72 - Av ve Kesim

HADITH 1 — Narrated by Anas (may Allah be pleased with him):

"His mother, Umm Sulaym, took one mudd of barley and ground it into coarse flour. She made part of it into a milk porridge (sawiq) and squeezed some fat from a skin pouch of fat she had. She then sent me to the Prophet ﷺ. I came to him while he was with his Companions and invited him. The Messenger of Allah ﷺ asked: 'Along with those who are with me?' I returned to my mother and told her: 'He says: Along with those who are with me?' Abu Talha came out to receive him and said: 'O Messenger of Allah! This is a modest meal prepared by Umm Sulaym.' The Messenger of Allah ﷺ entered, and Umm Sulaym's food was brought. The Messenger of Allah ﷺ said: 'Bring me ten men.' Those ten men were brought in and ate until they were full. Then he said: 'Bring me ten more,' and they entered and ate until they were full. He continued in this manner until all those counted had amounted to forty men in total. The Prophet ﷺ then ate himself and then got up." Anas said: "I began to look to see whether anything had diminished from it."

Fath al-Bari Commentary:

[Chapter heading:] "Admitting guests ten by ten and seating them for meals ten by ten.

This is applicable when the scarcity of the food or the narrowness of the place necessitates such an arrangement.

"He ground it into coarse flour." The root word "al-jashish" refers to flour that is not finely ground.

I previously mentioned — in the chapter on the Signs of Prophethood — that the version of this hadith as recorded in Sahih Muslim contains a degree of abridgment compared to the version recorded here. For instance, in the narration of Ya'qub ibn 'Abdillah ibn Abi Talha, transmitted from Anas, it is stated: Abu Talha said: "O Messenger of Allah! I had only sent Anas to invite you alone, for we did not have enough to feed the number of people I can see with you." In the narration of 'Amr ibn 'Abdillah, transmitted from Anas, it is stated: "Abu Talha said: 'This is but a single dish of food.' The Messenger of Allah ﷺ said: 'Surely Allah will grant it blessing.'"

Ibn Battal said: "Gathering together over food is one of the causes of blessing." Abu Dawud records — in a marfu' hadith attributed to the Prophet ﷺ through the route of Wahshi ibn Harb — the following: "Gather together over your food and mention the name of Allah, and blessing will be granted to you through it."

Ibn Battal further states: "The Prophet's ﷺ practice of admitting them ten by ten was — and Allah knows best — due to the fact that the food was in a single vessel, and a large crowd would not have been able to eat from such a small amount without difficulty. He therefore divided them into groups of ten so that each group could eat comfortably without crowding." He also adds: "There is no indication in this hadith that it is prohibited for more than ten people to gather around food."

HADITH 2 — Narrated by 'Adiy ibn Hatim (may Allah be pleased with him), who said:

"I asked the Prophet ﷺ about the game struck by al-mi'rad (a blunt-headed arrow used for hunting). He said: 'Eat what was struck by its sharp edge. But what was killed by its flat side is mawqudh (an animal killed by a blow, not by a sharp instrument), so do not eat it.' I also asked him about the game caught by a dog. He said: 'Eat what your dog has caught for you, for the dog's catching of prey is a form of tazkiyah (lawful slaughter). However, if you find alongside your dog — or your dogs — another dog, and you fear that it was that other dog which killed the game along with yours, then do not eat it, for you pronounced the name of Allah when you sent your own dog, but you did not pronounce it for the other dog.'"

Fath al-Bari Commentary:

"And I asked him about the game caught by a dog, and he said: 'Eat what it has caught for you, for the catching of a dog is a form of tazkiyah (lawful slaughter).'" In the narration of Bayan ibn 'Amr, transmitted from al-Sha'bi — which will appear a few chapters later — it states: "If you send your trained dogs while pronouncing the name of Allah, eat from what they catch for you."

By "trained and taught dogs" is meant dogs that: (1) pursue the game when sent by their owner; (2) return when called back in order to cease the pursuit; and (3) catch and hold the game for their owner without eating from it themselves. There is scholarly disagreement as to whether this third condition is actually a prerequisite. There is also disagreement regarding the manner in which a hunting dog's training is to be ascertained. Al-Baghawi states in al-Tahdhib: "The minimum is that this behavior be repeated three times." From Abu Hanifa and Ahmad, it has been reported that two repetitions are sufficient. Al-Rafi'i states: "The majority of scholars did not stipulate a specific number, because the customary standard varies and the nature of different game animals also differs. Therefore, reference must be made to common custom ('urf)."

In the narration of Mujalid, transmitted from al-Sha'bi, from 'Adiy — recorded in Abu Dawud and al-Tirmidhi — the wording in al-Tirmidhi reads: "I asked the Messenger of Allah ﷺ about the game of the falcon and the hawk. He said: 'You may eat what they catch for you.'" The wording in Abu Dawud reads: "If you send your trained dog or falcon while pronouncing the name of Allah, eat from what it catches for you. I asked: What if it kills the game? He said: If it kills it but does not eat from it." Al-Tirmidhi said: "This is the practice (amal) according to the scholars. The scholars see no objection to game caught by falcons and hawks. Animals such as the sparrowhawk (chaqir), the sparrowhawk, and the hawk are treated in the same ruling as the falcon." Mujahid interpreted the Quranic word "al-jawarih" (in the relevant verse) as referring to hunting dogs and birds. This is also the position of the majority (jumhur).

Lessons Derived from the Hadith:

This hadith specifies that pronouncing the name of Allah (basmala) is a condition for lawful hunting. Scholars are in agreement regarding its legitimacy, but differ on whether it is a strict condition for the permissibility of eating the game. According to al-Shafi'i and one group of scholars — and this is also a narration from Malik and Ahmad — the basmala is a Sunnah; omitting it, whether intentionally or through forgetfulness, does not affect the permissibility of eating the animal. However, according to the preferred narration from Ahmad and the position of Abu Thawr and others, pronouncing it is obligatory (wajib), as it has been explicitly stipulated as a condition in the hadith narrated through 'Adiy. In the hadith narrated through Abu Tha'labah, permission to eat the animal is linked to the pronouncing of the basmala. Abu Hanifa, Malik, al-Thawri, and the majority of scholars hold that it is permissible to eat game if the basmala was omitted through forgetfulness rather than intentional neglect. However, the Malikis differ as to whether intentional omission renders it unlawful (haram) or merely disliked (makruh). According to the Hanafis, intentional omission makes it haram. According to the Shafi'is, three positions exist regarding intentional omission: the most authentic narration among them is that eating such an animal is makruh; another view holds the opposite; and a third view holds that the person is sinful but eating the animal is not haram. The well-known narration from Ahmad distinguishes between game and slaughtered animals (dhabiha), adopting this third view with respect to slaughtered animals.
The hadith also establishes the permissibility of hunting with trained dogs. However, Ahmad and Ishaq excepted the black dog, stating: "It is not permissible to hunt with it, for it is a devil." A similar position has been transmitted from al-Hasan, Ibrahim, and Qatadah.
Subject to the conditions mentioned above, it is permissible to eat game caught by a dog even without it being slaughtered in the conventional manner, since the Prophet ﷺ said: "The catching of a dog is a form of tazkiyah (lawful slaughter)." If a trained hunting dog kills the game with its claws or teeth, eating it is permissible. This applies specifically to trained hunting animals.
Even if the dog is trained, eating from what it has eaten of the game is prohibited. The reason given in the hadith is the concern that "it may have caught it only for itself." This is the position of the majority (jumhur), and it is also the preferred of al-Shafi'i's two well-known positions on the matter.
Hunting for purposes such as eating or selling — or even for recreation — is permissible, provided that the intention of tazkiyah (lawful slaughter) and beneficial use is present. Malik, however, considered hunting for recreation to be makruh, while the majority disagreed with him. Al-Layth said: "I know of no other matter that resembles falsehood more while still being true." If there is no intention of making use of the game, hunting becomes haram, as it amounts to destroying a living soul in vain and constitutes corruption on earth — and to deem such an act permissible is unacceptable. If hunting is carried on continuously and in excess, it becomes makruh, as it may prevent a person from fulfilling obligatory and recommended duties.
It is permissible to keep a dog trained for hunting. This has also been cited as evidence that the leftover food touched by a hunting dog is considered pure (tahir) — in contrast to other dogs — since eating from where the hunting dog has eaten is permitted. Furthermore, the Prophet's ﷺ statement "Eat from what it has caught for you" has been cited as evidence that if a person sends his dog after one animal and the dog catches a different one, it is still permissible to eat that animal, since the generality of the phrase "what it caught" encompasses this case. This is the position of the majority (jumhur). However, Malik said: "It is not permissible."

