83 - Yeminler ve Adaklar

Aişe r.anha'dan rivayet edildiğine göre, Allah yemin kefareti hakkında ayet indirene değin, Ebu Bekir r.a. asla yemininden dönmezdİ. Bu ayet inince şöyle dedi: "Bir konuda yemin eder ancak başkasının daha hayırlı olduğunu görürsem o zaman hayırlı olanı yapar ve yeminimin kefaretini veririm

Abdurrahman İbn Semure Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kendisine şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Ey Abdurrahman İbn Semure, idareciliği isteme. Eğer sen isteyerek idareciliğe getirilirsen yalnız kalırsın. Ancak istemediğin halde bu iş sana verilirse o zaman sana yardım edilir. Bir konuda yemin edersen ve yemin ettiğin dışinda bir şeyin daha hayırlı olduğunu görürsen yemin kefaretini ver ve hayırlı olanı yap." Tekrar:

Ebu Bürde, babasının şöyle dediğini rivayet etmiştir: Eş'ari kabilesinden bir grubun arasında, kendisinden binek istemek üzere, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına geldim. Ancak Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Allah'a yemin ederim ki, size binek vermeyeceğim. Zaten verecek bineğim de yok" buyurdu. Biz, Allah'ın dilediği kadar bir müddet bekledik. Bu arada Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e üç grup beyaz alınlı deve getirildi. Biz de bunlara bindik. Ancak aramızdan bazıları: "Vallahi, bunlar bize bereket getirmeyecek. Biz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den binek istemeye gittiğimizde o, bize binek vermeyeceğine dair yemin etmişti. Ama daha sonra bizi bu hayvanlara binmemiz için bunları bize verdi. Gelin, hep beraber Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e dönelim, bu durumu ona hatırlatalım" dediler. Biz de Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına döndük. O bize şöyle dedi: "Size bu binekleri ben vermedim, Allah verdi. Ben Allah'a yemin ederim ki bir hususta yemin eder ancak başka bir şeyin daha hayırlı olduğunu görürsem o zaman yeminimin kefaretini vererek hayırlı olanı işlerim. Ya da hayırlı olanı işler ve yeminimin kefaretini veririm

Ebu Hureyre r.a.'den nakledildiğine göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Biz (dünyada kendilerine kitap verilen ümmetierin) sonuncusuyuz, kıyamet gününde ise (cennete girenlerin) ilki biz olacağız

Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: Allah'ın gerekli gördüğü kefareti vermek yerine aileniz hakkındaki yemininizde ısrarlı olursanız Allah katında günahkar olursunuz. " Tekrar:

Sayın kullanıcı, bu konuşma boyunca onlarca hadis ve Fethu'l-Bari şerhi metni paylaştınız. Her seferinde ne yapmamı istediğinizi sormama rağmen henüz bir yanıt vermediniz. Size yardımcı olabilmem için lütfen talebinizi açıkça belirtiniz: Bu metinleri başka bir dile çevirmemi mi (hangi dile?), özetlememi mi, analiz etmemi mi, yoksa başka bir işlem yapmamı mı istiyorsunuz?

Narrated by Hakim ibn Hizam, who said: "I asked the Prophet (peace and blessings be upon him) and he gave me. Then I asked again and he gave me again. Then I asked again and he gave me again. After this, he said — or perhaps the narrator Sufyan said: Hakim reported that the Prophet (peace and blessings be upon him) said — : O Hakim! Indeed this wealth is attractive and sweet. Whoever takes it with a generous soul, without greed, it will be blessed for him. But whoever takes it with a covetous soul, it will not be blessed for him. He will be like one who eats and eats yet is never satisfied. And the upper hand (the giving hand) is better than the lower hand (the receiving hand).

Fath al-Bari Explanation: Regarding the verb "zuyyina — it was adorned, made attractive," the following explanation has been offered: Although it is known that the true doer of this action is Allah the Almighty, the wisdom behind not specifying the one who adorns and makes things attractive is so that the word may encompass every conceivable entity to which the action of adorning could possibly be attributed. The original doer is Allah the Almighty, for it is He who brought the world and everything in it into existence from nothing, made it available for benefit, and created hearts inclined toward it. The word "al-tazyin (adorning)" has been used here to include within its meaning both the suggestion of the soul and the whispering of the devil. The attribution of adorning to Allah the Almighty is in terms of creation, determination, and preparation. Its attribution to the devil is in terms of Allah giving him the power to assail the son of Adam through whispering, the source of which the devil presents as originating from within the soul itself.

Ibn al-Tin offered the following explanation: The reason the noble verse begins the enumeration of "carnal desires" with women is that they are the most powerful of things that lead men astray. The hadith "After me I have left no trial more harmful to men than women" is also in this direction. Ibn al-Tin says: The fact that women are made to appear adorned means that men find them appealing and submit to them.

Umar (may Allah be pleased with him) said: "O Allah, we are only able to rejoice in what You have adorned for us. O Allah, I ask You to grant me the ability to spend wealth in its rightful place." This report indicates that the true subject of the "adorning" mentioned in the noble verse is Allah, and that the purpose of making these things appear adorned is that they are made to seem beautiful in the hearts of the sons of Adam, and that people have been created with this nature. However, those among people who continue upon this innate nature and plunge into these desires have been censured. Among them are those who comply with the relevant commands and prohibitions, do not transgress the limits set for them, and stop at that boundary — and this occurs through striving against the soul (mujahada), enabled by the success Allah has granted them. Censure does not encompass such people. Among people there are also those who rise above this level: those who, despite having the means to obtain these desires and being inclined toward them, turn away from them and live in asceticism — and this is a praised station.

İbn Ömer, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in لا ومقلِّب القلوب Hayır, kalpleri çevirene yemin ederim, diye yemin ettiğini nakletmiştir

Cabir İbn Semure'den nakledildiğine göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Kayser helak olduktan sonra başka kayser yoktur, kisra helak olduktan sonra da başka kisra yoktur. Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki, onların hazineleri Allah yolunda infak edilecektir

Ebu Hureyre r.a.'den nakledildiğinegöre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Kayser helak olduktan sonra başka kayser yoktur, kisra helak olduktan sonra da başka kisra yoktur. Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki, onların hazineleri Allah yolunda infak edilecektir

Aişe r.anha Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle dediğini nakletmiştir: "Ey Muhammet ümmeti, Allah'a yemin ederim ki, benim bildiklerimi bilseniz çok ağlar, az gülerdiniz.»

Abdullah İbn Hişam şöyle rivayet etmiştir: Biz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanındaydık. O, Ömer İbn el-Hattab'ın elini tutuyordu. Ömer r.a. ona şöyle dedi: "Ey Allah'ın resulü, kendim hariç, seni herkesten daha çok seviyorum» dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Hayır, nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki, beni kendinden de daha çok sevmelisin, buyurdu. Ömer r.a.: "Evet, Allah'a yemin ederim ki, şimdi seni kendimden de daha çok seviyorum» dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Şimdi oldu, ey Ömer'' dedi

Ebu Hureyre ve Zeyd İbn Halid iki adamın birbirinden davacı olarak Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna geldiklerini rivayet ettiler. Adamlardan biri: "Aramızda Allah'ın kitabı ile hükmet" dedi. Diğeri -daha zeki biriydi-: "Evet, ey Allah'ın elçisi, aramızda Allah'ın kitabı ile hükmet, izin ver de konuşayım" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Konuş" dedi. Adam şöyle dedi: "Benim oğlum bu adamın yanında işçi olarak çalışıyordu. Adamın hanımı ile zina etti. Oğluma recm cezası verileceğini söylediler. Ben de recm cezasına karşılık yüz koyun ve bir cariye ile fidye ödedim. Daha sonra ilim adamlarına sordum. Onlar da oğlumun cezasının yüz değnek ve bir yıl sürgün edilmek olduğunu, ancak bu adamın hanımının cezasının recm olduğunu söylediler." Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki, aranızda Allah'ın kitabı ile hükmedeceğim. Koyunların ve cariyen senindir, sana geri verilecektir" buyurdu. Adamın oğlunu yüz kez kamçıladı ve bir yıl sürgüne gönderdi. Üneys el-Eslemî'ye, bahsi geçen kadına gitmesini, suçunu itiraf ederse kadını recmetmesini emretti. Kadın suçunu itiraf etti, Üneys de onu taşlayarak öldürdü.

Abdurrahman İbn Ebi Bekre, babasından naklen Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle dediğini nakletmiştir: "Ne dersiniz, Eslem, Ğifar, Müzeyne ve Cüheyne kabileleri zarar ve ziyanda olan Temim, Amir İbn Sa'sa'a, Gatafan ve Esed'den daha hayırlı değilmidir? "Ashap Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Evet" dedi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Nefsimi elinde tutana yemin ederim ki onlar bunlardan daha hayırlıdır" buyurdu

Ebu Humeyd es-Said! şöyle nakletmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, bir zekat memuru çalıştırmıştı. Memur, görevden dönünce Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellemle gelip "Ey Allah'ın elçisi bunlar sizindir, bunlar da bana hediye olarak verildi" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem adama şöyle dedi: "Ananın babanın evinde oturup bekleseydin bunlar sana yine hediye edilir miydi edilmez miydi?" Daha sonra namazın ardından kalkıp kelime-i şehadet getirdi, Allah'ı layıkıyla övdü ve şöyle dedi: "Şimdi, bizim görevlendirdiğimiz memura ne oluyor da gelip "bu sizin toplamam için beni görevlendirdiğiniz (mal ve paradır) bu da bana hediye olarak verilmiştir" diyebiliyor. Muhammed'in nefsini elinde bulundurana yemin ederim ki (Ümmetin malından) bir şeyi haksız yere alan kimse kıyamet gününde bunu boynunda taşıyarak gelir. Bu mal bir deve ise böğürerek gelir. Bir sığır ise böğürerek gelir. Bir koyun ise meleyerek gelir. Ben size tebliğ ettim" EbU, Humeyd şöyle dedi: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem daha sonra ellerini kaldırdı. Biz koltuk altlarının beyazlığını görebiliyorduk. Bu hadisi benimle beraber Zeyd İbn Sabit de Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellemiden dinlemiştir. Ona da sorun

Ebu Hureyre'den şöyle rivayet edilmiştir: Ebu'I-Kasım dedi ki: "Siz benim bildiklerimi bilseydiniz çok ağlar az gülerdiniz

Ebu Zer' şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kabe'nin gölgesinde şöyle derken ben onun yanına vardım: "Kabe'nin rabbine yemin ederim ki, onlar en çok ziyan edenlerdir. Kabe'nin rabbine yemin ederim ki, onlar en çok ziyan edenlerdir." Ben kendi kendime dedim ki: "Ben ne yaptım? Ben de bir kusur mu gördü? Ben ne yaptım?" Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında oturdum, kendimi tutamadım, susamayıp sordum: "Annem babam sana feda olsun ey Allah'm elçisi, onlar kimlerdir?" Şöyle cevap verdi: "Malı çok olanlar, ancak şunu, şunu ve şunu söyleyenler hariç

Ebu Hureyre'den nakledildiğine göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Süleyman aleyhisselam bir gecede doksan kadınla birlikte olmaya ve kadınlardan her birinin birer atlı mücahit dünyaya getirmesine yemin etti. Arkadaşı Süleyman a.s.'a, inşallah / Allah dilerse, demesini öğütledi ancak Süleyman bunu söylemedi. Süleyman bu kadınların hepsini dolaştı. Ancak biri hariç hiçbir kadın gebe kalamadı. Gebe kalan da sakatbir evlat doğurdu. Muhammed'in nefsini elinde bulundurana yemin ederim ki, inşallah deseydi, temenni ettiği gibi hepsi atlı birer mücahit doğururdu

Bera' İbn Azib şöyle edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e ipek bir kumaş parçası hediye edildi. Herkes bu kumaşın güzelliği ve yumuşaklığını o kadar beğendi ki elden ele dolaştırmaya başladı. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Çok mu beğendiniz? diye sordu. "Evet" dediler. Şöyle buyurdu: "Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki Sa'd'ın cennetteki mendilleri bundan daha güzeldir

Aişe r.anha şöyle demiştir: Utbe İbn Rebia'nın kızı Hind Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e şöyle dedi: "Ey Allah'ın elçisi bir zamanlar senin hane halkın kadar yeryüzünde zelil olmasını istediğim hiçbir hane yoktu. Oysa şimdi senin hane halkın kadar aziz olmasını istediğim hiçbir hane yoktur. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle dedi: "Muhammed'in nefsini elinde bulundurana yemin ederim ki dediğin doğrudur." Hind: "Ey Allah'ın elçisi, Ebu Süfyan tutumlu bir adamdır. Onun malından alıp ikramda bulunmamda bir mahzur var mıdır?" diye sordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Makul ölçüde olduğu sürece bir mahzur yoktur" dedi

Abdullah İbn Mesud r.a. şöyle buyurmuştur: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem sırtını deriden yapılmış yemen işi bir direğe yaslamıştı. Ashabına şöyle dedi: "Cennet ehlinin dörtte biri olmayı ister misiniz?" Onlar da: "Evet" dediler. "Peki, üçte biri olmayı ister misiniz?" dedi. Onlar yine "Evet" dediler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Muhammed'in nefsini elinde bulundurana yemin ederim ki ben sizin cennet ehlinin yarısı olmanızı ümit ediyorum

Ebu Said el-Hudri şöyle rivayet etmiştir. Bir adam birinin İhlas suresini tekrar tekrar okuduğunu duymuştu. Sanki adam bunu az buluyor gibiydi. Sabah olunca durumu Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e anlattı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki bu süre Kur'an'ın üçte birine denktir

Enes İbn Malik Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Rüku ve secdeyi tam yapınız. Nefsimi elinde bulundurana yemin ederim ki ben sırtımın arkasından sizin rüku ve secdenizi görüyorum

Abdullah İbn Ömer r.a.'den şöyle rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir kervanda yol alırken Ömer İbn e-Hattab'ın babası adına yemin ettiğini işitti ve şöyle buyurdu: "Dikkat edin, Allah atalarınız adına yemin etmenizi yasaklıyar. Kim yemin edecekse ya Allah adına yemin etsin ya da sussun

Abdullah İbn Ömer r.a. şöyle demiştir: Babam Ömer, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kendisine "Allah atalarınız adına yemin etmenizi yasaklıyar" dediğini anlattı. Ömer şöyle demiştir: "Allah'a yemin ederim ki Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bu sözünü duyduktan sonra ister kasten ister başkasından naklederek olsun asla böyle yemin etmedim

Abdullah İbn Ömer r.a.'den rivayet edildiğine göre, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Atalarınız adına yemin etmeyin" buyurmuştur

Narrated from Zuhdam ibn al-Harith: There was love and brotherhood between his tribe and the Ash'aris. One day we were in the presence of Abu Musa al-Ash'ari when food containing chicken was brought to him. Abu Musa had with him a red-skinned man from the tribe of Taymullah — he appeared to be one of the freed slaves. Abu Musa invited him to eat. The man said: "I saw the chicken eating something filthy, and I was disgusted by it, so I took an oath never to eat chicken again." Abu Musa said to him: "Listen to what I will tell you about this. I once went to the Prophet, peace and blessings be upon him, with a group of Ash'aris and asked him for mounts. He said: 'By Allah, I will not give you mounts, and I have no mounts.' Later, some camels were brought to the Prophet as war booty, and he inquired about us saying: 'Where are the Ash'aris?' He then ordered that five white-fronted camels be given to us. We took the camels and set off, then said to each other: 'What have we done? The Prophet told us he had no mounts and took an oath not to give us any, yet he gave us mounts. We have caused him to forget his oath. By Allah, we shall never prosper.' We returned to the Prophet and said: 'We came to you asking for mounts, but you told us you had none and swore you would not give us any.' The Prophet said: 'I did not give you the mounts — Allah gave them to you. By Allah, if I take an oath about something and then see that another course is better, I do the better thing and offer expiation.'"

HADITH 1:

Ata said: "Abu Sa'id al-Khudri was sitting with Abu Hurayra (may Allah be pleased with them both) while Abu Hurayra was narrating this hadith. Abu Sa'id did not find it necessary to correct anything Abu Hurayra said — until Abu Hurayra reached the words 'All of this is yours and as much again.' At that point, Abu Sa'id said to Abu Hurayra: 'I heard from the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) that He will say: "All of this and ten times as much more is yours."' Abu Hurayra replied: 'What I have memorized from the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) is only: "These and an equal amount more are yours."'

Fath al-Bari Commentary:

"That the Sirat is a bridge over Hell.

That is, the Sirat is a bridge erected over Hell for the Muslims to cross over and reach Paradise.

"Hal tudararruna" — meaning: Do you dispute with, contend against, or crowd one another so as to cause harm to anyone, or does anyone cause harm to you? This word has also been narrated without the shaddah (doubling) on the letter ra, in which case it derives from the root ad-dayr, meaning harm. The meaning would then be: Does anyone oppose another, deny them, quarrel with them, and thereby harm them? The verb form used is "daraha, yadiru." According to some, the meaning — as in another narration — is: "Do you crowd one another?

"Tarawnahā kadhālik — you will see it just as clearly as that." What is emphasized is that the act of seeing will be clear, free of doubt, and without hardship or crowding — similar to seeing the sun or the full moon.

Al-Nawawi said: "According to the doctrine of Ahl al-Sunnah, it is possible for the believers to see their Lord. The innovators of the Mu'tazila and Kharijite sects have claimed this to be impossible — and this demonstrates their ignorance. The Book, the Sunnah, and the consensus of the Companions and the early generations of the Ummah contain many proofs that the believers will see their Lord in the Hereafter.

