'arfler topluluğu nerede?" dedi. Bizlere hörgüçleri beyaz birkaç tane deve verilmesini emretti. Bundan sonra gittik ve kendi aramızda "Biz ne yaptık? Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bizleri develere yüklemeyeceğine ve yanında bizi yükleyecek develer olmadığına yemin etti. Sonra bizleri develere yükledi. Bizler Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e yeminini unutturduk. VaIIahi biz asla felah bulmayız!" dedik. Akabinde Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına döndük ve ona bu yeminini hatırlattık. Bunun üzerine o "Sizleri develere yükleyen ben değilim. Lakin sizleri Allah yüklemiştir. Bir de ben vAllahi bir şeye yemin eder de sonra yemin ettiğim şeyin zıttını daha hayırlı görürsem muhakkak o hayırlı olan işi yaparım ve yeminimden kefaretle çıkarım" buyurdu

Ebu Cemre ed-Duba'i şöyle demiştir: Ben İbn Abbas'a (Abdulkays heyeti olayını) sordum, o da şöyle dedi: Abdulkays heyeti, ResuluIIah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna geldi ve "Ya ResulaIIah! Seninle bizim aramızda şu Mudar kabilelerinden olan müşrikler vardır. Bizler sana ancak haram aylarda ulaşabiliyoruz. O halde sen bizlere öyle kestirme birtakım işler emret de bizler onları işIeyip, yapmakIa cennete girelim ve arkamızda kalanIarımızı da bu işleri yapmaya davet edelim!" dediler. ResuIuIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem onIara şöyIe buyurdu: "Ben sizlere dört şeyi işlemeyi emrediyor ve dört şeyi de işlemeyi yasaklıyorum: Sizlere Allah'a iman etmeyi emrediyorum: Sizler Allah'a iman etmek nedir bilir misiniz? Allah'tan başka ilah olmadığına şehadet etmek, namazı devamlı kılmak, zekatı vermek, ganimetten beşte birini vermektir. Ben sizlere dört şeyi yasaklıyorum: Dubba ve nakir denilen kaplarda, ziftlenmiş kaplarda ve hanteme denilen kapta (şıra) içmeyiniz

Aişe r.anha'nm nakline göre ResuIuIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyIe buyurmuştur: "Şu suretlerin sahipleri kıyamet gününde azap olunacaklar ve kendilerine 'Haydi yaptığınız suretlere can veriniz!' denilecektir

İbn Ömer'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Muhakkak ki şu suretlerin sahipleri kıyamet gününde azap olunacaklar ve kendilerine 'Haydin! Uydurup düzdüğünüz bu suretlere can veriniz!' denilecektir

Ebu Hureyre'nin nakline göre ResuIuIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyIe buyurmuştur: 'Aziz ve Celil olan Allah benim yarattığım gibi yaratmayı kastedip, savaşan kimseden daha zalim kim vardır? Haydi onlar bir zerre yaratsınlar veya bir tanecik yahut bir tek arpa tanesi yaratsınlar! buyurur

Ebu Musa el-Eş'ari'nin nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Kur'an'ı okumakta olan mu'min kişinin benzeri portakal meyvesi gibidir ki onun tadı güzel, kokusu da güzeldir. Kur'an'ı okumayan mu'minin benzeri hurma gibidir ki onun tadı güzeldir fakat kokusu yoktur. Kur'an'ı okumakta olan facir kişinin benzeri ise reyhane (fesleğen) otunun benzeri gibidir ki onun kokusu güzel, tadı acıdır. Kur'an'ı okumayan facir kişinin benzerİ de tadı acı ve güzel kokusu olmayan Ebu Cehil karpuzunun benzeri gibidir

Urve bin Zübeyr'in nakline göre Hz. Aişe r.anha şöyle demiştir: Bir takım insanlar, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e kahinlerin durumunu sordular. Bunun üzerine O "Kahinler (yani sözleri) hiç bir şey değildir!" buyurdu. Bu sefer onlar "Ya Resulallah! Kahinler bazen bir şey söylüyorlar da bu söyledikleri şey doğru çıkıyor" dediler. Ravi dedi ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Doğru olan bu kelime, haktandır ki onu bir cin (meleklerden) kapar ve sonra dostu olan kahin’in kulağına, tavuğun tekrar tekrar seslenmesi gibi tekrar tekrar söyler, kahinler de o bir hak sözün içine yüzden fazla yalan katıp karıştırırlar

Ebu Said el-Hudrl r.a.'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Güneşin doğduğu taraftan bir takım insanlar çıkacak. Onlar Kur'an okuyacaklar. Fakat Kur'an onların hançereleri ile köprücük kemikleri ötesine geçmeyecek. Onlar okun av hayvanını delip çıktığı gibi dinden çıkacaklar; onlar, okun bir daha atıldığı kirişine dönmez olduğu gibi artık bir daha dine dönmeyeceklerdir. " "Onların alametleri nedir?" diye soruldu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Onların alametleri saçlarını traş etmektir" veya "Saçlarını dibinden kazımaktır" buyurdu

Ebu Hureyre r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Rahman'a sevgili, dile hafif, mizanda ağır olan iki kelime vardır ki bunlar subhanallahi ve bi hamdihi, subhanallahi'l-azim'dir" demiştir