Adiy b. Hatim r.a.'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e mi'rad hakkında sordum. O: Eğer sivri tarafı ile isabet ettirirsen yiyebilirsin. Şayet enli tarafıyla isabet ederse ve onu öldürürse şüphesiz ki o bir vaklzdir (ağırlıkla vurulup öldürülmüş bir hayvandır) ondan yeme, diye buyurdu. Adiy: Peki köpeğimi gönderiyorum dedim, dedi. Allah Rasulü şöyle buyurdu: Köpeğini salarken besmele çektiysen yiyebilirsin. Ben: Eğer avdan yerse diye sordum. O: O takdirde ondan yeme. Çünkü o senin için tutmamış, o ancak kendisi için yakalamış olur, diye buyurdu. Ben: Köpeğimi salarım da onunla beraber başka köpek bulduğum da olur . . (Hükmü nedir?) diye sordum. O: Ondan yeme. Çünkü sen ancak kendi köpeğin için besmele çekmiştin, başka köpek için besmele çekmemiştin, diye buyurdu.'1 Fethu'l-Bari Açıklaması: "İbn Ömer bunduka (denilen yuvarlatılmış ve kurutulmuş çamur) ile öldürülen hayvan hakkında o, el-mevkCıze denilen hayvandır demiştir. Salim, el-Kasım, Mücahid, İbrahim, Ata ve el-Hasen de bunu mekruh görmüşlerdir." Malik'in de Muvatta'da rivayet ettiğine göre; kendisine el-Kasım b. Muhammed'den, mi'rad ve bunduka ile öldürülen hayvanları mekruh gördüğü rivayeti ulaşmıştır. Mücahid'e gelince İbn Ebi Şeybe iki yoldan bunu mekruh gördüğünü rivayet etmiş bulunmaktadır. Bu iki rivayetten birisinde: "Tezkiye edilmedikçe ondan yeme" fazlalığını da eklemektedir. İbrahim -en-Nehaı- 'e gelince, İbn ebi Şeybe, el-A'meş'in ondan naklettiği şu rivayetini kaydetmektedir: "Tezkiye edilmedikçe bunduka ile isabet ettirdiği n hayvanı yeme

Adiy b. Hatim r.a.'dan, dedi ki: "Ey Allah'ın Rasulü! Bizler eğitilmiş köpekleri salıyoruz, diye sordum. O: Onların senin için yakaladıklarını ye, diye buyurdu. Ben: Ya öldürseler, diye sordum. O: İsterse öldürsünler, diye buyurdu. Ben: Biz mi'radı da atıyoruz, dedim. O: (Sivri ucuyla) deldiği avı ye, ancak enli tarafıyla isabet edeni yeme, diye buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Mi'radın enli tarafı ile isabet alan (hayvan)." Bu başlık altında Adiy b. Hatim'in hadisini zikretmiş bulunmaktadır. Bu hadiste yer alan hükümleri birinci baş1ıkta açıklamış bulunuyoruz

Hadith — Narrated from Abu Tha'labah al-Khushani (may Allah be pleased with him), who said: "O Prophet of Allah! We are in the land of a people from among the People of the Book. May we eat from their vessels? I am also in a land of game, and I hunt sometimes with my bow, sometimes with my untrained dog, and sometimes with my trained dog. Which of these is lawful for me?" The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) replied: "As for what you asked regarding the People of the Book — if you can find other vessels, do not eat from theirs. But if you cannot find others, wash their vessels and then eat from them. As for what you hunt with your bow, pronounce the name of Allah over it and eat it. As for what your trained dog catches, if you pronounced the name of Allah when you sent it, eat it. And as for what your untrained dog catches, eat from it whatever you are able to slaughter (reach and slaughter properly).

[This hadith is also recorded under numbers 5488 and 5496. Other transmitters: al-Tirmidhi — Book of Hunting; Abu Dawud — Book of Hunting.

Explanation from Fath al-Bari:

"Al-Hasan and Ibrahim said: If you shoot at a game animal and its foreleg or hind leg is severed, do not eat the severed part but eat the rest.

Al-Hasan's statement was narrated by Ibn Abi Shaybah in connected (mawsul) form with a sound (sahih) chain from al-Hasan. Accordingly, al-Hasan stated regarding a case where a game animal is shot and a limb is severed while the animal remains alive and then dies: "Do not eat the animal, and do not eat the severed limb — unless you shot it and it died immediately at the moment of severance. If that is the case, you may eat it."

Ibn al-Mundhir said: Scholars have differed on this issue. Ibn 'Abbas and 'Ata' said: "Do not eat the severed limb. Slaughter the game animal (through tazkiyah) and eat it." 'Ikrimah said: "If after the limb is severed the animal runs while still alive, do not eat the limb; slaughter the game and eat it. But if it dies immediately upon being struck, eat all of it." Al-Shafi'i expressed this view as well and said: "There is no distinction between the animal being split into two and a lesser portion being separated from it, as long as it died as a result of that strike.

According to a narration from al-Thawri and Abu Hanifah: If the game animal is split in half, both halves are eaten. If a third of it is severed from the head side, the same ruling applies. But if a third is severed from the midsection side, the two-thirds remaining on the head side may be eaten, while the third on the lower side may not.

Ibn Battal said: Scholars are in consensus that if a person strikes and wounds game, it is permissible to eat it, even if it is not known whether it died from the wound, from the fall through the air, or from hitting the ground. They also agree by consensus that if, for example, the game falls onto a mountain and then rolls down and dies, its meat is not permissible to eat. If the arrow does not pierce a vital spot, the animal may not be eaten unless it is reached and properly slaughtered (tazkiyah), except where this is possible.

Ibn al-Tin said: If a portion is severed from the game animal to such a degree that survival is unthinkable, then the strike is considered to have hit a vital spot, and thus it takes the place of tazkiyah. This is the well-known opinion of Malik and others.

"Their vessels..." Ibn Daqiq al-'Id said: Scholars have differed on this matter due to the conflict between the baseline principle (asl) and the predominant circumstance (ghalib al-hal). Those who hold the view indicated by this hadith argue that the predominant presumption derived from the usual circumstances takes precedence over the presumption derived from the baseline principle. However, those who say that the ruling follows the baseline principle until impurity is definitively established from our side have responded in two ways:

The command to wash the vessels is interpreted as being recommended (mustahabb) out of precaution, in order to reconcile this hadith with other textual evidence supporting adherence to the baseline principle.
The intended meaning of Abu Tha'labah's hadith concerns those who know with certainty that the vessels are impure. The mention of the Zoroastrians (Majus) reinforces this, since their vessels are impure because what they slaughter is not lawful.

Al-Nawawi also said: The vessels mentioned in Abu Tha'labah's hadith refer to the vessels of those who cook pork in their pots and drink wine from their cups. This is stated explicitly in Abu Dawud's narration: "We are neighbors of the People of the Book. They cook pork in their pots and drink wine from their vessels. Thereupon (the Messenger of Allah) said..." and then the response is mentioned.

As for the jurists, their intent concerns the vessels of unbelievers in general — those not used for impure purposes. Using such vessels is, in their view, permissible even without washing. However, it is more appropriate to wash such vessels — not because impurity has been established, but in order to avoid scholarly disagreement.

Further discussions related to this hadith will follow in three chapters ahead, under the heading: "If a game animal disappears for two or three days and is not found."

It is also understood from this hadith that multiple questions may be gathered and asked at one time, and that each may be answered comprehensively and separately using expressions such as "as for this" and "as for that" (ammā... wa ammā). Allah knows best.

Ebu Hureyre r.a.'den rivayete göre: "Bir adam çokça yemek yerdi. Müslüman olduktan sonra çok az yemek yemeye başladı. Bu durum Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e aktarılınca o: 'Mu'min tek bir bağırsak için yer, kafir ise yedi bağırsak için yer' diye buyurdu.

Fethu'l-Bari Açıklaması:

"Ben Allah'a ve Rasulüne iman ediyorum, dedi." ifadesinden hareketle ilim adamları, hadisin zahirinden anlaşılan anlamın kastedilmediği hususunda ittifak etmişlerdir.

Hadisin yorumuna dair birden fazla görüş mevcuttur:

Birinci görüşe göre maksat, mu'minin dünyaya karşı zahidliğini ve kafirin dünyaya olan tutkusunu bir örnekle açıklamaktır. Mu'min az yemekle yetinir; kafir ise doyumsuz bir şekilde dünyaya sarılır. Bağırsaklar ve yemek miktarı gerçek anlamda değil, mecazi olarak kullanılmıştır.
İkinci görüşe göre mu'min helal yer, kafir ise haram yer. Helal olan şeyler haramlardan daha azdır.
Üçüncü görüşe göre hadis, mu'mini az yemeye teşvik etmek amacıyla varid olmuştur. Zira mu'min, çok yemenin kafirin niteliği olduğunu bilince bundan nefret eder.
Dördüncü görüşe göre hadis zahiri üzere değerlendirilmiştir. Bu görüşü benimseyenler de kendi içinde farklı açıklamalar yapmıştır:

a) Hadis, muayyen bir şahıs hakkında varid olmuştur. "Kafir" lafzındaki lam, cins için değil ahd içindir. İbn Abdilberr bu görüşü kesin ifadeyle savunmuş; hadisin genelleştirilmesinin mümkün olmadığını, zira nice kafirin mu'minden daha az yediğini belirtmiştir.

b) Hadis, çoğunlukla görülen durum için varid olmuştur. "Yedi" sayısı gerçek sayıyı değil, çokluğu ifade etmektedir. Nitekim "Deniz de ardından yedi deniz daha ona katılsa..." (Lokman, 27) ayetinde olduğu gibi. Mu'minin özelliği ibadetle meşgul olması, hesaba çekilme korkusu taşıması ve şeriatın yemekten asıl maksadının açlığı gidermek olduğunu bilmesi nedeniyle az yemekle yetinmesidir. Kafir ise nefsi ve şehvetinin peşinden gider.

c) Mu'minden kasıt, imanı tam olan mu'mindir. Böyle bir kimsenin düşüncesi ölüm ve ahiretle meşgul olduğundan çokça yemesine engel teşkil eder.

d) Mu'min yemek yerken besmele çeker, bu yüzden şeytan ona ortak olamaz ve az yemek ona yeterli gelir. Kafir ise besmele çekmez; şeytan ona ortak olur.