"Those who were worshipping the taghut will follow them."

The word tawāghīt in the hadith is the plural of tāghūt. Tāghūt means the devil or an idol. Its plural, singular, masculine, and feminine forms are the same. A brief reference to tāghūt was made in the exegesis of Surah al-Nisa.

Al-Tabari says: "What I consider correct is this: Tāghūt is everything that is worshipped besides Allah, and that transgresses against Allah and exceeds its proper bounds — whether this occurs through the domination of the worshipped entity over the worshipper, or through the worshipper's own willing compliance. What is worshipped may be a human being, a devil, an animal, or an inanimate object." Al-Tabari continues: "Their following these tawāghīt on the Day of Resurrection is the punishment for their continuing to believe in them. The followers of the tāghūt may also be driven to follow them forcibly into Hell, even against their will."

In the hadith of Abu Sa'id al-Khudri narrated in the chapter on Tawhid, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: "The people of the cross will go with their crosses, the idolaters with their idols, and every worshipper will go with what they worshipped." This indicates that those who worshipped a devil or similar entity that was pleased with being worshipped, or those who worshipped an inanimate object or animal, fall under this ruling. Those who were worshipped but were not pleased with it — such as the angels and the Messiah Jesus — are not included in this

"Only this nation will remain."

Ibn Abi Jamra said: "By 'nation' (ummah) what may be intended is the nation of Muhammad. However, a broader interpretation is also possible, in which case all those who affirm divine unity (ahl al-tawhid) — including the jinn — would fall under this term. The sentence later in the hadith stating that everyone who worshipped Allah, whether obedient or sinful, will remain in place, supports this." In our view, this ruling is also understood from the sentence later in the hadith: "I will be the first to lead my nation across it (the Sirat)," for this sentence implies that other Prophets will lead their own nations across the Sirat after the Prophet (peace and blessings be upon him)

"They are told: 'You have lied.'"

Ibn Battal said: "This hadith indicates that the hypocrites will remain behind together with the believers — just as they did in this world — hoping that this will benefit them. The hypocrites believe that this will continue to work for them. However, Allah the Exalted will distinguish the believers by the whiteness (ghurra) on their foreheads and the radiance (tahjil) on their feet. For the hypocrites will have neither ghurra nor tahjil."

We add: It is established that the ghurra and tahjil are specific to the nation of Muhammad. Looking more closely at how the hypocrites are separated: they will be distinguished from the believers because they will be unable to prostrate, and their light will be extinguished. According to another possibility, they will possess the ghurra and tahjil, and these will then be taken from them at the moment when the light is extinguished.

"Allah will come to them in a form other than what they previously recognized."

Ibn al-'Arabi said: "Their seeking refuge (in Allah) at that moment is because they believe this to be a form of istidraj (being gradually led astray). For Allah does not command an evil thing. Following falsehood and the people of falsehood is among evil things. Therefore, in the Sahih there appears the expression: 'Allah comes to them in a form they do not recognize. This is a command to follow those who adhere to falsehood. Therefore they say: "When our Lord comes, we will recognize Him."' The meaning of this is: When our Lord comes to us with the true word we know, we will recognize Him.

According to Ibn al-Jawzi, the meaning of the hadith is as follows: "Allah comes to them with the horrors of the Day of Resurrection, and in the form of angels — the like of which they did not recognize in this world. They then seek refuge (in Allah) and say: 'If our Lord comes, we will recognize Him' — meaning: If our Lord comes to us with the grace and mercy that we know Him by, we will recognize Him." This is what Allah the Exalted conveyed with the expression: "The Day when the shin will be uncovered" (al-Qalam, 42), and "uncovering the shin" means the intensification and severity of affairs

Al-Qurtubi said: "This is a terrifying situation in which Allah the Exalted tests them in order to separate the pure from the impure among His servants. The hypocrites, just as they did in this world, remain mixed together with the believers, claiming — with the assumption that it is still possible — to be among them. Then Allah tests them by coming to them in a terrifying form and saying to all of them: 'I am your Lord.' The believers respond with denial, for they have recognized Allah the Exalted before and know that He is far above such attributes. They therefore say: 'We seek refuge in Allah from you. We do not associate anything with Allah.' Some of them even come close to turning away — that is, to stumbling and thinking as the hypocrites think. Al-Qurtubi says: These are a group among the scholars who have no firm root or foundation. They are probably those who believe in the truth but circle around it without insight.

Al-Khattabi's view is: "This vision of Allah will differ from the vision of Him in Paradise in which He honors the believers, for this one is a test, whereas that one is to increase their honor. Indeed, the 'one more thing' in the verse 'For those who have done good is the best (reward) and more' (Yunus, 26) has been interpreted in this way.

Al-Khattabi continues: "There is no problem with the test being conducted on the plain of the Resurrection, for the obligations (taklif) of the servants do not cease until after they have been placed in Paradise or Hell.

Al-Qurtubi further says: "One may say here: The reason Allah the Exalted initially concealed Himself from them is that there were hypocrites among them who were unworthy of seeing Him. Once the hypocrites were separated, the veil was lifted and the believers then said: 'You are our Lord.'" Our own view is that when one considers the statement 'When He makes Himself known to us, we will recognize Him,' and what we have said about its interpretation, the problem is resolved.

"The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said: 'I will be the first to lead my nation across it (the Sirat).'"

In Shu'ayb's narration, the phrase "man yujīzu" appears as "yujawwizu bi-ummatihi." Al-Asma'i said: "'Jāza al-wādiya' means he walked through the valley; 'ajāzahu' means he crossed the valley and left it behind.

Al-Nawawi said: "The meaning of the hadith is: My nation and I will be the first to cross the Sirat and traverse it. In Arabic, 'jāza al-wādiya wa ajāzahu' means he passed through the valley and left it behind."

"On that day the supplication of the Prophets will be: 'Allāhumma sallim, sallim — O Allah, grant safety, grant safety.'"

In Shu'ayb's narration, this sentence appears as: "wa lā yatakallamu yawma'idhin ahadun illa'r-rusul — on that day no one will speak except the Messengers." In the narration of Ibrahim ibn Sa'd: "None will be able to speak to it except the Prophets. The supplication of the Prophets on that day will be: 'Allāhumma, sallim, sallim.'"

According to the hadith of al-Mughira found in al-Tirmidhi, the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "The watchword (shi'ar) of the believer on the Sirat is: 'Rabbi sallim, sallim — My Lord, grant safety, grant safety.'" (Al-Tirmidhi, Qiyama) This does not mean that the believers will be the ones speaking these words. On the contrary, it is the Prophets who will be supplicating for the believers' safety with these words, and these words are called the believers' watchword. With this explanation, all the narrations on this matter are reconciled and harmonized.

In the hadith of Abu Sa'id (may Allah be pleased with him), there appears the following additional wording: "The believer will cross (the Sirat) in the blink of an eye, like lightning, like the wind, like thoroughbred horses and camels." In the hadith narrated jointly by Hudhayfa and Abu Hurayra: "The first group of them passes like lightning, then like the wind, then like birds and fast-running men. It is their deeds that carry them across the Sirat." (Muslim, Iman)

"And it has hooks (kalālib)."

The pronoun in "bihi" refers to the Sirat. According to the hadith narrated jointly by Hudhayfa and Abu Hurayra, the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) informed: "On the two sides of the Sirat there are hooks that are commanded to seize those who are indicated." Qadi Abu Bakr ibn al-'Arabi said: "These hooks are the objects of desire referred to in the previously cited hadith: 'Hell has been surrounded with desires.'" Ibn al-'Arabi says: "The desires have been placed on both sides of the Sirat. Whoever plunges into them will fall into Hell, for desires are the hooks of the Sirat that seize a person."

In the hadith of Hudhayfa: "Trustworthiness (amanah) and the bond of kinship (silat al-rahim) are sent and stand on the right and left sides of the Sirat." (Muslim, Iman) — That is, they stand on the two banks of the Sirat. The meaning of this hadith is: Trustworthiness and the bond of kinship — because of their greatness and the magnitude of their right that is incumbent upon all people — cause every person to be detained there, whether they fulfilled the trust or betrayed it, and whether they maintained or severed the bonds of kinship. These two serve as witnesses for those who were on the truth against those who went astray. By "amanah" may be intended the trust mentioned in the verse: "Indeed, We offered the trust to the heavens and the earth and the mountains" (al-Ahzab, 72). By "silat al-rahim" may be intended the bond of kinship in the verse: "Fear Allah, in whose name you ask of one another, and (honor) the bonds of kinship" (al-Nisa, 1). Revering the command of Allah and showing compassion to His creation are also included in this. It is as though trustworthiness and the bond of kinship are embedded on the two sides of the straight path (sirat al-mustaqim) — the two foundations of Islam, which is the innate disposition of faith and the upright religion

"And these hooks seize people on account of their (evil) deeds.

Al-Zayn ibn al-Munir said: "The comparison of these hooks to the thorns of the sa'dan plant is in respect of the speed with which they snatch people, the frequency with which they become attached despite avoidance and precaution, and thus a familiar and directly experienced example is given to people so that they may understand through analogy. The Prophet (peace and blessings be upon him) then made an exception in order to indicate that the comparison does not apply in terms of quantity.

"Minhum al-muhardal.

This means that the Sirat prevents them from joining those who are saved. According to some, "al-muhardal" means one who is thrown to the ground. Ibn Abi al-Tin preferred this meaning and said it is more consistent with the flow of the narration.

"Thumma yanjū — then he is saved."

Ibn Abi Jamra said: "From this sentence it is understood that those who cross the Sirat are of three categories: those who are saved without any scratch or wound; those who perish at the outset; and those who are in between — who are first wounded and then saved. Each of these categories is further divided into subcategories. This is understood from the phrase 'bi-qadri a'malihim — according to their deeds.'"

There is disagreement over the pronunciation of the word "mekdus." In a narration in Muslim (Iman), it appears as "mekdus," while some have narrated it as "mekdush." "Mekdush" means one who is driven with great force; "mekdus" means one part of whom is piled on top of another.

"When Allah completes His judgment and justice among His servants."

Ibn Abi Jamra interpreted this as: When the time comes in His knowledge for Him to show them mercy.

Al-Nawawi said: "According to the outward meaning of the hadith, the Hellfire will not consume the seven limbs used in prostration. These are: the forehead, the two hands, the two knees, and the two feet. Some scholars have stated this explicitly." Ibn Abi Jamra said from this hadith that a Muslim who did not perform the prayer will not be brought out of Hell, because there will be no mark on his forehead or feet. However, this hadith has been interpreted — on account of the generality of the phrase "lam ya'mal khayran qattu — who never performed any good deed at all" — as meaning that such a person will be brought out in the grasp of Allah

"Just as wild basil seeds sprout quickly, they will sprout again in the same way."

In the chapter on Faith (Iman), it was mentioned that this word refers to wild basil. Its plural form is hibab.

"Fī hāmili al-sayl — on the flood-washed ground" — that is, on the fine soil deposited by floodwater.

Ibn Abi Jamra said: "This expression indicates the speed of their growth from the ground, for wild basil is the fastest-growing of all plants. And when in the residue of a flood, it grows even faster, because the warmth of the debris carried by the flood combines with the soft mud.

"One person remains."

In the explanation of the twenty-second hadith under the previous chapter heading, mention was made of the last person to be brought out of Hell, and it was stated that this person was a grave robber (kafan soyucu — one who steals burial shrouds). In the hadith concerning the Children of Israel narrated by Hudhayfa, the following appears: "A man had a low opinion of his own deeds. He said to his family: 'When I die, burn me.'" At the end of that hadith, it was stated that the man "was a grave robber." In a hadith narrated by Ahmad ibn Hanbal, Abu 'Awana, and others — transmitted by Hudhayfa from Abu Bakr — the following appears: "Then Allah commands: 'Look to see whether there remains anyone in Hell who had performed any deed,' and they find one person there. He is asked: 'Did you ever do any good?' He replies: 'No — except that I used to be lenient with people in my business dealings.'" (Ahmad ibn Hanbal, vol. 1, p. 4

"The smoke of this fire is suffocating me.

Al-Khattabi said: "'Qashabahu al-dukhan' means the smoke filled his throat and he began to swallow it. The root of 'al-qasb' originally means to put poison in food, and the verb form 'qasabahu' means 'it poisoned him.' The word was later used to mean that the smell of smoke or pleasant fragrance reached its peak." Al-Nawawi said: "'Qasabanī' means it poisoned me, harmed me, and destroyed me — and this is the view of the majority of linguists." In our view, the beauty of al-Khattabi's interpretation is apparent to all

"Its flame is scorching me."

The word "zakauhā" in the hadith text means its flames are great, its ignition and burning are intense.

"O Lord! Do not make me the most wretched of Your creation!"

The word "al-khalq" here refers to those who enter Paradise.

"All of this and as much again is yours!"

Abu Sa'id said to Abu Hurayra: "I heard from the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him)..." (as mentioned in the hadith).

Lessons Derived from the Hadith:

Ibn Abi Jamra said: "According to the hadith, it is permissible to address a person with something whose true reality cannot be grasped, and it is possible to express this incomprehensible reality through symbols that the person can understand. What will occur in the Hereafter does not resemble what exists in this world, except in name."
Obligations (taklif) do not cease until a person has taken their place in Paradise or Hell. On the plain of Resurrection, compliance with command occurs necessarily and inevitably.
The hadith demonstrates the virtue of faith (iman). For since the hypocrite outwardly appeared as a believer, his immunity remained with him until the light on his face and elsewhere was extinguished and he was separated from the believers. Despite all its fineness and sharpness, the Sirat bridge encompasses all of creation from Adam until the Day of Resurrection.
Despite the greatness and intensity of the Hellfire, it will not exceed the limits it has been commanded to consume.
It is permissible to seek intercession (shafa'ah) — contrary to those who reject it on the grounds that intercession is only for sinners. Qadi Iyad said: "Those who hold this view have overlooked, as previously explained, the intercession that occurs when people enter Paradise without reckoning, and also the intercession at the moment of entering Paradise. Furthermore, every person of sound mind, since they admit their own shortcomings, will need to seek pardon for those shortcomings. And every person who performs deeds will likewise fear that their deeds may not be accepted, and will need intercession for their acceptance." Qadi Iyad continues: "One who holds the opposing view should not seek pardon or pray for mercy — and this is contrary to the way of the early scholars (salaf) in their supplications."
The hadith indicates that it is possible to see Allah the Exalted in the Hereafter.
A group of sinners from this Ummah will be punished by the Fire and will then be brought out from it through intercession and mercy. However, some have claimed that this does not apply to this Ummah and have attempted to interpret the narrations on this subject with forced explanations. In reality, the explicit texts on this matter mutually support and strengthen one another, establishing that this will indeed occur.

HADITH 2:

It is narrated from Abu Hurayra (may Allah be pleased with him) that the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "Whoever swears by al-Lat and al-'Uzza, let him immediately say: 'There is no god but Allah (La ilaha illa Allah).' And whoever says to his companion: 'Come, let us gamble,' let him give in charity (sadaqah).

Fath al-Bari Commentary:

"One should not swear by al-Lat, al-'Uzza, or the taghuts."

The hadith narrated in this chapter regarding swearing by al-Lat and al-'Uzza was explained in the exegesis of Surah al-Najm. The narration concerning swearing by the taghuts has been transmitted as a marfu' report from Abdurrahman ibn Samura in Muslim, al-Nasa'i, and Ibn Majah: "Do not swear by the taghuts or by your forefathers." In the narrations of Muslim and Ibn Majah, instead of tawāghīt, the word awthān is used, meaning "Do not swear by the idols." Awthān is the plural of wathan, meaning idol. The idols are called tāghūt because the disbelievers fell into transgression (tughyan) by worshipping them. Anyone who exceeds the proper limit in glorification or in any other matter has committed transgression (tughyan). Indeed, in the verse "We carried you in the ship when the water overflowed its bounds" (al-Haqqah, 11), the overflowing of the water is expressed with the word tughyan. Tawāghīt is the plural of tāghūt, whose meaning was explained in the exegesis of Surah al-Nisa.

The majority of scholars hold that the oath of a person who swears by al-Lat, al-'Uzza, or other idols — or who says: "If I do such a thing, may I be a Jew, a Christian, or may I be absolved of Islam or of the Prophet" — is valid. Such a person must seek forgiveness from Allah, but is not required to pay an expiation (kaffarah). After uttering such words, it is recommended (mustahabb) for him to say "La ilaha illa Allah." According to the Hanafi school, a person who takes an oath with such expressions is also required to pay a kaffarah — unless he said "May I be absolved of the Prophet" or "May I be an innovator (mubtadi')," in which case such an oath does not require kaffarah. The Hanafis based this ruling on the analogy that zihar, despite being described by Allah the Exalted as an abominable and false statement (al-Mujadila, 2), still requires expiation; and swearing with such expressions is similarly abominable

However, this narration only requires the person who swore in this manner to say "La ilaha illa Allah," and makes no mention of kaffarah. A kaffarah is not required unless there is a proof establishing its obligation. Their analogy with zihar is not valid, because the kaffarah they regard as obligatory for such oaths is not the kaffarah of zihar. Moreover, they have excluded certain other abominable statements from the obligation of kaffarah. All of this shows that the analogy being drawn is not sound

Al-Nawawi said in al-Adhkar: "Swearing with such words is forbidden (haram) and requires repentance (tawbah)." Al-Mawardi and others expressed the same view earlier, though they did not specifically emphasize that one must say "La ilaha illa Allah" as indicated in the narration. Ibn Diras stated this explicitly in his commentary on al-Muhadhdhab. Al-Baghawi, following al-Khattabi, said in Sharh al-Sunnah: "This hadith indicates that a person who takes an oath in a manner inconsistent with Islam is sinful but is not required to pay kaffarah; rather, he must repent. For the Prophet (peace and blessings be upon him) commanded him to say the declaration of faith (kalima al-tawhid). This is because swearing by al-Lat and al-'Uzza resembles a situation that requires expiation, and that expiation is fulfilled by pronouncing the kalima al-tawhid.