İbn Ömer r.a.'dan rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Her kim davar ya da av köpeği olmayan bir köpek barındırırsa her gün onun amelinden iki klrat eksilir. " Bu Hadis 5481 ve 5482 numara dada var Diğer tahric edenler: Tirmizi Hükümler; Müslim, Müsakat

Abdullah b. Ömer'den, dedi ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i şöyle buyururken dinledim: "Her kim onun üzerine giden bir köpek yahut bir davar köpeği dışında bir köpek edinir (barındırır) ise her gün onun ecrinden iki k1rat eksilir

Abdullah b. Ömer'den, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Her kim davar yahut (ava) hücum eden bir köpek dışında köpek edinirse her gün onun amelinden iki k1rat eksilir." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Av köpeği yahut davar (çoban) köpeği olmayan köpek edinen kimse." Bir şeyi saklayıp biriktirmek amacıyla edinen kimse hakkında "ıktene'ş-şey'e" tabiri kullanılır. Bu metne dair yeterli açıklamalar (2327 numaralı hadiste) geçmiştir

Adiy b. Hatim'den, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e şunu sordum: Bizler şu av köpekleriyle avlanan bir kavimiz. (Bu hususta bize ne dersin?) Şöyle buyurdu: Eğer öğretiImiş köpeklerini Allah'ın adını anarak salarsan onların senin için tuttuklarından o av hayvanını öldürseler dahi ye. Köpeğin av hayvanından bir şey yemesi müstesna. Çünkü ben o takdirde köpeğin ancak kendisi için yakalamış olacağından korkarım. Şayet senin köpeklerine başka köpekler de karışacak olursa ondan yeme!" Fethu'l-Bari Açıklaması: "Mükellibin", tedib ediciler yahut alıştırıcılar demektir. Bunun bildik hayvanın adı olan "kelb (köpek)" lafzından tef'il veznine getirilmiş bir kelime olmadığı, aksine bunun hırs demek olan "el-keleb" kökünden geldiği de söylenmiştir. Bunun da ilk anlama raci olduğu doğrudur. Çünkü bu, köpeğin tabiatında var olan ileri derecedeki hırs ile a1akalıdır. Ebu Ubeyde yüce Allah'ın "mükellibin" lafZlnı: Yani kelblere sahipkimseler diye açıklamıştır. Rağıb da: Kellab ve mükellib, köpeklere öğreten, eğitim veren demektir, demiştir. "İbn Abbas dedi ki: Köpek (av hayvanından) yediği takdirde onu ifsad etmiş ve ancak kendisi için yakalamış olur. Yüce Allah da: "Allah'ın size öğrettikleri ile alıştırıp öğrettiğiniz avcı hayvanların ... "(Maide, 4) diye buyurmaktadır. Bu sebeple köpeklere av hayvanına ilişmemeyi öğreninceye kadar vurulur (dövülür) ve onlara öğretilir." Yani açgözlülük huylarını bırakıncaya ve sahibi gelene kadar avdan bir şey yemeyerek bu hususta sabra alışıncaya kadar bu şekilde eğitilirler

Adiy b. Hatim r.a.'dan rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Sen köpeğini Allah'ın adını anarak saldığın takdirde o da avı yakalayıp öldürürse onu ye. Eğer av hayvanından yerse sen yeme. Çünkü ancak kendisi için yakalamış olur. Şayet üzerlerine Allah'ın adı anılmamış birtakım köpeklerle karışır ve bu köpekler av hayvanını yakalayıp öldürürlerse sen yeme. Çünkü o hayvanı hangilerinin öldürdüğünü bilemezsin. Eğer bir ava atış yapar da onu bir ya da iki gün sonra bulduğun takdirde avda senin okunun izi dışında bir iz yoksa onu ye. Eğer suya düşerse yeme

HADİS METNİ: Adiy'den rivayete göre: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: Av'a ateş edip, iki üç gün onun izinin peşine düşer, sonra avda oku da bulunduğu halde ölmüş olarak onu bulursa durum ne olur? diye sormuş, Allah Rasulü de: Dilerse yiyebilir, diye cevap vermiştir."

FETHU'L-BARİ AÇIKLAMASI: "Avladığı hayvan iki ya da üç gün kaybolursa" Yani avcı onu bulamazsa...

■ HADİSTEKİ FAZLALIK (Tirmizi, Nesai ve Tahavi — Said b. Cubeyr → Adiy b. Hatim Rivayeti):

"Okunu o avda bulup da o avda bir başka yırtıcı hayvanın bir izini görmez ve senin okunun onu öldürdüğünü bilirsen ondan ye."

■ KAYIP AVIN YENİLMESİNİN HÜKMÜ HAKKINDA GÖRÜŞLER:

er-Ram'ın Görüşü: Oku av hayvanını yaraladıktan sonra hayvan kaybolur, sonra gelip onu ölmüş olarak bulursa o avı yemek helal olmaz. Şafii'nin el-Muhtasar'daki ifadesinin zahirinden anlaşılan da budur.
Nevevi'nin Görüşü: Helal olacağına dair delil daha sahihtir.
Beyhaki'nin Nakli (el-Marife — Şafii'den): İbn Abbas'ın "Gördüğünü ye, görmediğini terk et" sözünün açıklaması şöyledir: → "Gördüğün": Köpeğin gözünün önünde öldürdüğünü bizzat gördüğün av hayvanı. → "Görmediğin": Öldürüldüğüne bizzat şahit olamadığın av hayvanı.

Şafii bu konuda şunu söylemiştir: "Bana göre böylesi hakkında başka türlüsü caiz olamaz. Ancak bu hususta Hz. Peygamber'den bir rivayet gelmiş ise, onun emrine muhalif olan her şey ortadan yok olur gider; ona karşı ne bir görüş ne de bir kıyas mukavemet edebilir.

Beyhaki buna şunu eklemiştir: "Bu başlıktaki hadisin hükmü sabittir. O halde Şafii'nin kabul ettiği görüşün de bu olması gerekir."

■ "İKİ YA DA ÜÇ GÜN" KAYDININ ANLAMI:

Müslim'deki rivayet: "Okunu attıktan sonra av hayvanı senin gözünden kaybolup da ona sonradan yetişecek olursan, kokuşmadığı sürece ye."

Üç gün sonra ava yetişen kimse hakkındaki lafız: "Kokuşmadıkça onu ye.

Buna göre nihai süre ölçütü, gün sayısı değil av hayvanının kokuşup kokuşmamasıdır: → Üç gün sonra bulunsa bile kokuşmamışsa → HELALDİR. → Üç günden önce bulunsa bile kokuşmuşsa → HELAL DEĞİLDİR.

Hadisin zahiri bunu gerektirmektedir.

Nevevi'nin Cevabı: Kokmuş av hayvanının yenilmesinin yasaklanması tenzihi (mekruh) bir yasaklamadır; haram anlamında değildir. Ayrıca avcının atıştan sonra yakalamayı ertelemesi durumunda dahi belirtilen şartlar çerçevesinde av helal olur.

■ ARAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ MESELESİ:

Av hayvanının bulunamayışının sebebi konusunda tafsilata gerek yoktur: → Arayıp bulamadığı için mi? → Aramadığı için mi?

Bu ayrıma ihtiyaç bulunmamaktadır. Ancak son rivayetteki "izini takip edip, arkasına düşerse" ifadesi, aramanın gerekli olduğuna delil gösterilebilir.

■ ARAMA ŞEKLİ HAKKINDA GÖRÜŞLER:

Ebu Hanife: Eğer kısa bir süre bile aramayı geciktirirse helal olmaz. Şayet atışın hemen akabinde arkasından gidip onu ölü olarak bulursa helaldir.
Şafiiler: Avı takip etmek kaçınılmazdır. Ancak koşmanın şart olup olmadığı hususunda iki görüş vardır: → Kuvvetli olan görüşe göre: Hızlıca koşması halinde onu canlı olarak bulacak olsa dahi, adetine göre (normal tempoda) yürümesi yeterlidir ve bu takdirde av helaldir. → İmamu'l-Harameyn: Aramanın gerçekleşmiş sayılması için az da olsa hızlıca hareket etmesi kaçınılmazdır.

Adiy b. Hatim'den, dedi ki: "Ey Allah'ın Resulü, ben besmele çekerek köpeğimi salıyorum, dedim. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Eğer besmele çekerek köpeğini salıp o da aVi yakalayıp öldürür ve avdan bir şey yerse, sen yeme. Çünkü o kendisi için yakalamış olur." Ben: (Bazen) köpeğimi salarım ama onunla beraber bir başka köpek bulurum da hangisinin o avı yakaladığını bilemezsem (hüküm ne olur), diye sordum. O: Hayır, yeme. Çünkü sen kendi köpeğini salarken besmele çektin ama başkası için çekmedin diye buyurdu. Yine ona el-mi'rad denilen ucu sivriıtilmiş enli tahtanın avı hakkında sordum da o: Eğer keskin ucuyla isabet ettirirsen ye, şayet enli tarafıyla isabet eder de avı öldürürse o darbe ile öldürülmüş (vakız)dir, bu sebeple yeme, diye buyurdu

Adiy b. Hatim r.a.'dan, dedi ki: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: Biz bu köpeklerle avcılık yapan bir kavimiz, diye sordum. O şöyle buyurdu: Allah'ın adını zikrederek eğitilmiş köpeklerini saldığın takdirde onların senin için tuttuklarından ye. Ancak köpek yemiş ise sen yeme. Çünkü ben köpeğin kendisi için avı yakalamış olacağından korkarım. Şayet aralarına onlardan başka bir köpek karışacak olursa yine yemet

Ebu. Sa'lebe el-Huşeni r.a.'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna gidip: Ey Allah'ın Rasulü, biz kitap ehli olan bir kavmin diyarında bulunuyoruz. Onların kaplarından yemek yiyoruz (yiyebilir miyiz)? Ayrıca avcılık yapılan bir diyardayız. Ben yayımla avlandığım gibi, eğitilmiş olan köpeğimle de, eğitilmemiş olan köpeğimle de avlandığım oluyor. Bunlardan bize nelerin helalolduğunu bana bildir, dedim. Allah Rasulü şöyle buyurdu: Senin kitap ehli bir kavmin diyarında olduğunu ve onların kaplarında yemek yediğini söyledin. Eğer onların kapları dışında başka kaplar bulabilirseniz onların kaplarında yemeyiniz. Eğer başka kap bulamazsanız, o kapları yıkayınız, sonra onlarda yemek yiyebilirsiniz. Avcılık yapılan bir diyarda olduğunu da söz konusu ettin. Yayınla avlandığın takdirde Allah'ın ismini zikret, sonra ye. Eğitilmiş olan köpeğin vasıtası ile avlandığın takdirde yine Allah'ın adını an, sonra ye. Eğitilmemiş olan köpeğinle avlanmana gelince, eğer onu yetişip tezkiye edebilirsen (şer'l esaslara uygun kesebilirsen) yiyebilirsin

Enes b. Maıik r.a.dan, dedi ki: "Merru'z-Zahran denilen yerde bir tavşanın peşine takıldık. Yoruluncaya kadar onu yakalamak için koşuşup durdular. Daha sonra ben onun arkasından koştum ve nihayet onu yakaladım. Onu alıp Ebu Talha'ya götürdüm, o da onun uyluklarının üst tarafını yahut iki budunu Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gönderdi, o da bunu kabul etti

Ebu Katade'den rivayete göre o (Hudeybiye yılında seferde) Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte idi. Mekke yolunun bir kısmında oldukları sırada ihramlı olan birkaç arkadaşı ile birlikte geri kalmıştı. Ebu Katade'nin kendisi ise ihrama girmemişti. Yabani bir eşek gördü, atına bindi. Sonra da arkadaşlarından kendisine bir kamçı vermelerini istediyse de onlar kabul etmediler. Mızrağını vermelerini istedi, yine kabul etmediler. Bu sefer kendisi mızrağını aldı, sonra da eşeğin peşinden hızlı ca koştu ve onu öldürdü. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in ashabından bazıları o yabani eşekten yedikleri halde, bazıları da yemeyi kabul etmedi. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e yetiştiklerinde ona bu durumu sordular. Allah Rasulü bunun üzerine: "O, Allah'ın size yiyesiniz diye ihsan ettiği bir yiyecektir, buyurdu

Yine Ebu Katade'den, benzeri bir rivayet nakledilmiş bulunmaktadır. Ancak oradaki rivayete göre Allah Rasulü: "Beraberinizde onun etinden bir şey kaldı mı" diye sordu. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Avcılık yapmak hakkında hadisler." İbnu'l-Müneyyir dedi ki: Buhari'nin bu başlıktan maksadı, geçimi avlanmaya bağlı kimselerin avcılıkla uğraşmalarının meşru olduğuna, başka şeyler ile geçinen kimselerin arızi olarak av yapmalarının mubah olduğuna, ama asıl ihtilatın bulunduğu noktanın, sadece eğlenmek amacıyla avlanmak olduğuna işaret etmektedir. Derim ki: Buna dair açıklamalar birinci başlıkta geçmiş bulunmaktadır

Ebu Katade'den dedi ki: "Mekke ile Medine arasında Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte idim. Onlar ihramlı oldukları halde ben ihrama girmemiş, atımın üzerinde yolculuk yapıyordum. Ben dağlara çokça çıkan birisi idim. Bu durumda iken insanların bir şeye bakıp durduklarını gördüm. Ben de ona bakmaya çalıştım. Onun yabani bir eşek olduğunu gördüm. Onlara: Bu ne, diye sordum. Onlar: Bilmiyoruz dediler. Ben: O bir yabani eşektir, dedim; Bu sefer onlar: Evet, o gördüğün gibidir dediler. Kamçımı unutmuş -idim, onlara: Bana kamçımı uzatınız, dedim. Onlar: O hayvanı yakalaman için sana yardım etmeyiz, dediler. Bunun üzerine inip kamçımı kendim aldım. Sonra onun peşine takıldım. Fazla zaman geçmeden ona yetiştim ve ayaklarından yaraladım. Arkadaşlarımın yanına gittim, onlara: Kalkın da onu taşıyın dedimse de, onlar: Hayır elimizi ona değdirmeyiz, dediler. Ben de o yabani eşeği taşıyıp onların yanına kadar götürdüm. Bazıları ondan yemedi, bazıları da yedi. Bunun üzerine ben: Sizin için Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gidip bunun yenilip yenilmeyeceğini soracağım, dedim. Sonra ona yetiştim ve olanı biteni anlattım. Bana: Yanınızda ondan bir şey kaldı mı diye sordu. Ben: Evet, dedim. Allah Rasulü: Yiyiniz, bu Allah'ın sizlere yemeniz için ihsan ettiği bir rızıktır, buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: 'Dağlardaavıanmak." Buhari bu başlık altında Ebu Katade'nin rivayet ettiği yabani eşek olayı ile ilgili hadisi zikretmektedir. Çünkü bu rivayette: "Ve ben dağların üzerine çokça tırmanan birisi idim" ifadelerinden dolayıdır. Bu da dağların yüksek yerlerine, tepelerine çokça çıkardım anlamındadır. İbnu'l-Müneyyir dedi ki: Bu başlık ile kendisi ya da bineği lehine bir maksat gözeten kimsenin maksadının mubah olması halinde, zorluklara katlanmanın caiz olduğuna dikkat çekmek istemiştir. Ayrıca dağlarda avlanmanın hükmünün düzlükte avlanmak gibi olduğuna, ihtiyaç dolayısı ile yürünmesi zor yerlerde atkoşturmanın caiz olduğuna ve bunun hayvana bir çeşit azap kalbilinden olmadığına da dikkat çekmektedir

ibn Abbas dedi ki: Denizin yiyeceği onda ölen (meyte)dir. Ancak kendisinden tiksinip pis saydığın bu türden değildir. Yahudiler yılan balığını yemezler ama bizler onu yeriz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in ashabından olan Şureyh şöyle demiştir: Denizde bulunan her şey şer'i usule uygun kesilmiş demektir

İbn Cüreyc dedi ki: Ben Ata'ya: Nehirlerde ve sel sularında avlanılan hayvanlar da deniz avı sayılır mı, diye sordum. O, evet dedikten sonra: "Bu, çok tatlı, içimi hoş ve kolaydır, diğeri ise çok acı ve tuzludur. Bununla birlikte her ikisinden de taze et yersiniz. "(Fatır, 12) buyruğunu okudu

İbn Ebi Evfa r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte yedi -yahut altı- gazve yaptık, onunla birlikte çekirge yerdik." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Çekirge yemek." İlim adamları çekirgeleri tezkiyesiz olarak yemenin caiz olduğunu icma' ile kabul etmişlerdir. Ancak Malikilerin meşhur olan görüşüne göre tezkiyeleri şarttır. Fakat bu tezkiyenin şekli hususunda görüş ayrılığı vardır. Başının kesilmesi ile olacağı söylendiği gibi, bir tencereye yahut ateşe düşerse helal olur da denilmiştir. İbn Vehb de: Çekirgeyi yakalamak onun tezkiye edilmesidir, demiştir. Malikilerden Mutarrif, Cumhurun, çekirgenin tezkiye edilmesine ihtiyacı yoktur görüşüne muvafakat etmiştir. Çünkü İbn Ömer'in rivayet ettiği hadiste şöyle denilmektedir: "Bize iki ölü ve iki kan helal kılınmıştır: Balık ve çekirge ile karaciğer ve dalak." Bunu Ahmed ve Darekutnı merfu olarak rivayet etmişlerdir. Darekutnı ayrıca: Mevkuf ıivayet daha sahihtir, demiştir. Beyhak! de aynı şekilde mevkuf rivayeti tercih etmekle birlikte: Bu da merfu hükmündedir, demiştir. Nevevı de çekirge yemenin helal olduğu hususunda icma' bulunduğunu nakletmiş bulunmaktadır

Ebu Sa'lebe el-Huşeni'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna varıp dedim ki: Ey Allah'ın Rasulü, biz kitap ehli diyarındayız. Onların kaplarında yemek yiyoruz. Ayrıca biz bir av diyarındayız. Yayımla avlandığım gibi, eğitilmiş köpeğimle de, eğitilmemiş köpeğimle deavlanırım. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Sözünü ettiğin kitap ehli kimselerin yurdu ile ilgili olarak diyorum ki: Başka bir kap bulamamamz ve çaresiz olarak onların kaplarını kullanmak zorunda kalmanız hali dışında onların kaplarında yemek yemeyiniz. Eğer kaçınılmaz olarak onları kullanmak zorunda kalırsanız, o kapları yıkayınız ve böylece onlarda yemek yiyiniz. Sizlerin bir av diyarında oluşunuza gelince, yayın la avladığını Allah'ın adını anarak ye. Eğitilmiş köpeğinle avladığını Allah'ın adını anarak ye. Fakat eğitilmemiş köpeğin ile avladığını ancak yetişip tezkiye edebilirsen yiyebilirsin