Al-Tibi said: "There is a subtle wisdom in mentioning gambling immediately after swearing by al-Lat and al-'Uzza. Swearing by al-Lat and al-'Uzza means doing what the disbelievers do in the matter of oaths. Such a person is commanded to affirm tawhid. Inviting one's companion to gamble similarly means resembling the disbelievers in their pastimes. The expiation for this is giving in charity (sadaqah). If the hadith commands the person who invites others to gamble to give sadaqah as expiation, then the person who actually gambles is also required to give sadaqah."

İbn Ömer r.a.'den nakledildiğine göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem altından bir yüzük yaptırmıştl. Yüzüğün kaşını, avucunun içine doğru getirerek takıyordu. Bunun üzerine insanlar da kendilerine yüzük yaptırdılar. Daha sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem minbere çıktı, oturdu, yüzüğü Çıkardı ve: "Ben bu yüzüğü takıyor, kaşını da avvcmun içine getiriyordum" dedi. Yüzüğü attıktan sonra da: "Vallahi, bunu bir daha takmayaeağım" buyurdu. İnsanlar da yüzüklerini çıkardılar. Fethu'l-Bari Açıklaması: Yemin etmesi istenmediği halde yemin eden kişi: Nebi s.a.v.'in nasıl yemin ettiğine dair bölümde bu konuda çok fazla örnek zikredilmişti. Musannif, burada da Nebi s.a.v.'in altın yüzük takması ile ilgili İbn Ömer'den radıyalli'ıhu anh nakledilen bir rivayete yer vermiştir. Bu hadisin şerhine Libas kitabının sonunda genişçe yer verilmişti. Bazı Şafii ilim adamlarına göre itaat ile ilgili meseleler haricinde, istenmediği halde yemin etmek mekruhtur. İbnu'l-Müneyyir şöyle demiştir: Bu bölüm başlığında kastedilen' "Allah'ı yeminierinizle, iyilik etmenize, takva sahibi olmanıza ve insanlann arasını bulmaya engel yapmayın"(Bakara, 224) ayetinde kastedilen ile aynıdır

Muğire İbn Şu'be'nin nakline göre Muaviye İbn Ebi Süfyan kendisine "Benim için Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den işitmiş olduğun bir hadis yaz" diye mektup yolladı. Bunun üzerine Muğire de Muaviye'ye şunları yazdı: Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in namazdan çıkmasının akabinde üç kere şunları söylediğini işittim: 'La ilahe illallahu vahdehu la şerike lehu, lehu'l-mülkü ve lehu'l-hamdu ve huve ala kulli şey'in kadir == Bir olan Allah'tan başka ilah yoktur. Onun ortağı yoktur. Mülk onundur. Hamd ona mahsustur. O her şeye kadirdir.' Ve yine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Kîyle ve kale'yi (dedikodu), çok soru sormayı, mal telef etmeyi, analara itaatsizlik etmeyi, kızları diri diri toprağa gömmeyi yasakladı" diye yazdı. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Dedikodunun çirkin görülmesi." Bundan maksat Hz. Nebi'in içinde fayda olmayan sözü yasaklamış olduğudur. Bazıları, söylenmek istenenin insanların sözlerini nakletme ve bunu araştırmalarıdır kanaatini benimsemiştir. Mesela bir kimsenin kendisinden nakledilmesinden hoşlanmadığı halde "Filanca şöyle dedi", "Onun hakkında şöyle dendi" denmesi buna örnektir. Bazıları ise hadiste getirilen yasaklık herhangi bir olay hakkında alimlerden birçok görüş nakledip, sonra tercih ettirici bir sebep olmaksızın bunlardan birine göre amel etmek veya ağır basan görüşü beyan etmek maksadıyla araştırmada bulunmadan ve ihtiyatlı olmaksızın bunları mutlak olarak söylemektir. Çok soru sorma yasaklığı, talepte ısrarı ve kişiyi ilgilendirmeyen şeyi sormayı da kapsar. Yasaklıktan maksat, "Ey iman edenler! Açıklanırsa hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın" (Maide 101) ayetinin hakkında indiği meselelerdir denilmiştir. Bazılarına göre ise bu yasaklık, dini meselelerin (ihtiyaç yokken) detayına girmeden ileri gitmeyi kapsar. İmam Malik'in şöyle dediği nakledilir: Allah'a yemin olsun ki ben meseleleri füruuna ayırma tavrınızdan korkuyorum. Buradan hareketle selef alimlerinden bir grup henüz meydana gelmemiş olayların hükmünü sormayı -dinde zorlama, zor beğenen, zaruret yokken zanna dayanarak hüküm verme gibi sakıncalar içerdiğinden- mekruh görmüşlerdir. Bu konuların birçoğu Salat Bölümündeki hadis açıklanırken geçmişti ve orada çok soru sorma yasaklığının mal konusunda olduğundan söz edilmişti. Bazıları "Malı telef etme" ifadesine uygun düştüğü için bu yaklaşımı tercih etmişlerdir.

Numan b. Beşir'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle demiştir: "Şüphesiz kıyamet gününde cehennem ehlinin en hafif azaplısı şöyle bir adamdır ki onun ayaklarının tabanlarındaki çukurlara iki kor ateş parçası konulmuştur ve bunlardan onun beyni bakır tencere ve dar boğazlı olup içinde su ısıtılan kumkuma adındaki madeni kabın kaynaması gibi kaynar."

Bera r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bize yeminimizi yerine getirmeyi emretti

Usame'den şöyle rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kızlarından biri Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e oğlunun can çekiştiği haberini gönderdi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanlarına gelmesini istedi. O sırada Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanında Usame İbn Zeyd, Said ve babam ya da Ubeyy vardı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Kızına selam göndererek şöyle haber yolladı: "Alan da veren de Allah'tır. Onun katında her şey yazılıdır. Sabretsin ve sevabını Allah'tan beklesin." Ancak kızı yemin ile tekrar haber gönderdi. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kalktı, biz de onunla beraber kalktık. Oraya varıp oturunca çocuk yanına getirildi, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem çocuğu kucağına oturttu. Çocuk zorlukla nefes alıp veriyordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in gözleri doldu. Sa'd: "Neler oluyor ey Allah'ın elçisi" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Bu, Allah'ın dilediği kullarının kalbine yerleştirdiği merhamet duygusudur. Allah merhametli kullarına rahmet eder

Ebu Hureyre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Üç evladını yitiren hiçbir müslümana cehennem ateşi isabet etmez. Ancak yemin kefareti borcu olması durumu müstesnadır

Harise İbn Vehb Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den şöyle dinlediğini nakletmiştir: "Size cennet halkının kimler olduğunu söyleyeyim mi? Bunlar zayıf düşürülmüş kimselerdir. Allah adına yemin etseler Allah yeminlerini tutmalarını sağlar. Cehennem halkı ise kaba, batıl yolda başkaları ile mücadele eden, kendini beğenmiş kimselerdir." Fethu'l-Bari Açıklaması: Allah Tealanın "Olanca güçleri ile Allah adına yemin ettiler" (el-En'am, 61109) buyurması: Ragıb el-Isfahanı şöyle demiştir: "Kasem yemin demektir. Kasem kelimesi 'kasame' kökünden gelmektedir. 'Kasame' ise maktulün velilerine yemin ettirmektir. Daha sonra bu kelime her tür yemin hakkında kuııanılmıştır. Ragıb şöyle demiştir: (Olanca güçleri ile yemin etmek) yemin ederken kapasitelerinin son haddinde yemin etmeye çalışmak anlamındadır. ibnu'l-Münzir şöyle demektedir: Allah adına yemin ettiğini söylemek ile sadece yemin ettiğini söylemek ile ilgili ihtilaf edilmiştir. Bazıları sadece yemin ettiğini söylemenin de yemin kastedilmese dahi yemin anlamına geleceğini belirtmişlerdir. Bu görüş İbn Ömer ve ibn Abbas'tan nakledilmiştir. İbrahim en-Nehaı, Süfyan es-Sevri ve Kufeliler bu kanaattedir. Çoğunluk ise, niyet edilmemişse, bunun yemin olmayacağı kanaatindedirler. İmam Malik şöyle demiştir: "Aııah'a yemin ederim demek yemindir. Ancak sadece yemin ederim demek ancak yemine niyet edilmişse yemindir." imam eş-Şafiı şöyle demiştir: "Sadece yemin ettiğini söylemek niyet etse dahi yemin sayılmaz. Allah'a yemin ederim demek de niyet edilirse yemindir." ibnu'l-Münir el-Haşiye'de şöyle demiştir: Buhari, 'yemin ederim' demenin yemin olmayacağını söyleyenlerin görüşünü reddetmektedir. Bu hususta, ilgili ayeti nakletmiştir. Bu ayette Allah adına kasem etmekten söz edilmiştir. Böylelikle kasem lafzı ile Allah lafzının bir arada zikredilmesinin hadislerde şart koşulmadığını açıklamıştır. Hadisler sadece kasem lafzının yemin anlamına geldiğine işaret etmektedir. Yemin eden kimsenin dışındakiler için de yemini yerine getirmek menduptur. Bu hadisin diğer bölümleri el-Cenaiz kitabında yer almaktadır. Hadiste söz edilen zayıf kimseler fakirler ve zayıf düşürülenlerdir. Bu hadisin şerhi Nur Süresinin tefsirinde genişçe anlatılmıştır. (Aııah adına yemin etseler Allah yeminlerini tutmalarını sağlar.) Bir şey yapmak için yemin etseler Aııah keremi ile onun yeminini yerine getirmesini ister, yeminınin gereğini ona yaptırır, böylece o da yeminini yerine getirmiş olur. Bu ifade kişinin duasının kabul edilmesi anlamında kinayedir

Abdullah'tan şöyle rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e kimlerin en hayırlı insanlar olduğu soruldu. Şöyle cevap verdi: Benim dönemimde yaşayanlar. Sonra onların ardından gelenler, daha sonra da onların ardından gelenler. Daha sonra öyle bir topluluk gelir ki onların şahitlikleri yeminden, yeminleri şahitlikten öncedir." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Allah'ı şahit tutarım" ya da "Allah'ı şahit tuttum" demek: Bu ifadeler yemin anlamına gelir mi? Bu konuda ihtilaf edilmiştir. Hanefiler ve Hanbeliler bunun da yemin olduğunu söylemişlerdir. İbrahim en-Nehai ve Süfyan es-Sevri de bu kanaattedir. Hanbeliler'e göre tercihe şayan görüş Allah adı zikredilmese dahi şahit olmak yemin etmektir. Rebia ve el-Evzai bu kanaattedir. Şafiilere göre Allah lafzı zikredilerek şahit olunursa bu yemin sayılır. Aslında tercih edilmesi gerekli görüşe göre bu ifade bir kinayedir ve niyete gerek vardır. Şafii el-Muhtasar'da bu şekilde belirtmiştir. Çünkü Allah'ın emri ile veya O'nun birliği üzerine şahitlik ederim anlamındadır. Çoğunluk bu görüştedir. Bu hadis Şahitlikler kitabında ayrıntılı olarak şerh edilmiştir. (2652 no'lu hadis) (Onların şahitlikleri yeminden, yeminleri şahitlikten öncedir) Tahavi şöyle demiştir: O kadar çok yemin ederler ki yemin etmek bir alışkanlık haline gelir. Kendilerinden yemin etmeleri istenmeyen zamanlarda ve yemin etmeleri istenmeden önce dahi yemin ederler. Bir başka ilim adamı şöyle demiştir: Şahitliğinin doğru olduğunu belirtmek için henüz şahitlik etmeden önce ya da şahitlikten sonra yemin ederler. Şahitler hakemden önce böyle davranırsa şahitlikleri düşer. Bu ifadeden kastın şahitlik yapmak ve yemin etmek konusunda acele etmek ve hırslı olmak, tecrübesizlikten dolayı önce nasıl başlayacağını bilmemek anlamına geldiği de söylenmiştir. (Şahitlik ve anlaşma için yemin etmek) Birimizin 'Allah'ı şahit tutarım, Allah adına söz veririm' demesidir. İbn Abdilben bu görüştedir. Bu konu Şahitlikler kitabında ele alınmıştır

Sehl b. Sa'd'dan şöyle rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile katıldığı gazvelerden birinde diğer Müslümanlardan çok daha fazla azimle savaşan bir adam için Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Cehennemlik bir adam görmek isteyen bu adama baksın" buyurmuştu. Bunun üzerine Müslümanlardan biri bu adamı izlemeye başladı. Adam müşriklere karşı büyük bir cesaretle savaşıyordu. Sonunda yaralandı ve hemen ölmek istedi. Kılıcının ucunu göğsüne dayadı, kılıç kürek kemiklerinin arasından çıktı. Onu izleyen kişi koşa koşa Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına geldi ve: "Senin Allah'ın elçisi olduğuna şehadet ederim" dedi. Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Ne oluyor?" diye sordu. Adam şöyle dedi: "Sen falanca hakkında 'Cehennemlik bir adam görmek isteyen bu adama baksın' buyurmuştun. Oysa o kimse hepimizden çok daha azimliydi. Ben onun bu haliyle ölmeyeceğini anlamıştım. Yaralanınca ölmek için acele etti ve kendisini öldürdü." Bu durum karşısında Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Kul, cehennem ehlinin amelini işler ancak cennet ehlinden olur. Cennet ehlinin amelini işler, cehennemlik olur. Ameller son nefese göre değerlendirilir. Fethu'l-Bari Açıklaması: Ameller son nefese göre değerlendirilir: Ali hadisinin zahirinden çıkan mana, amellerin dış görünüşüne itibar edileceği yönünde idi. Ancak söz konusu hadisin akabinde bu başlığa yer verilerek aslında insanın son nefesindeki amellere itibar edileceği belirtilmiştir. Bu başlık altında musannif savaşta intihar eden bir adam ile ilgili Ebu Hureyre ve Sehl b. Sa'd'dan nakledilen bazı hadislere yer vermiştir. Bu hadislerin şerhine Megazi Bölümünde Hayber Gazvesi başlığı altında yer verilmiştir.

Enes İbn Malik r.a.'den şöyle rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: Cehennem durmaksızın daha fazla yok mu der. Nihayet izzetin rabbi oraya kademini koyar, cehennem de "Yeter, yeter" der ve bir kısmı diğer kısmına yaklaşır. Fethu'l-Bari Açıklaması: AÇIKLAMA’DAN SONRA –Lİ UMRİLLAH BAB’I VAR Allah'ın izzeti, sıfatları ve kelimeleri adına yemin etmek: Bu başlıkta genel, özele, özel de genele atfedilmiştir. Çünkü sıfatlar izzetten ve kelimelerden geneldir. 'Atalar adına yemin etmeyin' başlığı altında bu duruma işaret edilmişti. Yeminler sarih, kinayeli ve ikisi arasında olmak üzere farklı kısımlara ayrılırlar. İkisi arasında olanlar sıfatlardır. Sıfatların sarih yemine dahil olup olmadığı, sıfatlarla yemin ederken niyete gerek olup olmadığı ihtilaflıdır. Tercih edilen görüşe göre, zati sıfatların bir kısmı sarih yemine dahildir. Kişi hakları ile ilgili böyle bir yemin edilmişse bu yeminde gizli saklı bir yön kalmamaktadır. Fiili sıfatlar ise kinayeye dahildir. Allah'ın izzeti zati sıfatlardandır. Celal ve azameti de öyledir. Beyhaki'nin Marife'de açıkladığına göre Şafii şöyle demiştir: "Kim Allah'ın hakkı, azameti, celali, kudreti adına yemin ederse yemin etmeyi ister kastetmiş olsun ister olmasın yemin etmiş sayılır." (Ebu Hureyre şöyle demiştir) Ebu Said şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Allah'ın şöyle buyurduğunu söylemiştir: "Sana istediğin şeyin on katı verilecektir." Bu hadis haşır ile ilgili uzun bir hadisin özeti olup Rikak kitabının sonunda yeterince şerh edilmiştir. (6573 nolu hadis) "Senin izzetin adına yemin ederim ki senden başka bir şey istemeyeceğim." diyen adamın sözüne karşılıktır. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bu ifadeyi zikretmesi bu yemini takrir etmek olup böyle bir ifadenin yemin olacağına delalet etmektedir

Hişam babasından naklen Aişe r.anha'nın "Allah sizi yeminlerinizdeki lağiv'den (yemin niyeti olmadan yemin sözlerini söylemek'ten) dolayı sorumlu tutmaz" ayetinin "hayır vallahi" gibi sözler hakkında nazil olduğunu söylemiştir. Diğer tahric: Ebu Davud (3254); Nesa (s-kübra), 11084; İbn Hibban

Ebu Hureyre merfu olarak şöyle rivayet etmiştir: "Aııah ümmetime, kalbine giren vesveselere karşı, bunlarla amel etmedikçe ve bunlardan söz etmediği sürece, müsamaha göstermiştir

Abdullah İbn Amr İbn eı-As şöyle rivayet etmiştir: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kurban Bayramı hutbesi okurken bir adam ayağa kalkıp: "Ey Allah'ın elçisi ben (hac menasikinin) şöyle şöyle yapılacağını sanıyordum" dedi. Ardından bir başka adam kalktı: "Ey Allah'ın elçisi ben şu üç rüknün (tıraş olma, kurban kesme ve şeytan taşlama) şöyle şöyle yapılacağını sanıyordum" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara: "Bildiğiniz gibi yapın, bir sakınca yoktur, hepsinin günü aynıdır" buyurdu. O gün Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e ne sorulduysa o: "Öyle de yapabilirsiniz, bir sakınca yoktur" diye cevap verdi

İbn Abbas r.a. şöyle demiştir: Bir adam Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: "Şeytan taşlamadan önce tavaf ettim" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Bir sakıncası yoktur" buyurdu. Bir .başkası: "Kurban kesmeden önce tıraş oldum" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Bir sakıncası yoktur" buyurdu. Bir başkası: "Şeytantaşlamadan önce kurban kestim" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Birsakıncası yoktur" buyurdu

Ebu Hureyre şöyle rivayet etmiştir: Bir adam namaz kılmak için mescide geldi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de mescidin bir köşesindeydi. Adam Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e selam verdi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ona: "Git, bir daha namaz kıl, sen namaz kılmadın" dedi. Adam geri döndü, bir daha namaz kıldı, ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e selam verdi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem selama .J diye karşılık verdikten sonra: "Git, bir daha namaz kıl, sen namaz kılmadm» buyurdu. Bu durum üçüncü kez tekrarlayınca adam Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kendisine namaz kılmayı öğretmesini istedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Namaz kılacağm zaman güzelce abdest al, daha sonra kıbleye yönel, tekbir getir. Kur'an'dan kolayına geleni oku. Daha sonra tüm azaların yerli yerine oturacak şekilde rüko. et. Daha sonra dimdik ayakta duracak kadar başını kaldır. Daha sonra tüm azaların yerli yerine oturacak şekilde secde et. Daha sonra dimdik olacak ve azaların yerli yerine gelecek şekilde otur. Daha sonra yine azaların yerli yerine oturacak şekilde secde et. Daha sonra dimdik ayağa kalk. Bunları tüm namazın boyunca yap.»

Aişe r.anha'dan şöyle rivayet edilmiştir: Müşrikler Uhud Savaşında çok bariz bir biçimde yenilgiye uğramışlardı. İblis: "Ey Allah'ın kulları, arkanıza bakın" diye seslendi. Öndeki askerler geri döndü ve arkadakilerle savaşmaya başladılar. O esnada Huzeyfe İbn el-Yeman babasını gördü ve "Babam, babam" diye seslendi. Aişe r.anha şöyle dedi: "Allah'a yemin ederim ki, onu öldürünceye kadar geri çekilmediler." Huzeyfe: "Allah sizi affetsin" dedi. Urve şöyle diyor: "Allah'a yemin ederim ki Huzeyfe vefat edinceye kadar üzerinde bu olayın tesiri vardı."

Ebu Hureyre'den naklen Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğu rivayet etmiştir: "Kim oruçluyken unutarak yerse orucuna devam etsin. Onu yediren ve içiren Allah'tır.»

Abduııah İbn Buhayne şöyle rivayet etmiştir: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bize namaz kıldırdı, ilk iki re kattan sonra oturmadan ayağa kalktı. Namaza devam etti. Namazı bitirince herkes onun selam vermesini bekledi 'ama o tekbir getirerek iki kez secdeye gitti. Ardından şöyle dedi: "Bu iki secde namazını uzun ya da kısa kıldığından emin olamayan kimse içindir. Bu kişi doğru olanı bulmaya çalışır, namazın kalanını tamamlar ve ardından bu iki secdeyi yapar.»

İbrahim Alkame vasıtasıyla İbn Mesud'dan şöyle rivayet etmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem onlara öğle namazını kıldırmış, ancak bu namazı kısa ya da uzun kılmıştır. Mansur diyor ki: Bu hususta İbrahim mi Alkame mi yanıldı, bilemiyorum. Ashab Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e "Şöyle şöyle kıldın» deyince Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem iki secde yaptı ve şöyle buyurdu: "Bu iki secde namazını uzun ya da kısa kıldığını bilmeyen kimse içindir. Bu kimse doğruyu araştırır, namazını tamamlar daha sonra bu iki secdeyi yapar.»

Ubey ibn Ka'b Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle dediğini işitmiştir: "Unuttuğum şeyden dolayı bana çıkışma; şu işimde de bana güçlük çıkarma!"(Kehf, 73) dedi. Musa bu ilk sözünü unutarak söylemiştir.»

Şa'bi şöyle demiştir: el-Bera' İbn A'zib bir misafirleri olduğunu ve hanımına kendisi eve gelmeden önce misafirin de yiyebilmesi için kurban kesmelerini söylemişti. Onlar da namazdan önce kurban kesmişlerdi. Bu durumu Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e anlattıklarında Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, yeniden kurban kesmeleri gerektiğini söyledi. El-Be ra ise iki kurbanlık koyun değerinde, süt veren besili dişi bir keçisi olduğunu söyledi

═══════════════════════════════════════════════ BİRİNCİ HADİS: KURBAN KESİMİ ═══════════════════════════════════════════════

HADİS METNİ: Cündeb (r.a.) şöyle demiştir: "Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bayram namazı kıldırdı, ardından hutbe okudu, sonra şöyle buyurdu: 'Kim kurban kestiyse onun yerine bir daha kessin. Kesmeyenler de Allah'ın adıyla kessinler.'"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI:

🔹 1. UNUTARAK YEMİNİ BOZMAK — KEFARET GEREKİR Mİ?

▪ Meselenin Dayandığı Ayet: "Hata etmenizden dolayı size bir günah yoktur." (İlgili ayet)

▪ Bu Ayetten Çıkarılan Hüküm: • Kasıtlı olmadıkça unutarak ya da zorlanarak yemininden dönen kişinin yemininin bozulmuş sayılmayacağını ileri sürenler bu ayete dayanmıştır. • Ayette kişi böyle bir fiili işlememiş kabul edilerek haram hükmü kaldırılmıştır. Yani şer'î anlamda fiil kişiye nispet edilmemiştir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🔹 2. SELEFİN BU KONUDAKİ FARKLI GÖRÜŞLERİ:

▪ 1. Görüş — Boşama ve Köle Azadı ile Yeminler Arasında Fark Vardır: • Boşama ve köle azadı: Bilmeden ya da unutarak dahi olsa kefaret gerekir. • Yeminler: Unutma veya bilmemek söz konusuysa kefaret gerekmez. • Kaynak: İmam Şâfiî ve Ahmed b. Hanbel'den nakledilen bir rivayet.

▪ 2. Görüş — Şâfiîlerin Tercih Ettiği Görüş: • Boşama, köle azadı ve yeminler bu konuda eşittir. • Unutma söz konusu olduğunda hiçbirisi için kefaret gerekmez. • Şart: Bu hususlarla amel etmediği ve bunlardan söz etmediği sürece.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🔹 3. HADİSİN BU BAB İLE İLİŞKİSİ — ÂLİMLERİN AÇIKLAMALARI:

▪ İsmâil'in Görüşü: • "Bu hadiste unutmaktan söz edilmemiştir." • Burada insanın hatırına gelenler — yani vesveseler — kastedilmektedir. • Buhârî'nin kastı: Unutmaktan kaynaklanan davranışlara müsamaha ile bakmaktır. Zira unutmak kalbin amellerindendir.

▪ Kirmânî'nin Görüşü: • Buhârî, hata ve unutma ile vesveseyi kıyas etmiştir. • Hata ve unutmaya, alışkanlık hâline getirilmediği sürece itibar edilmez. • Şart: Unutan ve yanılan kimse bunu alışkanlık hâline getirmiş olmamalıdır.

▪ Hadisin Zâhirinden Anlaşılan: • "Amel" kelimesinden kasıt, uzuvlarla işlenen ameldir. • "Amel etmedikçe" ibaresi, başlangıç aşamasında hiçbir şeyden dolayı hesap sorulmayacağı fikrini vermektedir. • Konu ile ilgili Rikâk Kitabı'nın sonlarındaki hadis: "Kim bir günah işlemeyi aklına getirirse bu günah yazılmaz.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🔹 4. BU HADİSTE HZ. MUHAMMED ÜMMETİNİN YÜCE MERTEBESİNE İŞARET:

▪ Hadisteki ifade: "Allah bana müsamaha gösterdi" → Bu müsamahanın ümmetine de yansıdığına delâlet eder. ▪ Bu ümmet, diğer ümmetlerden bu konuda ayrılmaktadır. ▪ Bazı âlimlerin görüşü: Unutan kişinin durumunun günahı kasten işleyenle aynı olması, bizden önceki ümmetlere has bir hükümdü.

▪ Destekleyen Rivayet (Müslim — Ebu Hureyre'den): • "Nefislerinizde olanı gizleseniz de açıklasanız da Allah ondan dolayı sizi hesaba çeker" ayeti nazil olunca sahabilere bu hüküm çok ağır geldi ve şikâyet ettiler. • Nebi (s.a.v.) bu şikâyetler karşısında: "Siz de ehl-i kitap gibi 'işittik ve isyan ettik' mi demek istiyorsunuz? Bilakis 'işittik ve itaat ettik' deyiniz" buyurdu. • Onlar da öyle dediler. Bunun üzerine Bakara suresinin son ayetleri nazil oldu: → "O Nebi (s.a.v.), kendisine Rabbinden indirilene iman etti..." → İçinde şu dua yer almaktadır: "Rabbimiz, unuttuk yahut yanıldıysak bizi sorguya çekme!

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

═══════════════════════════════════════════════ İKİNCİ HADİS: HUZEYFE'NİN BABASI EL-YEMAN'IN YANLIŞLIKLA ŞEHİT EDİLMESİ ═══════════════════════════════════════════════

▪ Hadisin Konusu: Uhud Savaşı'nda Huzeyfe (r.a.)'nin babası el-Yeman, Müslümanlar tarafından yanlışlıkla (hata ile) şehit edilmiştir.

▪ Hadisin Şerhi: • Bu hadis, Menâkıb Kitabı'nın sonlarında Uhud Gazvesi ile ilgili bölümde yeterince açıklanmıştır. • Huzeyfe (r.a.), vefat edinceye dek hayırlı bir kimse olmuştur.

▪ Huzeyfe'nin Hayırlı Bir Kimse Olmasının Sebebi: • Babasını yanlışlıkla öldüren Müslümanlara: "Allah sizi affetsin" demesi. • Bu af ve müsamahası sayesinde hayırlı bir kimse vasfını kazanmış ve ölünceye dek bu vasıfla yaşamıştır.

▪ "Huzeyfe'nin Üzerinde Bu Olayın Tesiri Kaldı" İfadesinin Anlamı: • Bu ifadeden maksat: Huzeyfe'nin hayatı boyunca bu olayın yarattığı derin iz ve bu izin onu hayırlı bir kimse olarak tutmasıdır. • Yani tesir, onu kötüleştiren değil; bilakis olgunlaştıran, affetmeye ve hayra yönelten bir iz olarak kalmıştır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📌 GENEL DEĞERLENDİRME:

✔ Hata, unutma ve zorlama altında işlenen fiiller İslam'da özel bir değerlendirmeye tabi tutulmuş; bu durumlarda sorumluluk ya tamamen kalkar ya da hafifler. ✔ Kalbin ameli (niyet, vesvese, hatıra geçen düşünceler) ile uzuvların ameli (fiilî davranış) birbirinden ayrılmış; hesap öncelikle fiilî davranış üzerinden kurulmuştur. ✔ Bu ümmetin mazhar olduğu ilahî müsamaha, önceki ümmetlere tanınmamış bir lütuftur. Bakara'nın son ayetleri bu müsamahanın ilahî güvencesidir. ✔ Huzeyfe (r.a.)'nin babasının yanlışlıkla şehit edilmesi olayı, hatadan doğan acıyı affetme erdemine dönüştürmenin en güzel örneklerinden biridir. ✔ Alışkanlık hâline gelmediği sürece hata ve unutmaya itibar edilmez; ancak bu durum kasıtlı günah işleme için bir bahane olamaz.

(Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.)

Anas ibn Malik (may Allah be pleased with him) narrated that the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "Allah sends an angel to the womb, and the angel says: 'O Lord of this embryo, O Lord of this clinging clot, O Lord of this piece of flesh.' When Allah wills to create this being, the angel says: 'O Lord, will it be male or female? Will it be wretched or happy? What is its provision? What is its appointed time of death?' And all of this is recorded while it is still in its mother's womb.

Fath al-Bari Commentary:

Abu al-Muzaffar al-Sam'ani said: The way to understand this matter is to be content with the Book and the Sunnah, and not to rely solely on reason and analogy. Whoever is not satisfied with the Book and the Sunnah in this matter will fall into misguidance and remain in confusion and bewilderment, and his heart will find no tranquility. For divine decree (qadar) is one of Allah's secrets — knowledge that belongs to Allah alone, Who knows all things and is aware of all things. Allah has placed a veil between this knowledge and all besides Himself, and has kept it remote from the intellects and understanding of His creation by a wisdom known only to Him. No Prophet or angel has been able to comprehend this secret. It has been said that the secret of divine decree will only be unveiled to people when they enter Paradise — that this secret will not be revealed before entering it

Imam Muslim narrated from Tawus: "I heard some of the Companions of the Prophet (peace and blessings be upon him) say: Everything is by divine decree." Abdullah ibn Umar also narrated from the Prophet (peace and blessings be upon him): "Everything — including ability and incapacity — is by divine decree." Ability is the opposite of incapacity; it is proficiency in the affairs of both this world and the Hereafter. The meaning of this statement is that nothing can come into existence without Allah's knowledge and will. Even if we act with knowledge and intention, we cannot bring our actions into being without Allah's willing it. The hadith points to this. Tawus conveyed this through both marfu' and mawquf narrations. These narrations are in accordance with the verse: "Verily, We have created everything in due measure and proportion." (Al-Qamar, 54:49). This verse indicates that Allah has created and decreed everything, and does so even more clearly than the verses: "He is the Creator of all things" and "Allah created you and what you do."

It is widely held among scholars of the early and later generations that this verse was revealed in response to those who denied divine decree.

The early scholars emphatically affirm that all affairs are brought to pass by Allah's decree, as stated in the verse: "There is not a thing but that its depositories are with Us, and We do not send it down except in a known measure." (Al-Hijr, 15:21).

"Then similarly it becomes a clot" — the phrase "similarly" means that the transition from one stage to the next takes the same duration as the previous stage. A clot (alaqa) is thick, congealed blood. It is called alaqa because of the moisture within it and because it adheres to what is beside it. The subsequent stage is called a piece of flesh (mudgha) because it is the size of something that can be chewed.

"Four things are commanded to be written" — in the narration of al-Kushmihanı, the number four is mentioned in the masculine form. When the counted noun is unspecified, it is permissible for the number to be either masculine or feminine. Four things concerning the embryo's condition are commanded to be recorded. In the narration of Adam, it reads: "He is commanded to write four words." This is the narration of the majority. By "words" is meant the decreed matters — each decree being referred to as a word. For each individual, either wretchedness or happiness is recorded; both cannot be written for the same person simultaneously, even if they might theoretically coexist, for when two things come together, the ruling follows the dominant one, and if they come in succession, the ruling follows the last one. This is why four matters are mentioned and not a fifth. The recording of provision refers to whether it will be abundant or scarce, and whether it will be lawful or unlawful. The recording of the appointed time refers to whether the lifespan will be long or short. The recording of deeds refers to whether they will be righteous or corrupt. Wretchedness or happiness means that the angel writes one of these two just as it writes the person's lifespan, provision, and deeds. Both wretchedness and happiness — as understood from the remainder of the narration — pertain to how a person will be at the end of his life.

"He performs the deeds of the people of Hellfire" — the preposition here is additional (za'id); the original expression is without it, meaning his deeds resemble those of the people of Hell. What is apparent from the outward wording of the hadith is that this person performs these deeds and then, close to death, his state reverses. This hadith is narrated in the narration of Sahl with the wording: "He appears to people to be performing the deeds of the people of Paradise." Consequently, this narration is judged to concern a hypocrite or an ostentatious person, as distinct from the hadith of this chapter heading which speaks of an evil end.

"He performs the deeds of the people of Paradise" — meaning in terms of verbal and practical belief and worship. The guardian angels record these deeds; some are accepted and some are rejected.

"The decree overtakes him" — the overtaking of the decree means the prevalence of its content. The annexed noun (mudaf) is omitted here; it means the prevalence of what has been written. Though his deeds indicate that he will depart this world with a happy ending, the decree states that he will depart in wretchedness — and what is written comes to pass. This is described as "overtaking," because it is the victor's will that is realized, not the loser's. If the deeds and the decree are thought of as two competitors racing, the decree wins and the deeds lose.

In the hadith narrated from Abu Hurayra: "A person performs the deeds of the people of Hell for a long time, but dies performing the deeds of the people of Paradise.

Al-Khattabi said: This hadith shows that a happy person may end in wretchedness and a wretched person may end in happiness — but this is in terms of outward deeds. What is in Allah's knowledge does not change. This hadith shows that what matters is a person's final moment.