Seleme b. el-Ekva'dan, dedi ki: "Hayber'in fethedildiği gün akşam olduğunda askerler ateşleri yaktılar. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Bu ateşleri ne için yaktınız, diye sordu. Onlar: Ehli (evcil) merkep etleri(ni pişirmek) için dediler. Allah Rasulü: İçinde bulunanları dökünüz, çömleklerini de kırınız diye buyurdu. Orada bulunanlardan birisi ayağa kalkarak: İçinde bulunanları dökelim ama bu çömlekleri yıkayalım (olmaz mı), diye sordu. Bunun üzerine Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Yahut bunu yapınız, diye buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Mecusilerin kapları." İbnu'l-Müneyyir dedi ki: Buhari Mecusiler lafıını başhkta zikretmekle birlikte, hadisler kitap ehli hakkındadır. Çünkü o her ikisinin de sakıncalı tarafının aynı olduğuna dayanarak böyle yapmıştır. Bu sebep de onların necis şeylerden sakınmamalarıdır. el-Kermani der ki: Ya da Buhari, bunların birini diğerine kıyas ederek hüküm vermiş yahut Mecusilerin kitap ehli olduklarını iddia etmelerini göz önünde bulundurarak böyle demiştir. Derim ki: Bundan da güzeli, onun böylelikle hadisin rivayet yollarından birisinde Mecusilerin açıkça söz konusu edilmiş olduklarına da işaret etmekte olduğunu gerekçe göstermektir. Çünkü Tirmizi'de bir başka yoldan, Ebu Salebe'den şöyle dediği rivayet edilmektedir: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e Mecusilerin çömlekleri hakkında soruldu da o: Onları iyice yıkayıp tertemiz ettikten sonra o kaplarda pişirebilirsiniz" diye buyurdu. Mecusilerin kapları ile ilgili hüküm kitap ehlinin kapları hakkındaki hükümden farklı değildir. Çünkü eğer hükmün illeti, onların da kestiklerinin kitap ehlinin kestikleri gibi helal olduğu ise anlaşılmayacak bir taraf yoktur. Yahut birkaç başlık sonra araştırılacağı üzere helal değildir. Bu durumda Mecusilerin kesti klerini, içinde pişirdikleri ve ondan kepçe ile aldıkları kaplar, meyte ile karşı karşıya kaldıkları için necis olurlar. Kitap ehli de aynı durumdadır. Çünkü onların dini anlayışlarına göre necis şeylerden sakınmak söz konusu değildir. Ayrıca kaplarında domuz eti de pişirirler, kaplarına şarap ve benzeri şeyler de koyarlar

Bu metin, Sahîh-i Buhârî'de yer alan Râfi' b. Hadîc Hadisi'nin İbn Hacer el-Askalânî'nin Fethu'l-Bârî adlı şerhinden alınan Türkçe tercüme ve açıklamasıdır. Metin zaten Türkçe kaleme alınmış olup aşağıda bölümler hâlinde düzenlenmiş şekilde sunulmaktadır:

🔹 HADİSİN SENEDİ

Abaye b. Rifâa b. Râfi'den, o dedesi Râfi' b. Hadîc'den rivayetle.

🔹 HADİS METNİ

"Zülhuleyfe'de Nebî (s.a.v.) ile birlikte idik. İnsanlar açlık musibeti ile karşı karşıya kaldılar. Biz de bir miktar deve ve koyun ele geçirdik. Nebî (s.a.v.) orduların arka taraflarında idi. Askerler ellerini çabuk tutarak tencereleri ocakların üzerine koydular. Nebî (s.a.v.) onların yanına gelip emir verdi; tencereler baş aşağı edildi. Daha sonra ganiметleri paylaştırdı; on koyunu bir deveye denk kabul etti.

Develerden birisi kaçtı. Gazada bulunanlar arasındaki at sayısı pek azdı. Devenin arkasından koştular; koşanları oldukça yordu. Bir adam ona bir ok atıverdi. Allah da o devenin ilerlemesini engelledi.

Nebî (s.a.v.) bunun üzerine şöyle buyurdu: 'Şüphesiz bu evcil hayvanların da vahşi hayvanların kaçışları gibi bir kaçışları vardır. Bunlar arasından elinizden kaçıp kurtulan olursa onlara bunun yapıldığı gibi yapınız.

Dedem dedi ki: 'Biz yarın düşmanla karşılaşacağımızı ümit ediyoruz —ya da onlarla karşılaşmaktan endişeleniyoruz— beraberimizde bıçaklar da bulunmamaktadır. Bu durumda kamışlarla hayvan kesebilir miyiz?

Allah Rasûlü şöyle buyurdu: 'Kanı akıtan aletlerle kesilen ve üzerine Allah'ın adı anılmış bulunanları yiyiniz. Ama diş ve tırnak ile kesilen değil. Size buna dair haber vereyim: Diş bir kemiktir, tırnak ise Habeşlilerin bıçağıdır.'"

🔹 FETHU'L-BÂRÎ AÇIKLAMASI

▪ Besmele Meselesi: İmam Buhârî "kasten" sözüyle, besmele çekmeyi kasten terk eden kimsenin durumunun farklı olduğunu tercih ettiğine işaret etmektedir: — Besmeleyi kasten terk eden kimsenin kestiği hayvanın yenilmesi helâl olmaz. — Unutarak terk edeninki ise helâldir.

Deliller: — İbn Abbas'ın sözü. — "Üzerlerine Allah'ın ismi anılmayanlardan yemeyin." (En'âm, 121) âyeti. — "Unutan kimseye fasık adı verilmez." ifadesi; âyetteki "Çünkü o bir fısktır" buyruğundaki niteliğin yalnızca kasten terk eden için geçerli olduğuna işaret etmektedir.

Bu görüş; İmam Ahmed ve bir grup fakihin görüşüdür.

▪ Tencerelerin Döküldürülmesinin Sebebi Hakkındaki İhtilâf:

İki mesele tartışılmıştır:

Dökmenin sebebi nedir?
Et iâde edildi mi, edilmedi mi?

Kâdî İyâd'ın açıklaması (birinci görüş): Askerler, İslâm diyarına gelmişlerdi. Bu durumda ganimet malından yemek ancak paylaştırmadan sonra caiz olur. Paylaştırmadan önce yemek ise yalnızca dârü'l-harpte kaldıkları sürece caizdir.

Kâdî İyâd'ın ikinci ihtimali: Askerler bu etleri talan eder gibi almış, ihtiyaç kadarıyla mutedil biçimde kullanmamışlardır.

Destekleyici Rivayet (Ebû Dâvûd): Ensardan bir adamdan nakledilmiştir: "İnsanlar açlık ve kıtlıkla karşılaştılar, bir miktar koyun ganimet aldılar ve onları adeta talan ettiler. Tencerelerimiz etlerle kaynıyorken Rasûlullah (s.a.v.) atı üzerinde geldi, yayıyla tencerelerimizi döktü, etleri toprağa karıştırdı ve şöyle buyurdu: 'Talan, hiçbir şekilde meyteden daha helâl değildir.'"

Bu olay; acelecilik edenlere, maksatlarının tam zıttıyla muamele edildiğini göstermektedir. Nitekim mirasbırakanı öldüren katilin mirаstan mahrum edilmesi de bu kabildendir.

▪ "Kanı Akıtan" İfadesinin Açıklaması: Kanın çokça akıp dökülmesini sağlayan alet anlamındadır.

▪ "Diş ve Tırnak Hariç" İfadesinin Açıklaması: Diş ve tırnak ile kesmek mubah değildir; kesim için yeterli sayılmaz.

Beydâvî'nin açıklaması: "Diş bir kemiktir" ifadesi, ikinci öncülü zikredilmemiş bir kıyastır. Zira o öncül (her kemikle kesim helâl olmaz) dinleyiciler tarafından zaten bilinmektedir.

Nevevî'nin açıklaması: "Kemiklerle kesmeyiniz. Zira kemikler kan ile necis olurlar. Ayrıca bu kemikler cinlerden kardeşlerinizin azığıdır.

"Tırnak ise Habeşlilerin bıçağıdır" ifadesinin açıklaması: İbnu's-Salâh ve ardından Nevevî şöyle açıklamıştır: "Habeşliler kâfirdir. Ben size onlara benzemeyi yasaklamış bulunuyorum.

Diğer bir açıklama: Diş ve tırnakla kesimi yasaklamanın sebebi, bu yolla yapılan kesimin hayvana işkence oluşudur. Bu aletlerle çoğunlukla gerçek kesim değil, boğulma meydana gelir.

🔹 HADİSTEN ÇIKARILAN SONUÇLAR

Ortak mallarda, az da olsa ve ihtiyaç duyulsa dahi izinsiz tasarrufta bulunmak haramdır.
Sahâbe-i kirâm; Nebî (s.a.v.)'in emrine, ileri derecede ihtiyaç duydukları şeyleri terk etmek hususunda dahi kesin itaatle boyun eğerlerdi.
İmamın (devlet başkanının), şer'î maslahat daha ağır basıyorsa raiyesini faydalı bir şeyi ya da benzerini telef etmek suretiyle cezalandırma hakkı vardır.
Ganimetin paylaştırılmasında farklı mallar arasında denklik kurarak değer biçmek caizdir. Her malın ayrı ayrı paylaştırılması şart değildir.
Evcil olup yabanileşen hayvan, yabani hayvan hükmünü alır. Bunun tersi de söz konusudur.
Demir olsun olmasın, maksadı gerçekleştiren her alet ile hayvan kesmek caizdir.
Kaçan bir hayvanın zebhine imkân bulunamazsa, kara avı ve evcil olup yabanileşen hayvanlar gibi vücuduna ok atılarak yaralanması caizdir. Bu durumda tüm organları kesilmiş sayılır. Atışla isabet edip ölürse eti helâl olur. Ancak kesilmesine güç yetirilen hayvan mutlaka ya boğazından (zebh) ya da göğsünden (nahr) kesilmek zorundadır; bu hususta icmâ vardır.
Meytenin haram kılınmasının sebebi kanının içinde kalmasıdır; bu hususa bu hadiste dikkat çekilmektedir.
Diş ve tırnak ile kesim; hayvanın vücuduna bitişik olsun veya ayrı olsun, tahir veya necis olsun fark etmeksizin yasaklanmıştır. — Hanefîler ise bedene bitişik diş ve tırnağı farklı değerlendirmiş; yasağın yalnızca bu iki hâle özgü olduğunu, vücuttan ayrı bulunan diş ve tırnak ile kesimin caiz olduğunu kabul etmişlerdir.