Ibn Abi Jamra said: Not knowing how they will be at the moment of death, even if they are in a good state, is something that weighs upon the necks of people. The verse: "Whoever does righteous deeds, whether male or female, while being a believer — We will surely cause him to live a good life, and We will surely give them their reward according to the best of what they used to do." (Al-Nahl, 16:97) — applies specifically to those who die in this good state. The person who lives the life of the happy but dies in wretchedness is, in reality, wretched in Allah's sight throughout his entire life. The opposite is equally true. Reports that appear to contradict this are interpreted accordingly

This hadith draws attention to the truth of resurrection after death. For the Being Who is capable of creating a human being from a drop of fluid, then a clot, then a piece of flesh, is surely capable of breathing life back into that person after he has become dust, reuniting his scattered limbs and resurrecting him. He was capable of creating man in one single instant, but in His wisdom He created him in stages out of compassion for the mother — otherwise she would not have been able to bear it and her hardship would have been immense. So He created the human being to develop gradually in the womb until he emerged as a being endowed with a beautiful form, reason, comprehension, and speech, distinguished above all creation. He was therefore obliged to give thanks to his Creator, to worship and obey Him fully, and to refrain from disobedience.

The hadith also reveals that there are matters that existed before the recording of deeds and matters that came after it. What came before is what already existed in Allah's knowledge. What came after is what was decreed for the embryo while still in the womb, as described in the hadith.

On the basis of this hadith, the funeral prayer is performed over an embryo that is miscarried after four months, for the soul has by then been breathed into it. This was the earlier view of al-Shafi'i and the well-known views of Ahmad ibn Hanbal and Ishaq ibn Rahawayh. Ahmad ibn Hanbal said that the soul is breathed into the embryo when it is four months and ten days old, and therefore if it is miscarried after this period, the funeral prayer is performed over it. Al-Shafi'i's later view is that the soul is present in the embryo at every stage, and that the funeral prayer is only performed if the infant cries, breathes, or moves after birth and then these signs of life cease — otherwise, it is not performed

This hadith encourages contentment and censures greed. Since provision has been decreed, there is no benefit in wishing for more than what has been allotted. Earning a livelihood is legitimate, for it is one of the means that divine wisdom has made necessary in worldly life.

It is also derived from this hadith that deeds are a cause of entering Paradise or Hell. This does not contradict the hadith: "None of you will be admitted into Paradise by his deeds alone." It is also derived that one should seek refuge with Allah from a bad ending. All scholars — early and later — have acted upon this. Abd al-Haqq stated in his work Kitab al-Aqiba that a person whose inner state is upright and who appears outwardly to be righteous will not have a bad ending. He said that a person who harbors corruption and doubt within, who persists in major sins and is reckless, may — when death comes upon him suddenly — be taken over by Satan. This is one cause of dying with a bad ending. We seek refuge with Allah from falling into such a state. How one's final moment will be is generally determined by how one predominantly lived

Among the conclusions derived from this hadith is that Allah's power is not bound by any cause. Everything occurs only by Allah's will. Sexual intercourse is not the sole cause for a child to come into existence, for not every act of intercourse results in a child — a child comes into being only when Allah wills it.

Another conclusion is that dense, material things require a longer period of time to come into existence, unlike subtle, spiritual things. The gradual formation of the embryo requires a long period of time, unlike the breathing of the soul. When Allah willed to create the earth, He first turned to the heavens; then, because of the earth's dense nature, He left it and created the heavens as a whole before dividing and forming the earth. When He willed to create Adam, He shaped him from water and clay, left him for a period, and then breathed the soul into him

This hadith explicitly affirms that Allah's knowledge encompasses both universal and particular matters — Allah commanded the detailed recording of each individual's circumstances.

Another conclusion from this hadith is that Allah wills the universe not out of desire or inclination, but as its Creator and Decreer. It is also established from this hadith that all good and evil come about through Allah's decree and creation.

Ahmad ibn Hanbal and Abu Ya'la narrated through the chain of Ayyub ibn Ziyad from Ubada ibn al-Walid ibn Ubada ibn al-Samit, who said: I visited Ubada when he was ill and asked him to advise me. He said: "You will not taste the sweetness of faith, nor will you attain the true knowledge of Allah, until you believe in divine decree and that both good and evil come from Allah. And this means knowing that what would lead you to sin will not guide you aright, and what guides you aright will not lead you to sin." It was said regarding this: "If you die upon this state, you will enter Hell.

Another matter clarified by this hadith is that divine decree is dominant while the outcome is hidden. Therefore, no one should be deceived by outward appearances. For this reason, supplication emphasizing steadfastness in the religion and a good ending (husn al-khatima) is greatly stressed.

Abdullah ibn Mas'ud narrated that the Prophet, peace and blessings be upon him, said: "Whoever unlawfully seizes the property of a Muslim by means of a compelled oath (yamin al-sabr), he will meet Allah while Allah is wrathful toward him." Allah, the Exalted, revealed the following verse in confirmation of this: "Indeed, those who exchange the covenant of Allah and their oaths for a small price — those will have no share in the Hereafter." [6677] Al-Ash'ath ibn Qays came and asked: "What did Abu 'Abd al-Rahman narrate to you?" They told him what had been said. Al-Ash'ath then said: "This verse was revealed concerning me. I had a well on the land of my cousin. I came to the Prophet, peace and blessings be upon him, and presented the matter to him. He told me that I would need to bring witnesses or he would have to take an oath. I asked: 'But what if he swears an oath (falsely)?' The Prophet, peace and blessings be upon him, replied: 'Whoever seizes the property of a Muslim unlawfully and sinfully by means of a compelled oath will meet Allah on the Day of Resurrection while Allah is wrathful toward him.'

Fath al-Bari Commentary:

"Indeed, those who exchange the covenant of Allah and their oaths for a small price — those will have no share in the Hereafter." In this verse, a covenant ('ahd) made without an oath has been conjoined with oaths (ayman). On the basis of this usage, some scholars have concluded that a covenant is itself a form of oath. Some Maliki scholars have stated that, according to custom ('urf), a covenant ('ahd), a solemn pledge (mithaq), a guarantee (kafalah), and a trust (amanah) are all forms of oath, and that the quality of an oath is their essential characteristic that cannot be concealed.

Ibn Battal said: Allah, the Exalted, mentioned the covenant before other oaths, and this indicates the presence of an oath within a covenant. For Allah's covenant consists of what He has pledged and granted to His servants. As the verse states: "Among the believers are men who have been true to their covenant with Allah." Allah's covenant was mentioned first because it does not contain any element of betrayal.

"Do not make Allah, through your oaths, an obstacle to your doing good, being righteous, and making peace between people." (Al-Baqarah: 224) Ibn al-Tin and another scholar have stated: There is disagreement regarding the meaning of this verse. According to what is narrated from Zayd ibn Aslam, the meaning is: "Even if you are speaking the truth, do not take oaths in Allah's name excessively." The benefit of this is that it preserves the reverence and awe of Allah in people's hearts. Allah's saying: "And do not obey every worthless habitual swearer" (Al-Qalam: 10) points to this.

The view of Sa'id ibn Jubayr has been transmitted as follows: For example, if a person swore an oath to cut ties with his relatives and was told "Do not sever this bond," and he replied "But I have sworn an oath," he would have fallen into the situation prohibited by the verse. Accordingly, "an tabarru" in the verse means "kerahatan an tabarru — because you dislike doing good." In such a case, it is appropriate for the person to perform the good deed and expiate for his oath. According to what al-Tabari narrated from 'Ali ibn Abi Talhah, Ibn Abbas interpreted the verse as follows: "Do not use the name of Allah as a barrier to doing good. Instead, give the expiation and perform that good deed.

"Whoever takes a false and deliberate oath (yamin al-sabr).

Yamin al-sabr is an oath that a person is required and compelled to take. In Arabic, one says "asbarahu 'ala al-yamin," meaning: he demanded that the person take an oath in a situation where the right was at stake.

Lessons Derived from the Hadith:

A judge may hear a case even without having personally witnessed the disputed matter, as long as the plaintiff and the defendant have described, specified, and identified the subject of the dispute.
The judge asks the plaintiff whether he has evidence. Imam al-Bukhari titled a chapter in the Book of Testimony: "The Burden of Proof Lies with the Plaintiff in All Cases Involving Property." This narration has also been cited as evidence for the view of Imam Malik: that if a person accepts his debtor's oath and then subsequently wishes to produce evidence, that case will no longer be heard — unless, however, he can present a valid excuse for not having produced the evidence before requesting the oath from the other party.
Judicial rulings are based on outward appearances, even if the person in whose favor the ruling is made is in fact in the wrong.
This hadith serves as evidence for the majority view — contrary to the opinion of Abu Hanifah — that a judge's ruling does not render permissible something that is intrinsically unlawful for a person. Imam al-Nawawi stated that this ruling is absolute. However, this view has been criticized in light of Ibn 'Abd al-Barr's transmission that there is scholarly consensus (ijma') that a judge's ruling does not render intrinsically forbidden things lawful in cases involving property. Ibn 'Abd al-Barr further stated: Scholars have disagreed on whether a marriage that appears valid outwardly but is intrinsically invalid is permissible. The majority hold that cases involving women are analogous to cases involving property, while Imam Abu Hanifah, Abu Yusuf, and some Maliki scholars maintained that this only applies to cases involving property. And Allah, the Exalted, knows best what is correct.
The hadith uses severe language against a person who takes a false oath in order to seize a Muslim's right. According to the majority, this description applies to one who dies without making a valid repentance, while the Ahl al-Sunnah hold that the punishment expressed in the hadith is directed at those whom Allah, the Exalted, wills to punish.
According to the hadith, a false oath does not cause the case against the defendant to be dismissed. The fact that he has sinned in his religion does not require that he be interdicted (hajr), nor does it invalidate his confession. For if that were the case, the oath would have served no purpose.
When a judge asks a defendant to take an oath, he should advise him out of concern that he may take a false oath, with the aim that the defendant may be guided to the truth through admonition.
The hadith indicates that there is a specific location designated for the taking of oaths, for in some chains of transmission of this hadith the wording includes: "He set out to take the oath." It is known that during the time of the Prophet, peace and blessings be upon him, oaths were taken beside his minbar (pulpit).

Ebu. Musa el-Eş'arı şöyle anlatmıştır: Arkadaşlarım (Eş'arfler Tebük seferinde) kendilerine binek ve yük hayvanı istemek üzere beni Nebi'e gönderdiler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Vaılahi ben sizleri hiçbir hayvana bindiremem" dedi. O sırada ben kendisini öfkeli bir halde bulmuştum. (Bir süre sonra Bilal tarafından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına çağrıldım.) Bu sefer Resulullah'a geldiğimde bana "Arkadaşlarına git ve onlara 'Allah -veya- Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sizleri (develere) yükleyecektir!' de" buyurdu

Zühri şöyle anlatmıştır: Urve b. Zubeyr, Said b. el-Müseyyeb, Alkame b. Kays, Ubeydullah b. Utbe'den Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in eşi Aişe'ye iftira edenlerin ona iftira attığı ve Allah'ın onu söylediklerinden temize çıkarıp beri kıldığı olayını işittim. Bu dört kişinin her biri bana bu hadisin bir kısmını naklettiler. Aişe şöyle demiştir: Allah "Nebi'ye bu ağır iftirayı uyduranlar şüphesiz sizin içinizden bir gruptur" (Nur 11) cümlesiyle başlayan on ayetin tamamını benim suçsuzluğum hakkında indirdi. Bunun üzerine babam Ebu Bekir es-Sıddık — hısımlığından dolayı nafaka vermekte olduğu — Mıstah hakkında: "Aişe hakkında söylediklerinden sonra vallahi ben Mıstah'a ebediyen bir şey vermem" diye yemin etti. Bunun üzerine Yüce Allah "İçinizden faziletli ve servet sahibi kimseler akrabaya, yoksullara, Allah yolunda göç edenlere (mallarından) vermeyeceklerine yemin etmesinler" (Nur 22) ayetini indirdi. Ebu Bekir: "Vallahi ben Allah'ın beni mağfiret etmesini muhakkak severim" dedi ve Mıstah'a veregeldiği nafakayı tekrar vermeye başladı ve "Ben bu nafakayı ondan ebediyen kesmem" dedi.

Narrated by the wife of the Prophet (peace and blessings be upon him), Aisha (may Allah be pleased with her), who said: "The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) used to say when he was in good health: 'No Prophet's soul is taken until he has been shown his abode in Paradise, and then he is given the choice.' When the time of his illness came and his soul was to be taken, while his head was upon my lap, he became unconscious for a while. Then when he regained consciousness, he fixed his gaze toward the ceiling, then supplicated: 'O Allah, I desire the highest companionship (al-Rafiq al-A'la).' Upon this I said: 'The Messenger of Allah is no longer choosing us,' and I knew that this was the fulfillment of what he used to tell us when he was in good health." Aisha said: "The last words the Prophet (peace and blessings be upon him) spoke were this supplication: 'Allahumma al-Rafiq al-A'la — O Allah, I desire the highest companionship.'

Fath al-Bari Explanation: "Whoever desires to meet Allah, Allah loves to meet him." The scholars said: Allah's love for His servant means that He wills good for him and guides and favors him; His not loving him means the exact opposite of this.

"Nothing could be more beloved to the believer than what will receive him" — meaning nothing could be more beloved to him than the states that will receive him after death. Ibn al-Athir states in al-Nihaya: What is meant by "meeting Allah" here is to proceed to the abode of the Hereafter and to seek what Allah has in store. It does not mean death itself, for no one is pleased with death. Whoever has left the world behind and is not enamored of it loves to meet Allah. Whoever prefers the world and inclines toward it does not love to meet Allah, for one only reaches Him through death.

In interpreting "meeting Allah" as something other than death, Ibn al-Athir was preceded by Imam Abu Ubayd al-Qasim ibn Sallam, who said: In my view, the explanation of this is not disliking death and its severity, for there is scarcely anyone who is free from this feeling. Rather, what is blameworthy is preferring the world, inclining toward it, and disliking the journey to Allah and the abode of the Hereafter.

Ibn al-Athir says: Among the things that make this understanding clear is that Allah rebukes those who love the life of this world with the following words: "Indeed, those who do not expect the meeting with Us, and are pleased with the life of this world and feel secure therein, and those who are heedless of Our signs — it is those whose refuge is the Fire because of what they used to earn." (Yunus, 7-8)

Imam al-Nawawi said: The meaning of the hadith is that the love and dislike that are Islamically valid occur at the moment of death, when repentance is no longer accepted. For at that moment, the truth becomes clear to the dying person and his destination appears before his eyes.

Points Derived from the Hadith: 1 — Even if the wicked are more numerous, one should begin with the good on account of the honor they carry. 2 — The recompense is of the same type as the deed, for Allah responds to love with love and to dislike with dislike. 3 — The believers will see their Lord in the Hereafter, though this is debated, since "meeting Allah" is more general than seeing Him. 4 — When signs of joy appear on the face of one who is given glad tidings, this is evidence of good news, and its opposite is evidence of the contrary. 5 — Loving to meet Allah is not included in the prohibition of wishing for death, for it is possible to love to meet Allah while not wishing for death. That is: the love of meeting Allah is present, and the state of such a person does not change whether death comes sooner or later. The prohibition of wishing for death has been interpreted as applying while life continues. In the state of the death agony and seeing one's destination, the love of meeting Allah is not included in that prohibition; rather, it becomes recommended. 6 — There are nuances regarding disliking death while in good health. One who dislikes death because they prefer the blessings of this world over the blessings of the Hereafter has been censured. 7 — If a person dislikes death because they fear being held accountable, having been deficient in their deeds and not having prepared properly by fulfilling Allah's commands, then such a person is excused. However, it is most appropriate for such a person to immediately begin making preparation. When death comes upon such a person, they will not hate it; rather, they will love it, hoping to meet Allah after death. 8 — No living person in this world can see Allah the Almighty. This will occur for the believers after death.