Salim'den rivayete göre Abdullah (b. Ömer)'i Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den şöyle tahdis ederken dinlemiştir: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Zeyd b. Amr b. Nufeyl ile Beldah denilen vadinin alt taraflarında karşılaştı. Bu karşı1aşma Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e vahiy nazil olmadan önce olmuştu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ona içinde et bulunan bir sofra takdim etti. Ancak Zeyd ondan yemeği kabul etmedi. Gfha sonra şunları söyledi: Ben sizin ibadet için dikili taşlarınız üzerine kestiklerinfzçien yemem, ben ancak üzerine Allah'ın adı anılanlardan yerim." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Dikili taşlara ve putlara kesilenler." Dikili taşlar (en-nusub), üzerlerinde putlar adına kesim yapılan ve Ka'be'nin etrafında dikilmiş birtakım taşlardı. Menakib bölümünün son taraflarında hadise dair yeterli açıklamalar (3826.hadisin şerhinde) geçmiş bulunmaktadır

Cündeb b. Süfyan el-Beceli'den, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte bir gün bir kurban kestik. Bazı kimselerin ise kurbanlıklarını bayram namazından önce kestiklerini gördük. Namazı bitirince Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem onların bayram namazından önce kurbanlıklarını kesmiş olduklarını gördü. Bu sebeple: Her kim namazdan önce kurbanlığını kesmiş ise onun yerine bir başkasını kessin. Her kim biz namaz kılıncaya kadar kurbanlığını kesmemişse Allah adına kesiversin, diye buyurdu

Nafi', Ka'b b. Malik'in oğlunu İbn Ömer'e şunu naklederken dinlemiştir: Babası (Ka'b b. Malik) kendisine şunu habervermiştir: Sel' dağında koyun -otlatan bir cariyeleri vardı. Koyunlarından birisinin can çekişmekte olduğunu görünce bir taşı kırıp, o taşla o koyunu kesti. Ka'b aile halkına: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gidip, ona soruncaya kadar yahut ona bu hususu kendisine soracak birisini gönderinceye kadar yemeyiniz, dedi. Daha sonra Ka'b, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına gitti -yahut ona birisini gönderdi.- Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem O koyunun yenilmesini emir buyurdu

Abdullah (b. Ömer)'dan rivayete göre Ka'b b. Malik'in bir cariyesi vardı. Bu cari ye onun koyunlarını (Medıne'deki) pazara yakın el-Cubeyl denilen yerde -ki o Sel' dağındadır- güderdi. Bir koyunun can çekişmekte olduğunu görünce bir taşı kırarak o kırdığı parça ile o koyunu kesti. Bunu Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e anlattılar. O da koyunun yenilmesini emir buyurdu

Abaye b. Rifaa'dan rivayete göre; "O, dedesinden: Ey Allah'ın Resulü, bıçaklanmız yoktur, dediğini nakletmiştir. Allah Resulü: Kanı bolca akıtan ve üzerine Allah'ın adı anılan olursa ye! Ama tırnak ve diş müstesnadır. Çünkü tırnak Habeşlilerin bıçağıdır, diş ise bir kemiktir. Bu arada bir deve de kaçmıştı. Onu (birisinin attığı bir ok) alıkoymuştu. Bunun üzerine Allah Rasulü şöyle buyurdu: Şüphesiz bu develerin de yabani hayvanlar gibi ürküp yabanileştikleri olur. Onlardan bu şekilde elinizden kaçıp kurtulanlar olup yakalayamayacak olursanız ona bumin gibi yapınız

Kalb b. Maıik'in bir oğlunun babasından rivayetine göre; "Bir kadın bir taş ile bir koyun kesti. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellemle bu durum hakkında soru soruldu, o da yenilmesini emir buyurdu." el-Leys de dedi ki: Bize Nafi'in tahdis ettiğine göre o, ensardan bir adamı Abdullah (b. Ömer)'e Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellemiden diyerek haber verdiğini ve: Ka'blın bir cariyesi ... diyerek bu hadisi naklettiğini dinlemiştir

Muaz b. Sa'd'dan -yahut Said b. Muaz'dan- rivayete göre "Ka'b b. Malik'in bir cariyesi Sel' dağında koyunlarını güderdi. Koyunlardan birisi can çekişmeye başladı. Çoban yetişerek bir taşla onu kesti. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e durumu sorulunca, o: Onu yiyiniz, diye buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Cariyenin ve kadının kestiği." Buhari bu başlıkla bunu kabul etmeyen kimselerin kanaatinin reddedildiğine işaret ediyor gibidir. Muhammed b. Abdulhakem, Malik'ten bunun mekruh olduğunu nakletmiştir. el-Müdewene'de ise caiz olduğu belirtilmektedir. Şamlerin bir görüşüne göre de kadının kurbanlık kesmesi mekruhtur. Said b. Mansur sahih bir sened ile İbrahim en-Nehaı'den kadının ve küçük çocuğun kestikleri hakkında şunları söylediğini belirtmektedir: Eğer kestiği hayvanı zaptedebiliyor ve besmeleyi bellemiş ise bir sakıncası yoktur. Aynı zamanda bu, cumhurun da görüşüdür. Hadisten Çıkarılan Sonuçlar 1- Emin kabul edilen, ücretle çalıştırılan işçi emanet edilen şeyler hususunda aleyhine hainlik ettiğine dair delilortaya çıkıncaya kadar güvenilir (söyledikleri) kabul edilir. 2- Yanına vedia bırakılan kimse gibi emin bir kimsenin, malın sahibinin izni olmaksızın maslahata uygun tasarrufu caizdir. 3- Sahibinin izni olmaksızın kesilen hayvanın yenilmesi -kesenin tazminat ödemesi gerekse dahi- caizdir. 4- Kadının kestiğinin yenilmesi caizdir. Hür yahut cariye, yaşlı ya da küçük, Müslüman ya da kitap ehli olması, temiz ya da ay hali iken kesmiş olması arasında fark yoktur. Çünkü Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kadının kestiğinin yenilmesini emir buyurmuş ve buna dair herhangi bir tafsilata girilmemiştir. Bunu da Şafii açıkça dile getirmiştir. Cumhurun görüşü de budur

Rafi' b. Hadic'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Diş ve tırnak ile olması müstesna, kanı akıtan her bir şey ile kesileni yiyebilirsin, diye buyurdu

Aişe r.anha'dan rivayete göre; "Bir kavim Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: Bazı kimseler bize et getiriyorlar, üzerine Allah'ın adının anıhp anılmadığını bilmiyoruz, diye soru sordular. Bunun üzerine Nebi: Kendiniz üzerine Allah'ın adını anınız ve onu yiyiniz, diye buyurdu." Aişe dedi ki: "Bunlar küfür dönemine yakın kimseler idi." Fethu'l-Bari Açıklaması: el-Mühelleb dedi ki: Bu hadis, kesilen hayvan üzerine besmele çekmenin vacip olmadığının asll delillerindendir. çünkü besmele çekmek vacip olsaydı, her durumda şart olması gerekirdi. Oysa fukaha yemek yerken besmele çekmenin farz olmadığı hususu üzerinde icma' etmişlerdir. Yemek yerken besmele çekmek, keserken besmele çekmenin yerini tuttuğu na göre, bu sünnet olduğuna delildir. Çünkü sünnet olan bir iş, farzın yerini tutmaz. İbnu't-TIn dedi ki: Kendilerinin bilgisi dışında başkalarının üstlendiği kesim üzerine besmele çekmek hususunda onların bir mükellefiyetieri söz konusu değildir. O halde bu, hilafının ortaya çıkması halinde sahih olmayışa yorumlanır. Bununla birlikte, şu anda sizin besmele çekmeniz ile üzerinde Allah'ın adının anılıp anılmadığını bilmediğiniz etleri yemenizin size mubah olduğunu anlatmak istemiş olma ihtimali de vardır. Elverir ki böyle bir hayvanı kesen bir kimse, besmele çektiği takdirde kestiği sahih olan ve yenilebilen kimselerden olsun. Hadisten Çıkarılan Sonuçlar Hadisten anlaşıldığı na göre: 1- Müslümanların pazarlarında bulunan her şeyin durumu sıhhate göre yorumlanır. 2-Çölde yaşayan müslümanların kestikleri de böyledir. Çünkü çoğunlukla onlar besmele çekmeyi bilirler. İbn Abdilberr de bu son hükmü kat'i olarak ifade ederek şöyle demiştir: Müslümanın kestiği yenilir ve onun besmele çektiği kabul edilir. Çünkü Müslüman bir kimse hakkında, her hususta aksi açıkça ortaya Çlkıncaya kadar hayırdan başka bir zan beslenmez

Râfi' ibn Hadîc (radıyallahü anh) şöyle demiştir: Ben: Yâ Rasûlallah, bizler yarın düşmanla karşılaşacağız. Yanımızda hayvan kesecek bıçaklar bulunmuyor? dedim. da: "Acele davran (da hayvan boğularak ölmesin) yahut keseceğin hayvanı bol kan akıtacak şeyle öldür, üzerine Allah'ın ismi zikrolunandan ye! Yalnız dişle tırnak müstesnadır. Bunun sebebini sana söyleyeceğim: Dişe gelince, o bir kemiktir (kesmez). Tırnağa gelince, o da Habeşliler'in bıçaklarıdır" buyurdu. deve ve koyun ganimetleri elde etmiştik. Onlardan bir deve. kaçtı. Bir adam ok atıp onu habsetti. Bunun üzerineRasûlüllah(sallallahü aleyhi ve sellem): "Vahşî hayvanların kaçanları gibi, ehlî hayvanların da kaçanları vardır. Bunlardan birisi size galebe ederse, ona böyle vurma muamelesi yapınız" buyurdu