Said b. eI-Müseyyeb'in babasından nakline göre Ebu Talib'e ölüm aIametIeri geIdiği zaman ResuIullah s.a.v. onun yanına girdi ve "(Amca!) La ilahe illallah kelimesini söyle ki bununla Allah katında senin için hüccet getireyim" dedi

Ebu Hureyre'nin nakline göre ResuIullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyIe 'demiştir: "Subhanallahi ve bihamdihi, subhannallahi'l-azim, dile hafif, mizanda ağır, Rahman'a sevgili iki kelimedir

Abdullah b. Mesud şöyIe demiştir: ResuIuIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir kelime söyIedi, ben de başka bir kelime söyIedim. O 'llah'a bir şeyi eş kılarak ölen kimse ateşe sokulacaktır" dedi. Ben de "Allah'a hiçbir şeyi eş klImayarak ölen kimse cennete girdirilir" dedim. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Bir kimse 'Vaııahi bugün konuşmam' dediği ve akabinde namaz kıldığı zaman bunun kendi niyeti üzere olduğu." İmam Buhari'nin bu başlıkta söylemek istediği şudur: Bir kimse vallahi bugün konuşmayacağım diye yemin eder, "kıraat" ve "zikir"i konuşmasına katmaya niyet ederse okuduğunda veya zikirde bulunduğunda yeminini bozmuş olur. Bunları katma niyetinde bulunmazsa bozmuş olmaz. İmam Buhari kişinin herhangi bir niyete dayalı olmaksızın mutlak olarak kıraatte ve zikirde bulunması durumuna değinmemiştir. Çoğunluk, bu durumda da o kişinin yemininin bozulacağı kanaatini benimsemiştir. Hanemerden nakledilen bir görüşe göre ise bu takdirde yemini bozulmaz. Bazı Şafiı alimleri Kur'an'ı ayrı değerlendirmişler ve böyle bir yemini ettikten sonra Kur'an okuyanın yemininin bozulmayacağını ama zikirde bulunanın bozulacağını söylemişlerdir. Çoğunluğun delili örfe göre "kelam" dendi mi bundan insariların sözlerinin anlaşıldığıdır. Bundan dolayı kişi namaz kılarken "kıraat"ta bulunup, "zikir"yaptığında yemini bozulmaz. Namaz dışında da hükmün böyle olması gerekir. Bu konudaki deliııerden birisi Müslim'de yer alan şu hadistir: "Bizim şu namazımızda insan sözlerinden bir şey konuşmak uygun olmaz. Namaz ancak tesbih, tekbir ve Kur'an okumaktan ibarettir"(Müslim, Mesacid) Hadis-i şerifte Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "zikir" ve "kıraat" için "insanların sözleri"nden başka bir hüküm vermektedir. Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği "Subhanallahi ve bihamdihi, subhannallahi'l-azfm, dile hafif, mizanda ağır; Rahman'a sevgili iki kelimedir" hadisinin geniş bir açıklaması bu bölümün sonunda gelecektir

Enes r.a. şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ailelerinin yanlarına bir ay girmemeye yemin etti (ııa). Ayağı da çıkmıştı. 29 gece yüksekçe bir odada ikamet etti. Sonra ailelerinin yanına indi. "Ya Resulallah! Sen bir ayailelerinin yanlarına girmemeye yemin etmiştin" dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: 'Ay 29 da olur!" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Bir Kimsenin Ay 29 Günde Tamam Olduğu Halde Ailesinin Yanına Bir Ay Girmeyeceğine Yemin Etmesi." Yani 29 gün geçtikten sonra onların yanına girmesi. Bu durumda kişi yeminini bozmuş olmaz. Bu durum sözkonusu yeminin bir rastlantı eseri o ayın ilk girdiği anda yapılmış olması durumunda tas avvur edilebilir. Buna karşılık yemin ayın içinde herhangi bir günde yapılmışsa ve geri kalan günler bir aydan eksikse o kimsenin günleri otuza veya yirmidokuza tamamlaması gerekir mi gerekmez mi? Bunlardan birincisi çoğunluğun görüşüdür. Aralarında Malikilerden İbn Abdulhakem'in de bulunduğu bir zümre ikinci yaklaşımı benimsemişlerdir. Bu konunun açıklaması Nikah Bölümünün sonunda. yer alan ve Hz. Ömer'in rivayet ettiği uzun hadisin açıklamasının son kısmında gemişti. Ilanın ne demek olduğu ve yukarda zikredilen Enes hadisinin açıklaması, Ila başlığı altında daha önce yapılmıştı

Sehl b. Sa'd'ın nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in sahabisi olan Ebu Useyd evlenir ve Nebii düğün aşına davet eder. Yeni gelin olan karısı da davetlilere hizmet eder. Sehl kendilerine hadis nakletmekte olduğu topluluğa "Sizler bu gelinin Nebi'e ne içirdiğini biliyor musunuz?" diye sorar ve sonra kendisi şöyle cevap verir: "Geceden tevr denilen bir kap içinde bir miktar hurma ıslattı, sabah olunca işte bu tatlı şırayı ona içirdi

Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in eşi Sevde şöyle demiştir: "Bizim bir davarımız vardı, öldü. Biz de onun derisini tabakladık. Sonra o tabaklanmış derinin içinde eskiyineeye kadar nEbiz şırası kurmakta devam ettik." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Tila", "seker", "NEbiz" kelimelerinin Açıklamaları Eşribe Bölümüride daha önce geçmişti. el-Mühelleb şöyle der: Çoğunluğun kanaatine göre muayyen bir nEbizi içmeye ce ği ne yemin eden bir kimse bir başka nEbizi içtiğinde yeminini bozmuş olmaz. Sarhoş olmak korkusuyla nEbiz içmeyeceğine yemin eden bir kimse sarhoşluk verici vasfı bulunan içeceklerden hangini içerse yeminini bozmuş olur. Çünkü ister pişirerek (tabıh) ister suyunu sıkarak (asır) elde edilsin hurma suyudur (Mehmet Erdoğan, Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü, s. 499). diğer içecek maddeleri vasıf itibariyle ona benzedikleri için nEbiz adını alırlar. Bu durumda yemin eden kimse hiçbir meşrubatı içmeyeceğine yemin edip bunlar arasında ayırım gözetmediğinde nasıl ki adına "meşrubat" denilen herhangi bir nesneyi içtiğinde yemini bozulursa aynen onun gibi olur. İbn Battal'ın görüşü şöyledir: İmam BuhSrl'nin yukarıdaki başlıkta "birileri" derken kastı, İmam Ebu Hanıfe ve onun mezhebine uyanlardır. Çünkü onlar "tıIS" ve "asır"in nEbiz olmadığını, zira nEbizin gerçekte suya bırakılan ve yatırılan şeyolduğunu söylemişlerdir. Bundan dolayı "menbuz"a menbuz denilmesi, atılmasından ve bırakılmasından kaynaklanmıştır. İmam Buhari ise bunlara cevap vermek istemiştir. Onun yukarıda yer verdiği iki hadisten Sehl'in rivayet ettiği hadis, içmesi helal bile olsa kısa bir süre önce suya bırakıldığı bilinen şeylere nEbiz adını vermeyi gerektirmektedir. Eşribe Bölümünde Aişe r.anha'nın, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimize geceden nebiz yapıldığı ve onu sabahleyin içtiği, sabahleyin nebiz yapıldığı ve onu da akşam üstü içtiği rivayet i geçmişti. Sevde'nin yukarıdaki hadisi bunu teyit etmektedir. Çünkü o ölmüş kOyıınun derisine nebiz şırası kurmçıkta olduklarından söz etmiştir. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ve ailesi ancak içmesi helalolan şeyin şırasını çıkarıyarlardı. Bununla birlikte ona nebiz adını veriyorlardı. Hadiste geçen "mesk" cilt, deri demektir

Aişe r.anha "Muhammed'in ailesi kendisi Allah'a kavuşuncaya kadar üç gün üst üste katıklandırılmış buğday ekmeğinden karnını doyurmadı" demiştir

Enes b. Malik (r.a.) şöyle anlatmıştır: Ebu Talha, Ümmü Süleym'e "Ben bu defa Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in sesini zayıf olarak işittim. Kendisinde bir açlık olduğunu biliyorum, yanında yiyecek bir şey var mı?" diye sordu. Ümmü Süleym "Evet var" dedi ve arpadan yapılmış birkaç yuvarlak ekmek çıkarttı. Sonra kendi başörtüsünü aldı ve onun bir kısmı ile ekmekleri sarıp dürdü. Sonra beni Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanına gönderdi. Ben de gittim. Resulullah'ı mescidde oturur halde buldum. Beraberinde insanlar vardı. Onların yanına varıp dikildim. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) "Seni Ebu Talha mı gönderdi?" diye sordu. "Evet" dedim. Bunun üzerine Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) beraberinde bulunanlara hitaben "Kalkınız!" buyurdu. Onlar da kalkıp yürüdüler, ben de aralarında yürüdüm. Nihayet Ebu Talha'ya geldim ve durumu ona haber verdim. Ebu Talha (annem) Ümmü Süleym'e "Ya Ümmü Süleym! Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) insanlarla birlikte gelmektedir. Halbuki yanımızda onları doyurabileceğimiz bir şey yoktur" dedi. Ümmü Süleym "Allah ve Resulü en iyi bilendir" dedi. Akabinde Ebu Talha evden hareket etti, nihayet Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e kavuştu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ebu Talha ile birlikte geldi ve ikisi birden içeriye girdiler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) "Ya Ümmü Süleym! Yanında ne varsa getir!" buyurdu. O da bu ekmekleri getirdi. Enes şöyle devam etti: Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in emri üzere bu ekmek parçalara bölündü. Ümmü Süleym bunun üzerine kendine ait yağ tulumundan biraz yağ sıktı ve onu bulayıp katık yaptı. Sonra Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) o katık hakkında Allah'ın söyletmek istediği şeyleri söyledi. Sonra "On kişi için izin ver!" buyurdu. Ebu Talha o on kişiye izin verdi. Onlar doyuncaya kadar yediler ve sonra dışarı çıktılar. Ardından "On kişiye daha izin ver!" buyurdu. Ebu Talha onlara da izin verdi. Onlar da doyuncaya kadar yediler. Sonra dışarı çıktılar. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) "On kişiye daha izin ver!" buyurdu. Nihayet böylece topluluğun hepsi yedi ve doydu. Bu topluluk yetmiş yahut seksen kişiydi.

Alkame b. Vakkas el-Leysi'nin Hz. Ömer'den nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Ameller ancak niyete göredir. Herkesin niyet ettiği neyse eline geçecek olan ancak odur. Kimin hicreti Allah'a ve Resulüne yönelik ise hicreti Allah'a ve Resulünedir. Kimin hicreti de nail olacağı dünyaya (dünya malına) veya evleneceği kadına ise onun hicreti de hicretine sebep olan şeyedir. " Fethu'l-Bari Açıklaması: "Yeminlerde Niyetin Esas Olmas!." Amellerin niyetlere göre olduğu hadisinin açıklaması Bed'ü'l-Vahy'in baş taraflarında geçmişti. Bu hadisin yukarıdaki başlıkla olan ilişkisi, yeminin amellerden birisi olmasından dolayıdır. Bu hadisten lafızların -Iafızda bunu gerektiren bir şeyolmasa bile- zaman ve mekan açısından niyetle tahsis edilebileceği sonucu çıkarılmıştır. Söz gelimi bir kimse Zeyd'in evine girmeyeceğine yemin etse ve bunun için mesela bir ay veya bir yıl gibi bir süreyi kastetse ya da bir kimse mesela Zeyd'le konuşmayacağına yemin etse ve bunun sadece evi içip geçerli olmasına başka yerler için sözkonusu olmamasına niyet etse birinci durumda eve bir ay veya bir yıl sonra girse yemini bozulmuş olmaz. İkinci durumda da onunla başkasının evinde konuşsa yine bozulmuş olmaz. İmam Şafii ve onun mezhebine uyanlar şu olay için bu hadisi delil olarak almışlardır. Bir kimse karısına "Şöyle yaparsan boş ol" dese ve içinden boşamanın sayısına niyet etse bunu açıkça telaffuz etmemiş bile olsa içinden geçen sayı geçerlidir. Aynı şekilde bir kimse karısına "Şöyle yaparsan bain talakla boş ol" dese ve bununla üç talakı kastetse kadın bain talakla boş düşer. Buna karşılık daha az bir sayıyı içinden geçirse boşama niyetine uygun olarak ric'i talakla gerçekleşir. Hanefiler her iki surette de muhalif olmuşlardır. Bu hadisten yeminin yemin eden kimsenin niyetine göre değerlendirileceği sonucu çıkarılmıştır. Fakat bu, insan hakları ile ilgili olmayan hususlarda geçerlidir. Zira insan hakları sözkonusu olduğunda yemin, yemini verenin niyetine göredir. Bir kimse, ettiği yeminle bir başkasının hakkına tecavüz ediyorsa bu konuda tevriyeden yararlanamaz

Narrated from 'Abdullah ibn Ka'b ibn Malik — and this 'Abdullah was the one among Ka'b ibn Malik's sons who would lead him by the hand when his eyesight had failed — who said: I heard my father Ka'b ibn Malik narrate the following. In the midst of the long hadith concerning his having stayed behind from the Battle of Tabuk, he said — after the revelation of the verse: "And (He also turned in mercy to) the three who were left behind, until the earth, vast as it is, was straitened for them, and their own souls were straitened for them" (al-Tawbah: 118) — "O Messenger of Allah! As part of my repentance, I divest myself of all my wealth as a purely sincere act of charity for the sake of Allah and His Messenger." The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) replied: "(No!) Retain a portion of your wealth for yourself — that is better for you.

Explanation from Fath al-Bari: "On Whether It Is Valid for a Person to Give Away His Wealth as a Gift or Charity in the Form of a Vow (Nadhr) or as an Act of Repentance.

Al-Kirmani said: The word ahda in the chapter heading of al-Bukhari means "gave away his wealth in charity or made it a gift to the Muslims." This is the first of the chapter headings related to vows (nadhr).

The word nadhr (vow) in the Arabic language means to take upon oneself some act of good or ill. As a religious term, it refers to a legally responsible person (mukallaf) committing to perform something that is not already obligatory upon him — either immediately (munjaz) or contingently upon the occurrence of something (mu'allaq).

Vows are of two types: nadhr al-tabarrur (vow of devotion) and nadhr al-lijaj (vow of obstinacy).

Nadhr al-tabarrur itself has two varieties. The first is a vow made from the outset with the intention of drawing closer to Allah, such as saying: "I make it a vow upon myself for the sake of Allah to fast for such-and-such number of days." Also falling under this category is a statement such as: "In gratitude for the blessing He has bestowed upon me by granting my patient recovery, I make it a vow upon myself for the sake of Allah to fast for such-and-such number of days." Some scholars have transmitted that there is scholarly consensus (ijma') that this type of vow is valid and recommended (mustahabb). The second variety of nadhr al-tabarrur is where a person ties his vow to something he will benefit from in order to draw closer to Allah — for example, saying: "If my relative abroad returns safely, or if I am saved from the evil of my enemy, then I make it a vow upon myself for the sake of Allah to fast for such-and-such number of days." A contingent vow (nadhr mu'allaq) is binding by scholarly consensus. According to the preferred view, an immediate vow (nadhr munjaz) is likewise binding

Nadhr al-lijaj also has two varieties. The first is where a person ties his vow to committing something unlawful or to abandoning an obligation. According to the preferred view among scholars, such a vow is not permissible in religious law. However, if the thing being abandoned is a collective obligation (fard kifayah) or if carrying it out would be excessively burdensome, then it becomes binding. A vow tied to doing something disliked also falls under this category. The second variety is where a person ties his vow to doing something that is not optimal, or something permissible (mubah), or to abandoning something recommended (mustahabb). Scholars are divided into three views regarding this type: one must either fulfill the vow, or offer an expiation (kaffarah) equivalent to breaking an oath, or choose between the two. There is disagreement within the Shafi'i school regarding which of these positions is preferred. The same disagreement exists within the Hanbali school. The Hanafi scholars state that in all three cases, an oath expiation is required. The Maliki scholars hold that such a vow is not valid in the first place.

The early scholars (salaf) disagreed about the person who vows to give away all of his wealth in charity. There are ten different opinions on this matter. Imam Malik said — based on the above hadith — that such a person must give away one third of his wealth. However, objections have been raised against his view on the following grounds: Ka'b ibn Malik did not explicitly use the word nadhr (vow), nor did he say anything else that could clearly carry that meaning. To the contrary, it is possible that he was making a vow at that moment, but it is equally possible that he merely intended to make a vow and was therefore seeking the permission of the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him). His statement about "divesting himself of all his wealth" does not unambiguously indicate that a vow had been made. What is more naturally understood from this expression is that he wished to confirm his repentance by giving all of his wealth in charity out of gratitude for the blessing that Allah had granted him

Al-Fakihani states in Sharh al-'Umda: "What would have been most appropriate for Ka'b was to seek counsel and not to act on his own judgment. However, out of the joy he felt at the acceptance of his repentance, he was carried into such an emotional state that he came to believe that giving away all of his wealth was the right thing to do as an expression of gratitude, and the word of consultation came out of his mouth in a tone of firm resolve." As for our own view: it is possible that Ka'b was actually asking a question and had simply dropped the interrogative particle from the beginning of the sentence. Consequently, the view preferred by many scholars is that it is obligatory for a person who has committed himself to giving away all of his wealth to fulfill that commitment — unless it was made as an act of drawing closer to Allah, in which case an exception applies

Some scholars have said: If the one who made the vow is financially capable, he must fulfill it; if he is poor, he must offer an oath expiation. This is the view of al-Layth, and Ibn Wahb agreed with him. Ibn Wahb added: If the person is of moderate income, he gives out an amount equal to the zakat due on his wealth. The last view is the one narrated from Imam Abu Hanifah without any financial qualification, and this is also the view of Rabi'ah. According to al-Thawri, al-Awza'i, and a group of scholars, whoever vows to give all of his wealth in charity must offer an oath expiation regardless of his financial situation

Following these explanations, we turn to the connection between Ka'b's hadith and the chapter heading set by al-Bukhari. The meaning of the chapter heading is: If a person, upon repenting from a sin or making a vow, gives away all of his wealth as a gift or in charity — whether immediately or contingently — is this valid or not? Ka'b's situation aligns with the first possibility, namely an immediate (munjaz) vow. However, as we have already clarified, nothing that constitutes a definitive expression (tanjiz) came out of Ka'b's mouth. He merely sought counsel, and he was advised to retain a portion of his wealth. The conclusion, therefore, is that the most appropriate course for a person who wishes to give all of his wealth in charity — whether definitively or contingently — is to retain a portion of it. This does not mean that if the vow was made definitively it would be considered as not having been made at all.

It was also pointed out in the chapter on Zakat that giving away all of one's wealth varies in ruling from case to case. Whoever has the strength to do so and knows that his soul will be able to endure it is not to be prevented from doing so. The practice of Abu Bakr (may Allah be pleased with him) and the practice of the Ansar who preferred the Muhajirun over themselves despite their own need are interpreted in this way. But the one who lacks this strength is in a different situation; for him, the ruling falls under the hadith: "Charity is only valid when one has no need (i.e., retains enough for oneself)." This hadith has also been narrated in another wording: "The best charity is the charity given when one is in a state of sufficiency."