Ebu Bekr r.a.'ın kızı Esma' r.anha'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem deneminde bir at nahr ettik de onu yedik. " Tekrar:

Esma'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem döneminde -biz Medine'de iken- bir at zebh ettik ve onu yedik

Ebu.Bekr kızı Esma'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem döneminde bir at nahr ettik ve onu yedik." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Nahr (gerdandan kesmek) ve zebh (boğazdan kesmek)." Ebu. Zerr'in rivayet ettiği Buhari nüshasında (zebh yerine) "zebillh" şeklinde çoğulolarak gelmiştir. Çoğunlukla kesimin bu şekilde olduğunu göz önünde bulundurarak çoğul yapmış gibidir. Nahr (gerdandan kesmek), deve hakkındaki özel kesim şeklidir. Devenin dışındakiler ise zebhedilir (boğazdan kesilir). Bununla birlikte devenin zebhi ve başkalarının nahrını ifade eden hadisler de gelmiştir. İbnu't-Tin der ki: Develerde aslolan nahr, koyun ve benzerlerinde aslolan ise zebhtir. İnek türüne gelince Kur'an-ı Kerim'de onların zebhi, sünnette de nahrı söz konusu edilmiştir. Nahr ile kesilenin zebhi ve zebh ile kesilenin nahrı hususunda görüş ayrı lı ğı vardır. Cumhur bunu kabul ederken, İbnu'l-Kasım kabul etmemektedir. Hanefilerin çoğunluğu kitaplarında şöyle demektedir: Dört ana kanaldan üçünü keserse tezkiye gerçekleşmiş olur. Bu dört ana kanalın ikisi boğaz ile yemek borusu, diğer ikisi ise her taraftaki birer damardır. İbnu'l-Münzir, Muhammed b. el-Hasen'den şu görüşü nakletmektedir: Eğer boğazı, yemek borusunu bir de iki taraftaki damarların her birinin yarısından fazlasını keserse yeterli olur. Daha az keserse artık o kesilen hayvanda hayır yoktur. Şafii de şöyle demiştir: Her iki damardan hiçbir şey kesmese dahi yeterlidir. Malik ve el-Leys'den iki damar ile sadece boğazın kesilmesi şarttır, dedikleri nakledilmiştir. "İbn Ömer, İbn Abbas ve Enes: Başı koparırsa bir sakıncası yoktur demişlerdir." İbn Ömer'den gelen rivayeti Ebu Musa ez-Zemin, Ebu MicIes yoluyla gelen bir rivayetle mevsu! olarak nakletmiş bulunmaktadır: "İbn Ömer'e başı koparılarak kesilen hayvanın durumunu sordum. İbn Ömer yenilmesini emretti." İbn Abbas'tan gelen rivayeti de İbn Ebi Şeybe sahih bir senetle mevsul olarak rivayet etmiştir. Bunagöre İbn Abbas'a bir tavuğu kesip başını uçuran kimsenin bu kestiğinin durumu hakkında soru sorulunca o: "Bu çok hızlı yapılmış bir tezkiyedir, diye cevap vermiştir

Hişam b. Zeyd'den, dedi ki: "Enes ile birlikte el-Hakem b. Eyyub'un yanına girdim. Enes birkaç erkek çocuğun -yahut genç delikanlının- bir tavuğu bağlayıp ona ok attıklarını görünce, Enes: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem hayvanların bağlanıp hedefe dönüştürülmesini yasaklamıştır" dedi."

İbn Ömer r.a.'dan rivayete göre; "O Yahya b. Said'in yanına girdi. Yahya'nın oğullarından birisi ise bir tavuğu bağlamış ve hedef olarak ona atış yapıyordu. İbn Ömer o tavuğun bulunduğu yere kadar gitti ve onu çözdü. Sonra da o tavuğu ve çocuğu beraberinde alarak gelip dedi ki: Çocuğunuzu böyle bir uçan hayvanı öldürmek için tutup bağlamaktan alıkoyunuz. Çünkü ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in dilsiz bir hayvanın yahut başkasının öldürülmek için bağlanıp hapsedilmesini nehyettiğini işitmişimdir, dedi."

Said b. Cubeyr'den, dedi ki: "İbn Ömer'in yanında idim. Beraberindekiler ile atış yaptıkları bir tavuğu hedef olarak dikmiş birkaç gencin -yahut bir grup insanın- yanından geçtiler. Bunlar İbn Ömer'i görünce o tavuğun etrafından dağıldılar. İbn Ömer de: Bunu kim yaptı? Şüphesiz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu işi yapana la'net etmiştir, dedi." Süleyman bu hadisi Şu'be'den rivayet ederek ona (Ebu Bişr'e) mutabaat etmiştir. Bize el-Minhal, Said'den tahdis etti, o İbn Ömer'den (şöyle dediğini nakletti): "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem hayvana musle yapan (canlı iken organını kesen) kimselere lanet etmiştir

Abdullah b. Yezid'den, o Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem nühbeyi (açıktan ve zorla birisinin malını almayı) ve musleyi (uzuv kesme ve yaralama yoluyla bedeni tahrip etmeyi) nehyetmiştir. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Müsle", hayvanın canlı iken organlarını ya da bir kısmını kesmek demektir. "Masbura ve mücesseme" ise atış yapmak için bağlanıp hedef edinilen hayvandır. Eğer bu sebeple ölürse onu yemek helal olmaz. Kuşlar ve benzerleri hakkında kullanılan "el-cusum", develerin çökerek oturmalarına benzer. "Bir hayvanın yahut başkasının öldürülmek için hapsedilip bağlanması." Buna benzer bir rivayet de Ebu Eyyub'un naklettiği bir hadistir. Şöyle demiştir: "Nefsim elinde olana yemin ederim ki, bir tavuk dahi olsa ben onu canlı olarak hapsetmem. Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i canlı olarak öldürmeyi nehyederken işitmişimdir." Hadisi Ebu Davud kavi bir sened ile rivayet etmiştir. Bütün bunları genel olarak Müslim'de yer alan Şeddad b. Evs'in merfu olarak (Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e nispet ederek) zikrettiği hadis, bir arada ifade etmektedir: "Öldürdüğünüz vakit güzelce öldürünüz, zebh ettiğiniz (kestiğiniz) vakit de güzelce kesiniz. Sizden herhangi biriniz (kesim yapacağında) bıçağını iyice bilesin de kestiği hayvanı rahatlatsın." Hadisten Çıkan Sonuçlar 1- İbn Ebi Cemra dedi ki: Bu hadiste yüce Allah'ın öldürülme halinde bile kullarına ne kadar merhametli olduğu dile getirilmektedir. O, öldürülmeyi (gerektiğinde) emrettiği gibi, ıstırap çektirmeksizin öldürmeyi de emir buyurmuştur. 2- Bu hadisten Allah'ın bütün kullarını hükmüne tabi tuttuğu da anlaşılmaktadır. Çünkü o, hiçbir kimseye keyfiyet sınırlarını belirlemeksizin istediği gibi tasarrufta bulunma imkânını vermemiştir. 3- Bu hadislerde insanın hayvana ve başkalarına işkence yapması haram kılınmaktadır. 4- Birinci hadisten Enes'in -sözü geçen emrin oldukça sert olduğunu bilmekle birlikte- iyiliği emredip münkerden alıkoymak hususunda, büyük bir güce ve metanete sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ama halife Abdulmelik b. Mervan, Haccac'ın Enes'e karşı sert ve kaba davranışından sonra ona ilişmesini yasaklamıştı. Çünkü Enes, Haccac'ı, Abdulmelik'e şikayet etmiş, Abdulmelik de Haccac'a ağır sözler söyleyerek ona gereken ikramda bulunmasını emretmişti. -------- Hadiste sözü geçen el-Hakem b. Eyyub, Basra'da vali naibi olup şerhte sözü geçen sert emir, zalim Haccac b. Yusuf'un amcasının oğludur.

Ebu Musa el-Eş'arı radiyallahu anh'dan, dedi ki: "Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i bir tavuk yerken gördüm

Narrated by Zahdam, who said: "We were in the presence of Abu Musa al-Ash'ari. There was a bond of brotherhood between us and this tribe from the Banu Jarm. Food was brought that contained chicken meat. Among those present sat a man with a reddish complexion who did not approach the food. Abu Musa said to him: 'Come and eat, for I have seen the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) eating from this' — meaning chicken meat. The man said: 'I once saw this chicken eating something filthy, and I became disgusted by it. For that reason I swore an oath not to eat it.' Abu Musa said: 'Come closer. Let me inform you — or narrate to you — that I came to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) together with a group of Ash'aris at a time when he was in a state of anger. At that time he was distributing camels from the zakah camels. We asked him to give us riding mounts to carry us and our belongings. He swore an oath that he would not give us any mounts, saying: "I have no mount to carry you and your belongings." Later, some camels from the war spoils were brought to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him). He asked: "Where are the Ash'aris? Where are the Ash'aris?"' Abu Musa continued: 'He then gave us five white, high-humped camels. After a short time had passed, I said to my companions: The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) has forgotten his oath. By Allah, if we take advantage of this moment of forgetfulness on the part of the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him), we will never prosper. So we returned to the Prophet (peace and blessings be upon him) and said: O Messenger of Allah, we had asked you to give us riding mounts to carry us and our belongings, and you swore an oath that you would not give us any mounts. We believe you have forgotten your oath. He then said: It is Allah who has provided you with these mounts. By Allah, I tell you — or narrate to you — that whenever I swear an oath and then see that something else is better than it, I certainly do what is better and expiate my oath, thereby releasing myself from it.'"