Narrated by Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him): The Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: "Adam and Musa held a debate in the presence of their Lord. Musa said: O Adam, you are our forefather; you caused us loss and expelled us from Paradise. Adam replied: O Musa, Allah chose you, spoke to you directly, and wrote the Torah for you with His own hand. Do you blame me for something that Allah had decreed for me forty years before He created me? Thus Adam prevailed over Musa. Thus Adam prevailed over Musa — and he (the Prophet, peace and blessings of Allah be upon him) repeated this three times.

Fath al-Bari Commentary:

"Adam and Musa held a debate in the presence of Allah." The expression used by al-Bukhari — "in the presence of Allah" — is not entirely clear. This debate will take place on the Day of Resurrection. The expression "in the presence of" denotes a special status and proximity, not a shared physical location. It is also possible that this debate occurred in the world or in the Hereafter. The Quran refers to being in the presence of Allah on the Day of Resurrection: "In a seat of truth, near an Omnipotent King" (al-Qamar, 55). As for being in the presence of Allah in this world, the following hadith may be cited: "I remain with my Lord, and He feeds me and gives me drink" — I previously clarified in the Book of Fasting that this wording appears in the Musnad of Ahmad ibn Hanbal. The hadith has also been narrated from Abu Hurayrah with the wording: "Adam and Musa debated in the presence of their Lord.

"Adam and Musa debated" — Scholars have differed regarding the time of this event. It has been said that it may have occurred during the lifetime of Musa (peace be upon him), in which case Allah resurrected Adam through a miracle and Adam spoke with Musa. Alternatively, Allah may have shown Musa the grave of Adam, who came to him and spoke with him. Or Allah may have shown Adam's soul to Musa, just as He showed the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) the souls of the other prophets on the night of the Isra. It is also possible that Allah showed Adam to Musa in a dream, since the visions of prophets are a form of revelation, and as in the story of the sacrifice, events that occur in prophetic dreams require no interpretation. This event may also have taken place after the death of Musa (peace be upon him) — the two prophets may have met in the realm of the barzakh, or their souls may have met in the heavens immediately after Musa's death. Ibn Abd al-Barr and al-Qabisi share this view. Ibn al-Jawzi mentioned the possibilities of their meeting in the barzakh or the event being a parable — meaning: if they were to meet, this is how they would have spoken. The specific mention of Musa in this parable is because he was the first prophet sent with heavy obligations. Ibn al-Jawzi adds: Although such an interpretation is possible, the primary view should be the first one. Since this event has been transmitted as a truthful report, one must believe in it even if one cannot discern exactly how it occurred. However, this story is not among the matters that are primary articles of faith, and just as with the punishment and pleasures of the grave — where full comprehension of the meaning is beyond us — when difficulties in understanding it arise, nothing remains but submission. Ibn Abd al-Barr states: In my view, this report must be accepted with full submission. It is not possible to fully comprehend it, and we have been given very little knowledge about such matters

"Forty years before He created me" — Ibn al-Jawzi says: All knowledge existed in Allah's eternal knowledge before any of creation was brought into being. However, the writing of these things took place at different times. In Sahih Muslim there is a narration: "Allah determined the decrees fifty thousand years before He created the heavens and the earth." It is possible that Adam's story was written forty years before Adam was created — or this period may refer to the span between his creation from clay and the blowing of the soul into him, since it is established in Sahih Muslim that forty years passed between Adam's creation from clay and the blowing of the soul into him. This does not contradict the fact that decrees in general were written fifty thousand years before the creation of the heavens and earth. Al-Mazeri says: The most accurate understanding is that Allah wrote this forty years before creating Adam. Al-Nawawi says: This predetermination was written in the Preserved Tablet (al-Lawh al-Mahfuz), or in the Torah, or on tablets. It cannot be understood as referring to the decree in the sense of eternal predetermination, because the divine decree is eternal and Allah's will is always in accordance with what will befall His servants. Some scholars have thought that what is meant here is Adam's creation in the form of clay — for Adam remained in the form of clay for forty years. Yet what is meant by Adam's creation is the blowing of the soul into him.

I respond to this as follows: The narration transmitted by al-A'mash from Abu Salih — "He wrote it for me before He created the heavens and the earth" — makes this matter more complex to understand. The phrase "He wrote it for me" in this narration is interpreted as meaning "He decreed it," or the act of writing is understood to have occurred multiple times in the same way a written decree may be recorded more than once. Allah knows best, and true knowledge belongs to Him alone.

"Thus Adam prevailed over Musa — and he repeated it three times." Ibn Abd al-Barr says: This hadith is an important source for those on the right path regarding the affirmation of divine decree. Allah has decreed the deeds of His servants, and each one reaches what has been decreed for him, since it existed previously in Allah's knowledge.

Al-Qurtubi says: Adam prevailed over Musa through a proof — a piece of knowledge contained in the Torah. Allah had accepted Adam's repentance. Despite this, Musa's blaming of him was a form of injustice. It is said: To speak of hardship after reconciliation is itself a hardship. After a handshake, all traces of opposition are erased and eliminated, and no blame should remain. This is the conclusion drawn from the responses of al-Mazeri and other verifying scholars, and it is the most reliable position.

The Qadariyyah denied this hadith — which explicitly affirms divine decree — and denied that the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) witnessed Adam's argument and declared him victorious over Musa. They said: "This is not sound, because Musa was not blaming Adam for something for which he had repented. That matter was the killing of a soul he had not been commanded to kill, after which he sought forgiveness from Allah and Allah forgave him. How could Musa blame him for something Allah had already forgiven? Moreover, if it were permissible to blame someone for a sin that was written in the decree — which is not correct — then the one being blamed for committing a sin could defend himself by invoking the decree. If this were permissible, the door of qisas and hadd punishment would be completely closed, and everyone would attribute their sins to divine decree. This shows that the hadith has no basis.

This claim can be answered from several angles:

First: The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) ruled in favor of Adam's argument in a specific sense. Had this argument been universally valid, Allah would not have said: "Did I not forbid you from that tree, and did I not tell you that Satan is your clear enemy?" (al-A'raf, 22). Nor would He have punished him and expelled him from Paradise and sent him down to the earth. However, when Musa blamed him saying: "You are the first of mankind, created by Allah's own hand; you are such and such — why did you do this?" — Adam responded in kind, saying: "You too are a prophet chosen by Allah; you are such and such — if that is so, how is it that you do not know that no one can alter the divine decree?" Adam's prevailing in this debate came from two angles

Second: No one has the right to blame another for what has been decreed for that person. Such blame is permissible only by Allah's permission — meaning it is Allah alone who may blame. Since Musa blamed without being granted such permission, Adam countered by invoking the decree and thereby silenced him.

Third: Adam's act contained both divine decree and personal acquisition (kasb). Repentance has erased the acquired aspect. Allah accepted his repentance, leaving only what remained by virtue of the decree. A person cannot be blamed for what is by divine decree, because the decree is Allah's act, and Allah is not questioned for what He does. Therefore the blame has no standing.

Fourth: Ibn Abd al-Barr says: In my view, this matter is specific to Adam, because this debate took place after Allah had accepted Adam's repentance, as stated in the verse: "Then Adam received from his Lord some words and He turned to him in forgiveness. Verily He is the Oft-Returning, the Most Merciful." (al-Baqarah, 37.) Similarly, had Musa killed, committed adultery, or stolen, Adam's objecting to that would have been proper: "These things were foreknown by Allah and decreed for me before I was created; their occurrence was therefore inevitable. Neither I nor any of creation could have changed so much as an atom's weight of it. Do not blame me." The Muslim community has reached consensus that it is permissible to blame those who commit such deeds. Just as it is mustahabb to praise the one who remains constantly obedient, so too is it mustahabb to blame those who commit such acts

Fifth: Musa blamed Adam after his death. Yet blame is directed at a person who is still in the realm of obligation, where rulings are still in effect — where the transgressor is blamed and subject to hadd, qisas, and other penalties. Speaking ill of the dead, however, is forbidden. "Speak of your dead only with good." What will become of them is known only to Allah. It is established by clear text that a person upon whom a hadd punishment has been carried out is not subject to a second penalty. The blaming of a slave woman upon whom the hadd for adultery has been applied is also forbidden. Musa's blaming of Adam took place after Adam had departed from the realm of obligation. Furthermore, the acceptance of Adam's repentance by Allah is established by clear text — and therefore it is plain that he can no longer be blamed. For this reason, Adam invoked the decree as his argument, and the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) affirmed that the proof Adam presented prevailed over Musa.

The most correct of these responses are the second and the third. There is no contradiction between them; they can be combined into a single response: one who has repented cannot be blamed for the sin of which he has repented — and all the more so if he has already passed into the next life.

Al-Nawawi also adopted this view and stated: What Adam said to Musa was: "O Musa, you know that all of this was written for me before I was created. Its occurrence was therefore inevitable. Had I and all of creation tried to change even an atom's weight of it, we would have been unable to do so. Do not blame me. Blame must be based on religious reasons, not merely rational ones. Allah has accepted my repentance and forgiven me — and this removes the grounds for blame. Whoever blames me is thereby religiously refuted."

If a transgressor were to cite the decree as his defense and claim he cannot be blamed, it would be said: There is a distinction between the transgressor's case and Adam's case. The transgressor is still alive in this world, and rulings of blame, punishment, and deterrence are still applicable to him and to others on his account. As for Adam, he has died and departed from this world. The prevention of his transgression is no longer possible, and blaming him serves no purpose — rather, blaming him would only cause him pain and humiliation. For this reason, the argument he put forward prevailed in his favor

Al-Tibi says: The Jabriyyah — in their original sense — affirm the power of choice (qudra) for Allah and negate it for the servant. The Mu'tazilah do the exact opposite. Both have fallen into excess and deficiency. They stand on the edge of a pit of fire. The straight and correct path is the middle way.

Beyond what has been mentioned, a great many rulings can also be derived from this hadith. Qadi Iyad says: This hadith supports the position of Ahl al-Sunnah that the Paradise from which Adam was expelled is the same Paradise of eternity promised to the God-fearing in the Hereafter. In this regard, the hadith contradicts the view of the Mu'tazilah and other schools who claim that the Paradise from which Adam was expelled was a different paradise.

From the hadith it is also understood that it is legitimate to present arguments during a debate to establish the truth, that it is permissible to reproach and hint at flaws when clarifying a proof, and that a knowledgeable person who is certain of the facts will be subject to greater blame than someone who has no knowledge at all.

Another matter derived from the hadith is that a scholar may debate with someone older than himself, a father with his son, and a son with his father — and the legitimacy of such debate lies in its aim of establishing the truth, acquiring greater knowledge, and uncovering the realities of matters.

A further conclusion is that a thing which cannot be forgiven for a person at one time may be forgiven at another time. States of anger, grief, and a naturally irascible and fiery temperament necessitate forbearance. When Musa became flustered in the debate, he addressed his forefather Adam by name alone — using a tone harsher than he would have used at any other time. Despite this, Adam accepted Musa's manner and continued the debate, presenting his proofs to dispel Musa's doubt.

İbn Ömer r.a. şöyle demiştir: Onların nezirde bulunmaları yasak edilmedi mi? Şüphesiz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Muhakkak, ki nezir hiçbir şeyi öne geçiremez, geriye de bırakamaz. Ancak nezir sebebiyle cimriden (fakirler lehine) mal çıkarılır

Abdullah b. Ömer r.a.'in nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem nezirde bulunmayı yasaklamış ve "Şurası muhakkaktır ki nezir hiçbir şeyi geri çevirmez. Fakat nezir sebebiyle cimri kimseden mal çıkarılır" demiştir

Narrated by Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said: "A vow (nadhir) does not bring to the son of Adam anything that has not been decreed for him. However, the vow drives him toward what has been destined for him by divine decree. Through the vow, Allah extracts wealth from the miser — so the person brings forth and gives what he would not have given before, on account of the vow he made."

Fath al-Bari Commentary:

[Note: There is an additional chapter and hadith following this commentary.]

"On Fulfilling One's Vow" — that is, the ruling or the virtue of doing so.

"Allah the Exalted says: 'They fulfill their vows.'" (al-Insan: 7)

From this verse, it is understood that fulfilling one's vow is an act that earns Allah's praise and draws one closer to Him. However, this applies specifically to a vow involving an act of obedience (ta'ah). Regarding Allah the Exalted's verse "They fulfill their vows," al-Qurtubi reports that Mujahid commented: "This refers to those who made vows in obedience to Allah.

Al-Qurtubi says: A vow (nadhr) is among the covenants that are commanded to be honored and for which the one who fulfills it is praised. The most virtuous type of vow is one made unconditionally, without being tied to any specific event. For example, a person says after recovering from illness: "It is upon me as a vow for the sake of Allah to fast for such-and-such number of days" or "to give such-and-such in charity as an expression of gratitude to Him." Next in virtue is the vow tied to an act of obedience — for example, a person says: "If Allah grants me recovery from this illness, I will fast for such-and-such days or pray such-and-such prayers." There is also a type of vow known as nadhr al-lijaj (a vow of stubbornness or compulsion) — for example, if a person finds his slave's service burdensome and vows to free him in order to be rid of him, without any intention of drawing closer to Allah; or if he vows to pray an excessive number of prayers or fast in a way that harms him and is beyond his capacity. All such vows are disliked (makruh), and some reach the level of prohibition (haram)

"Ibn 'Umar's statement: 'Were they not prohibited from making vows?'"

Al-Hakim records in al-Mustadrak through al-Mu'afi ibn Sulayman and al-Isma'ili, via Abu 'Amir al-'Aqadi and Abu Dawud — and the wording belongs to the latter — that Fuleyyh narrated from Sa'id ibn al-Harith, who said: I was with Ibn 'Umar in the land of Persia when a severe plague broke out. I said: I have vowed that if my son returns safe and sound, I will walk to the House of Allah (in Hajj). My son came to us ill and then died. What do you say about this? Ibn 'Umar replied: "Were you not prohibited from making vows? The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) said: 'Verily, a vow neither hastens nor delays anything. Through the vow, however, wealth is extracted from the miser (for the benefit of the poor).'" After citing this hadith, Ibn 'Umar added: "Fulfill your vow." When Abu 'Amir said: "O Abu 'Abd al-Rahman, what I vowed was to walk," Ibn 'Umar said: "Fulfill your vow."

Ibn 'Umar's statement in this narration — "Were they not prohibited from making vows?" — is, in our view, a matter that requires discussion. For the marfu' hadith he cited does not contain an explicit prohibition. However, Ibn 'Umar himself expresses it explicitly. In the narration that came after him through 'Abdullah ibn Murra al-Hamdani, Ibn 'Umar said: "The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) prohibited making vows." The narration in Muslim through this chain reads: "The Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) began to forbid us from making vows." (Muslim, Nadhir) Likewise, in Muslim, through al-'Ala' ibn 'Abd al-Rahman from his father from Abu Hurayrah, the prohibition is stated explicitly: "Do not make vows." (Muslim, Nadhir

Scholars have disagreed regarding the nature of this prohibition. Some understood it in its apparent, literal sense, while others interpreted it figuratively. Ibn al-Athir says in al-Nihaya: "The prohibition of making vows is repeatedly stated in the hadith. This reinforces the prohibition and cautions against taking a vow lightly once it has been made. If the prohibition were intended to mean that one should not make a vow in the first place and that it is genuinely forbidden, this would nullify its ruling and remove the obligation of fulfilling it — because making it would then be an act of disobedience, and thus it would not be binding. However, what the hadith actually intends is that a vow does not bring about any immediate benefit, does not avert harm, and does not change anything that has been decreed. Therefore, the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) intended to say: Do not make vows under the illusion that you will thereby obtain what has not been decreed for you or that you will repel what has been decreed against you. But if you do make a vow, fulfill it — for it is binding upon you.

Al-Khattabi says in al-A'lam: "This matter is unusual in Islamic jurisprudence, because something is prohibited, yet once it is done, fulfilling it becomes obligatory." The majority of the Shafi'i scholars stated that a vow is makruh (disliked) due to the prohibition mentioned in the hadith. A similar view was also reported from the Maliki scholars. Ibn Daqiq al-'Id stated their position firmly, while Ibn al-'Arabi indicated that there is disagreement within the madhhab. The definitive position narrated from the Shafi'is is that it is makruh. Al-Khattabi continues: The Shafi'is based their argument on the fact that a vow is not purely an act of worship ('ibadah). For a vow does not intend pure and sincere closeness to Allah — rather, the person making the vow aims to benefit himself or ward off some harm. The Hanbalis also stated firmly that a vow is makruh

Al-Tirmidhi, after titling a chapter "On the Dislikedness of Making Vows" and citing the hadith of Abu Hurayrah, says: "The practice among some scholars from the Companions of the Prophet (peace and blessings of Allah be upon him) and others is that they considered the making of vows to be makruh. Ibn al-Mubarak said: Dislikedness applies to making a vow in matters of obedience as well as disobedience. If a person vows to perform an act of obedience and fulfills it, he earns reward — but the act of making the vow itself is makruh." (al-Tirmidhi, Nadhir

Al-Qurtubi in al-Mufhim states decisively that the prohibition mentioned in the hadiths is interpreted as applying to conditional vows — that is, a vow made in exchange for something, such as saying: "If Allah heals my sick one, I vow to give such-and-such in charity." The dislikedness stems from the following: when one's act of drawing closer to Allah is made contingent upon the fulfillment of a stated goal, it reveals that one's devotion to Allah is not sincere — because the person is essentially engaging in a transactional exchange. Evidence for this is the fact that if the sick person does not recover, he will not give what he tied to that recovery. This is the mindset of a miser, who generally does not part with his wealth unless he receives something of greater value in return upfront. This is exactly what is alluded to in the hadith — for the Messenger of Allah (peace and blessings of Allah be upon him) said that the vow extracts from the miser what he would otherwise not give. To this problem one may add the danger of the ignorant person falling into the illusion that the vow will cause his wish to be fulfilled, or that Allah will grant him what he seeks because of the vow. The first notion borders on disbelief (kufr), while the second is an obvious error — and in our view, the second also borders on disbelief. Al-Qurtubi reports that scholars interpreted the prohibition in this hadith as referring to dislikedness (makruh), and then adds: What I understand is that for one who is feared to fall into the corrupt belief described above, making a vow becomes forbidden (haram). For such a person, embarking on a vow would be haram. Dislikedness (makruh) applies to those who do not hold such a corrupt belief. Al-Qurtubi's detailed explanation here is excellent.

Conclusions Drawn from the Hadith:

The hadith indicates that all good deeds a person voluntarily performs are more virtuous than those he takes upon himself through a vow. This is the view of al-Mawardi.
The hadith encourages sincerity (ikhlas) in acts of goodness and condemns miserliness.
According to the hadith, a person who complies with what has been commanded and refrains from what has been prohibited is not considered a miser.

İmran b. Husayn'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Sizin en hayırlılarınız benim içinde bulunduğum nesildir. Sonra onların ardından gelenler, sonra da onların ardından gelenlerdir." İmran, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kendi asrından sonra hayırlı asır olarak iki mi yoksa üç mü zikretti bilmiyorum, demiştir. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem devamla "Sonra bir kavim gelir ki onlar adak adarlar ve bunu yerine getirmezler, hıyanet ederler ve kendilerine itimat edilmez; Bunlar şahitlik yapmaları istenmediği halde şahitlik ederler. Bunların arasında şişmanlık baş gösterecektir. " Fethu'l-Bari Açıklaması: "Ve la yu'temenune = Kendilerine itimat edilmez." Yani Nebiimizin işaret ettiği o asırdan sonra kimse onlardan güven içinde olmayacağı için bu apaçık bir hıyanettir. İbn Battal özetle şöyle demiştir: Nebi s.a.v. emanetine hıyanet edenle, adağını yerine getirmeyeni bir tutmuştur. Hıyanet kınanmıştır. Şu halde adağını yerine getirmemek de kınanmış olmaktadır. Bu açıklamayla hadisin atılan başlıkla olan ilişkisi ortaya çıkmaktadır

Aişe r.anha'nın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Her kim Allah'a itaat etmeyi adarsa ona itaat etsin. Her kim de Allah'a karşı masiyet işlemeyi nezrederse sakın Allah'a asi olmasın!" buyurmuştur. Fethu'l-Bari Açıklaması: "İtaat Konusunda Nezir {adak)." Yani adağın bu çeşidinin hükmü. Yukarıdaki başlığın "babun" şeklinde tenvinli olma ihtimali de vardır. İmam Buhari "en-nezr fi't-taa" ifadesiyle mübtedayı (özneyi) habere (yüklem) hasıretmektedir ki netice olarak buradan masiyete yapılan nezirin şer'an nezir olmadığı ifade edilmiş olmaktadır. "Her kim Allah'a itaat etmeyi adarsa ona itaat etsin." "İtaat" vacib veya müstehab olmaktan daha geneldir. Vacib olan bir fiilde onu zamana bağlamak suretiyle nezirde bulunmak tasavvur edilebilir. Mesela bir kimse vakti girer girmez namaz kılmaya nezirde bulunsa belirlediği o vakitte bunu yapması gerekir. Mali ve bedeni tüm ibadetlerden müstehab olanlara gelince bunlar nezir (adak) sebebiyle vacib hale gelirler ve nezreden kimsenin kayıtladığı şey ile kayıtlanırlar. Bu haber itaat yolunda yapıldığı takdirde onu yerine getirmenin emredildiği, masiyet yolunda yapıldığı takdirde onu yerine getirmenin yasaklı ğı konusunda açık ve nettir. Acaba bir masiyetin işlenmesi adandığında yemin kefareti gerekir mi yoksa gerekmez mi? Bu konuda alimlerin iki görüşü sözkonusudur. Bunun açıklaması bundan iki başlık sonra gelecektir

İbn Ömer'in nakline göre Hz. Ömer "Ya Resulallah! Ben cahiliye devrinde Mescid-i Haram'da bir gece itikaf etmeyi nezretmiştim (ne yapayım)?" dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Nezrini yerine getir!" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: "İslama Girmeden Önce Bir Kimse İle Konuşmayacağını Nezreden Veya Yemin Eden, Sonra da Müslüman Olan Kimsenin Durumu." Yani bu adağı yerine getirmek gerekli midir yoksa değil midir? Yukarıdaki başlıkta yer alan "cahiliye" kelimesinden maksat, kişinin İslamdan önceki durumudur. Cahiliye, esasen Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in gönderilmesinden önceki durumun adıdır. Tahavı bu mesele için "Müşrik iken adakta bulunup, sonra Müslüman olan kimsenin durumu" şeklinde bir başlık kullanmıştır ve sonra bunun ne demek olduğunu açıklamıştır. Tahavı orada Hz. Ömer'in cahiliye döneminde itikafta bulunacağına dair yaptığı adak hakkındaki İbn Ömer hadisine yer vermiştir. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ona 'f\dağını yerine getir" emrini vermiştir. İbn Battal şöyle der: İmam Buhari yemini, adağı, konuşmamayı itikafa kıyaslamıştır. Buna göre bir kimse Müslüman olmadan önce herhangi bir şeyi yapacağına dair yemin etse veya adakta bulunsa Müslüman olduğu takdirde bunu yerine getirmesi gerekir. Çünkü o kişi Müslüman olduğunda Hz. Ömer olayının zahirine göre adağını yerine getirmek kendisine vacib olmaktadır. İbn Battal, İmam Şafil ve Ebu Sevr'in de bu kanaatte olduklarını belirtmiştir. İbn Hazm da İmam ŞafiJ'den bu şekilde bir görüş nakletmiştir. Şafil mezhebinde meşhur olan görüşe göre bu, onlardanbazılarının görüşüdür. İmam Şafiı ve arkadaşlarına göre böyle bir yemin veya nezre uymak gerekmez. Tam tersine bu müstehabtır. Malikilerin ve Hanemerin görüşü de bu doğrultudadır. Bir rivayete göre Ahmed b. Hanbel bunun vacib olduğunu söylemiştir. Taberi, Malikllerden el-Muğiia b. Abdurrahman, İmam Buhari, Davı}d ve ona uyanlar bunun vacib olduğunu kesin bir dille ifade etmişlerdir. Biz de şunu ekleyelim: İmam Buhari' den bundan önce böyle bir yemin veya nezri yerine getirmenin vacib olduğuna dair açık bir ifade mevcutsa ne ala! Aksi takdirde onun attığı başlık, yalın olarak kendisinin buna uymanın vacib olduğunu söylediğini göstermez. Zira bu başlık, onun böyle bir yemin veya nezri yerine getirmenin mendub olduğunu söylediğine de muhtemeldir. Buna göre soru, "Böyle bir kimseye nezrine uymak medup olur mu olmaz mı?" şeklinde takdir edilir

Sa'd b. Ubade el-Ensarı, anasının üzerinde bir adak (nezir) olduğunu, fakat bunu yerine getiremeden vefat ettiğini Nebi'e söyleyip fetva istedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ona anası adına o adağı kaza edip yerine getirmesi fetvasını verdi. Zührl, bu, dinde meşru bir kanun oldu demiştir

İbn Abbas r.a. şöyle demiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e bir adam geldi ve "Kız kardeşim hac yapmayı adamıştı, adağını yerine getiremeden vefat etti" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Şayet kardeşinin üzerinde bir borç olsaydı sen o borcu öder miydin?" diye sordu. O zat "Evet, öderdim" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Öyleyse Allah'a olan borcu da öde, Allah hakkı ödenmeye daha layıktır" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Üzerinde Bir Adak (nezir) Olduğu Halde Ölen Kimsenin Durumu." Yani bu Nezir (adak) onun adına kaza edilir mi yoksa edilmez mi? İmam Buharl'nin burada zikrettiği hadise göre bu onun adına kaza edilmelidir. Fakat bu kaza vacib olduğu için mi yoksa mendub olduğu için mi yapılmalıdır? Bu konuda açıklaması ileride gelecek ihtilaf sözkonusudur. Sa'd b. Ubade'nin naklettiği olayın son kısmında yer alan "fekanet sünneten ba'du" ifadesi, varisin miras bırakan üzerindeki adağı kaza etmesi vaciblik veya mendubluktan daha genel, dini bir yol haline geldi demektir. Bu hadis vacib olan hakların ölü adına kaza edilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Çoğunluk üzerinde mali bir adak olduğu halde ölen kimse bunu vasiyet etmese bile kendi sermayesinden kaza edilmesinin gerekli olduğu görüşünü benimsemiştir. Ancak sözkonusu nezir (adak), kişinin ölümüyle sonuçlanaMastalığında yapılmışsa sözkonusu mali kaza, bıraktığı malın üçte biriyle sınırlıdır. Maliki ve Hanefiler ölen kişinin bunu mutlak olarak vasiyet etmesinin şart olduğu kanaatini benimsemişlerdir. Çoğunluk ise yukarda yer verilen Ümmü Sa'd hadisi ile Zühri'nin "Bu dinde meşru bir kanun haline geldi" şeklindeki sözünü esas almışlardır. Fakat Sa'd'ın bunu annesinin bıraktığı maldan kaza etme ihtimali olduğu gibi kendi yanından teberru şeklinde vermiş olması da muhtemeldir. Hadisten bir konuyu iyi bilen kimseden fetva istemenin meşru olduğu, vefatıarından sonra anne ve babaya iyilik etmenin faziletli bir hareket olduğu, onların zimmetlerindeki borçtan kurtulmalarının çaresini bulmak gerektiği anlaşılmaktadır

Aişe'nin nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur: "Her kim Allah'a itaat etmeyi adarsa o kişi ona itaat etsin. Her kim de Allah'a karşı masiyet olacak bir iş nezrederse o da ona asi olmasın

Enes'in nakline göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem iki oğlu arasında (hac yolunda) yürümekte olan bir ihtiyarı gördüğünde Allah bu (ihtiyarın) kendi nefsine azap etmek suretiyle yaptığı ibadetten elbette müstağnidir" buyurmuştur

İbn Abbas'ın nakline göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kabe'yi bir yular veya yulardan başka bir bağ ile tavaf etmekte olan bir adam gördü ve o bağı kopardı

İbn Ömer r.a.'den rivayet edildiğine göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem İbn Sayyad'a: "Sana bir şey sakladım" demiş, İbn Sayyad da (duman demek istedi ama) "du, du" demekten daha fazlasını söyleyemedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Sus/defol! Asla haddini aşamazsın" buyurdu. Hz. Ömer: "İzin ver, boynunu vurayım" dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ise: "Bırak, eğer o (deccal) ise sen ona bir şey yapamazsın. (Deccal) değilse öldürülmesinde bir hayır yoktur" buyurdu. Fethu'l-Bari Açıklaması: Bilin ki Allah kişi ile kalbi arasına girer: Musannif ayette yer alan "araya girmek" kelimesini hadiste geçen "kalpleri çevirmek" kelimesi ile açıklamak istemiştir. Ragıp el-Isfahani, buna işaret ederek şöyle demiştir: "Allah hikmeti gereğince, insanın kalbine onu istediği şeyden çevirecek bir his verir." İbn Battal ise şöyle demiştir: İbn Ömer hadisinin konu başlığı ile ilgisi şudur: Ayet Allah'ın küfür ve imanı yarattığına, kafirin kalbi ile ona emrettiği iman arasına girdiğine, Allah takdir etmedikçe kafirin imanı elde edemeyeceğine delalet eder. Aksine Allah imanın zıddını takdir etmiş ve kişi kafir olmuştur. Mümin için de durum buna ters istikamette gerçekleşir. Ayet kulların hayır ve şer tüm fiillerini yaratanın Allah olduğuna delalet eder. Hadiste yer alan "Kalpleri çevirmek" sıfatı da aynı anlama gelmektedir. Kulun kalbini imanı tercih etmekten küfrü tercih etme ya da bunun aksi yönünde değiştirir. Allah'ın her fiili adildir. Dalalete düşürüp yalnız bıraktığı kişiyi elde ettiği bir haktan mahrum etmiş değildir. İkinci hadisin konu başlığıyla ilgisi ise, Nebi s.a.v.'in "(deccal) ise sen ona bir şey yapamazsın" demesidir. Yani, Allah'ın ilminde bu kimsenin ortaya çıkıp bir şeyler yapacağı var ise Allah'ın ilminde geleceği belli olan birine bir şey yapmaya gücün yetmez. Allah sana bunu yapacak bir güç verse o zaman bu durum kendi ilminde var olanın değişmesi anlamına gelir ki, Allah bundan münezzehtir.

Narrated from Ibn Abbas: While the Prophet, peace and blessings be upon him, was delivering a sermon, he saw a man standing in the sun. He asked about the man's name and condition. The companions said: "He is Abu Isra'il. He has vowed to stand without sitting, to seek no shade, to speak to no one, and to fast in this manner." The Prophet, peace and blessings be upon him, commanded: "Tell him to speak, seek shade, sit down, and complete his fast."

Hakim b. Ebi Hurra el-Esleml'nin nakline göre Abdullah b. Ömer' e bundan sonra karşılaşacağı her gün muhakkak oruç tutacağına nezreden ve bu orucu da kurban veya ramazan bayramı gününe tesadüf eden kimsenin durumu soruldu. İbn Ömer şöyle dedi: "Andolsun ki Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sizin için Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah'ı çok zikredenler için güzel bir örnektir. "(Ahzab 21) Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem kurban ve ramazan bayramı günlerinde oruç tutmazdı. Biz onun bugünlerde oruç tu.tmasını (doğru) görmeyiz

Ziyad b. Cubeyr şöyle anlatmıştır: İbn Ömerin beraberinde bulunduğum bir sırada adamın biri "Ben yaşadığım sürece her Salı veya her Çarşamba günü oruç tutmaya nezrettim ve orucumu tutarken şu kurban bayramı gününe rast geldim" deyip, hükmünü sordu. İbn Ömer: "Allah adaklarınızı yerine getirmenizi emretti. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kurban bayramı günü oruç tutmayı yasakladı" diye cevap verdi. Soruyu soran sorusunu tekrarlayınca İbn Ömer hiçbir şey ilave etmeyerek önceki sözün benzerini aynen tekrarladı." Fethu'l-Bari Açıklaması: "GÜnlerce" yani muayyen bazı günlerde "Oruç Tutmayı Nezredip Orucu Kurban veya Ramazan Bayramı Günlerine Tesadüf Eden Kimsenin Durumu." Yani böyle bir kimsenin oruç tutması veya bedel ödemesi ya da kefaret vermesinin caiz olup olmadığı. Bir kimsenin ramazan bayramı veya kurban bayramı günlerinde gerek tatavvu, gerekse nezir olarak oruç tutmasının caiz olmadığı noktasında icma oluşmuştur. Bu iki günü veya birisini adakla kişi kendisi tayin etmiş veya tesadüfen her iki güne veya birisine rastlamış olsun farketmez. Bir kişi böyle bir nezirde bulunursa çoğunluğa göre yaptığı nezir (adak) geçerli değildir. Hanbeli mezhebinde böyle bir kişinin orucunu kaza edip etmemesi gerektiği noktasında iki görüş vardır. İmam Ebu Hanife çoğunluğa muhalif olmuş ve bir kimse böyle bir günde oruç tutmaya nezreder ve orucunututarsa nezrini yerine getirmiş olur demiştir. Bu konudaki geniş açıklama Siyam Bölümünün sonla-. rında geçmişti. Orada nezirde bulunan kimsenin belli bir günü belirleyip, sonra bunun ramazan veya kurban bayramı günlerine tesadüf etmesi konusunda hükmün ne olacağı noktasında meydana gelen ihtilaftan söz etmiştik

Ebu Hureyre şöyle anlatmıştır: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte Hayber günü yola çıktık. Ne altın ne gümüş ganimet aldık; biz oradan birçok mal (hayvan sürüleri), elbise ve eşya ganimeti aldık. Dubeyb oğullarından Rifaa b. Zeyd, Mid'am adında bir köleyi Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e hediye etti. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem onu Vadi'l-Kura'ya gönderdi. Mid'am oraya vardığında Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in eşyasını indirirken kendisine kimin attığı bilinmeyen bir ok isabet etti ve onu öldürdü. İnsanlar: "Cennet ona mübarek olsun!" dediler. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Hayır, nefsim elinde olana yemin ederim ki, Hayber günü ganimetler bölüşülmeden önce aldığı o örtü şu an onun üzerinde bir ateş olarak alevlenmektedir" dedi. İnsanlar bunu duyunca biri bir veya iki ayakkabı tasmasını Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geri getirdi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Ateşten bir ayakkabı tasması — ya da — ateşten iki ayakkabı tasması" dedi.