Esma'dan, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem döneminde bir at nahr ettik (gerdanından kestik) ve onu yedik

Cabir b. Abdullah radıyallahu anh'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hayber günü evcil eşeklerin etlerini yemeği yasakladı. Fakat atların etlerini yemeğe ruhsat verdi." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Atların etlerL" İbnu'I-Müneyyir dedi ki: Buhari bu husustaki delillerin tearuzu (çelişik olması) dolayısıyla hükmü söz konusu etmemiştir. Evet, İbnu'I-Müneyyir'in dediği böyledir, ama caiz oluşa dair delilin, "ileride geleceği üzere- güçlü olduğu oldukça açıktır. At etinin mekruh olduğu görüşü, el-Hakem b. Uyeyne'den, Malik'ten ve bazı Hanefi alimlerinden sahih olarak nakledilmiştir. Bazı Maıiki ve Hanefi alimlerinden ise haram görüşü nakledilmiştir. Ebu Hanife de el-Camiu's-Sağır'de belirtildiğine göre: Ben at etini mekruh kabul ediyorum, demiştir .. Ebu Bekr er-Razi de bunu tenzihi kerahet diye yorumlamış ve: Ebu Hanife, hakkında mutlak olarak haram dememiştir. Bununla birlikte bu hayvanın eti ona göre ehli merkep gibi değildir, demiştir. el-Bahru'I-Muhit, el-Hidaye ve ez-Zahira adlı eserlerin müellifleri ise Ebu Hanife'den at etini haram kabul ettiğine dair görüşün sahih olarak nakledildiğini belirtmişlerdir. Hanefilerin çoğunluğunun görüşü de budur. Bazılarından ise at etini yiyen bir kimse günahkar olmaz ve onu yemeğe haram adı verilmez, dedikleri nakledilmiştir. Kurtubi de Müslim şerhinde: Malik'in kabul ettiği görüş, mekruh olduğudur, demektedir

İbn Ömer r.a.'dan rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hayber günü evcil merkeplerin etlerini yemeyi yasakladı

Abdullah'tan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ehli merkeplerin etlerini yemeyi yasakladı

Ali radiyallahu anh'dan, dedi ki: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hayber yılı mut'a (nikahı)nı ve evcil eşeklerin etlerini yasakladı

Cabir b. Abdullah r.a.'tan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hayber günü (ehli) merkeplerin etlerini yemeyi yasakladı ve at etlerini yemeğe ruhsat verdi

Bera ve İbn Evfa r.anhuma dediler ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem (evcil) eşeklerin etlerini yasakladı

Ebu Sa'lebe'den, dedi ki: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem evcil eşeklerin etlerini (yemeyi) haram kıldı

Enes b. Malik r.a.'dan rivayete göre "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e birisi gelerek: Eşek etleri yeniidi, dedi. Daha sonra bir başkası gelerek: Eşek etleri yeniidi, dedi. Arkasından bir başkası gelerek: Eşekler telef edildi, dedi. Bunun üzerine bir münadiye emir vererek o da insanlar arasında: Şüphesiz Allah ve Resulü sizlere ehli merkeplerin etlerini yemeyi yasaklamaktadır. Çünkü o bir pisliktir, diye seslendi. Bunun üzerine tencereler içlerinde etler kaynamakta olduğu halde ters çevrilip döküldü

Amr (b. Dinar)'dan şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Ben Cabir b. Zeyd'e: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ehli merkepleri (etlerini yemeyi) yasakladığını iddia ediyorlar, diye sordum, o şu cevabı verdi: Bunu el-Hakem b. Amr el-Ğifari biz de Basra'da iken söylüyordu. Fakat bir ilim deryası olan İbn Abbas bunu kabul etmeyerek: "De ki: Bana vahyolunanlar arasında bir kimseye haram olduklarını bulduğum yiyecekler yalnızca şunlardır ... "(En'am, 145) buyruğunu okudu." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Evcil merkeplerin etlerL" Bu hususta da Buhari'nin hükmünü kesin olarak ifade etmeyişi ile ilgili olarak söylenecekler bundan önceki Başlıkta söylenenler gibidir. Fakat ehli merkepler hususunda tercih edilen görüş, atların aksine yasak oluşudur. Nevevi der ki: Hem ashab-ı kiramın, hem onlardan sonra gelen ilim adamlarının çoğunluğu, evcil eşeklerin etlerinin haram olduğunu söylemişlerdir. Ashab-ı kiramdan İbn Abbas dışında bu hususta muhalif kanaat belirteni tespit edebilmiş değiliz. Millikilere göre bu hususta üç rivayet vardır, üçüncü rivayet mekruh olduğu şeklindedir. Hadiste de belirtildiğine göre tezkiye (şeriatın uygun gördüğü kesim şekli) yenilmesi helal oımayanşeyi temiz kılmaz. Necaset bulaşmaktan ötürü necis olan her bir şeyin de bu husustaki yıkama emrinin mutlak oluşu dolayısıyla bir defa yıkanması yeterlidir. Çünkü emrin bir defa yerine getirilmesi ile emrin gereği yerine getirilmiş olur. Aslolan da birden fazla tekrarın söz konusu olmamasıdır. Ayrıca eşyada aslolan mubahlıktır. Çünkü ashab-ı kiram karşı karşıya kaldıkları meseleler hakkında soru sormalarını gerektiren sebepler bulunmakla birlikte bu hususta Allah Rasulünün kanaatini sormadan diğer yenilmesi helal olan hayvanlar gibi ehli merkepleri kesmiş vepişirmişlerdir. Diğer taraftan ordu kumandanının, emri altındakilerin durumlarını iyice tetkik etmesi de gerekir. Emri altında bulunanlar arasında şeriate uymayan bir iş yapanı gÖrecek olursa, böyle bir şeyin yasak olduğunu ya -onlara konuşma yapması gibi bir yolla- bizzat ilan eder yahut bir münadiye yüksek sesle ilan etmesini emrederek başkası vasıtasıyla bunun yasaklandığını yaygın bir şekilde dile getirir. Böylelikle bu işin yapıldığını gören kimseler bunun caiz olduğunu zannetmesin

Ebu Sa'lebe r.a.'dan rivayete göre "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem azı dişli yırtıcı her hayvan'ın yenilmesini yasaklamıştır. " Bu Hadis 5780 ve 5781 nolardada var. Fethu'l-Bari Açıklaması: "Azı dişli yırtıcı her hayvanın yenilmesi." Buhari bu hususta hükmü kesin olarak ifade etmemiştir. Çünkü bu hususta görüş ayrılığı yahut ileride açıklayacağım üzere etraflı hükümler vardır. Haram olduğunu kabul edenler ise "azı dişli" ile neyin kastolunduğu hususunda ihtilaf etmişlerdir. Azı dişi ile güç kazanan, başkası üzerine saldıran, anlayan ve çoğunlukla tabiatı gereği hücum eden aslan, pars, kartal ve şahin gibi hayvanların kastedildiği söylenmiştir. Sırtı an ve tilki gibi saldırmayan hayvanlar ise böyle değildir. Şafil, el-leys ve onlara tabi olanlar bu kanaattedir. Ayrıca sırtlanın helalolduğuna dair sakıncası bulunmayan birtakım hadisler de varid olmuştur. Tilkiye gelince, haram olduğu hususunda Tirmizi ve İbn Mace tarafından rivayet edilmiş Huzeyme b. Ceze' yoluyla gelmiş bir hadis vardır. Fakat bu hadisin senedi zayıftır

Abdullah b. Abbas r.a. ona (Ubeydullah b. Abdullah'a) şunu haber vermiştir: "Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ölmüş bir koyunun yanından geçti. Bunun üzerine: Neden onun postundan yararlanmadınız, diye sordu. Ashab: O bir meyte (leş)dir, dediler. Allah Rasulü: Haram olan onu yemektir, diye buyurdu

İbn Abbas r.a. dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ölmüş dişi bir keçinin yanından geçti. Bunun sahiplerine ne oldu ki? Keşke onun derisinden yararlansalardı, diye buyurdu.

Fethu'l-Bari Açıklaması: "Haram olan ancak onu yemektir, diye buyurdu." İbn Ebi Cemra dedi ki: Bu hadisten anlaşıldığına göre İmam, dinleyenin verilen emrin anlamını kavrayamadığı hususlarda ona doğruyu gösterir. Sanki ashab ona: Böyle bir hayvan bize haram kılınmış iken bize nasıl olur da ondan yararlanmayı emredersiniz, demişler de o da onlara neyin haram kılınmış olduğunu açıklamış oldu.

Hadisten Çıkan Sonuçlar:

1- Hadisten Kitabın, Sünnet ile tahsis edilmesinin caiz (mümkün) olduğu da anlaşılmaktadır. Çünkü Kur'an-ı Kerim'in lafzı: "Size meyte haram kılındı" şeklindedir. Bu da her durumda meytenin bütün kısımlarını kapsar. Sünnet ise bunu yemek ile tahsis etmiştir.

2- Bu hadis, ashab-ı kiramın görüşlerini ne kadar güzel bir şekilde ifade ettiklerini ve hitapta da oldukça belağatli konuştuklarını göstermektedir. Çünkü tek bir söz ile birçok hususu bir arada ifade etmiş oldular. Bu da onların: "Şüphesiz bu bir meytedir" sözleridir.

3- ez-Zühri, bunu ister tabaklansın, ister tabaklanmamış olsun meytenin derisinden mutlak olarak yararlanmanın caiz oluşuna delil göstermiştir. Fakat başka yollarla "tabaklanmış" kaydı da sahih olarak gelmiş bulunmaktadır. Cumhurun delili de budur. Şafii, meyteler arasından köpek, domuz ve bunlardan meydana gelenleri istisna etmiş bulunmaktadır. Çünkü ona göre bunlar aynıları ile necistir. Ebu Yusuf ve Davud ise haberin genel oluşunu esas alarak herhangi bir istisnada bulunmamışlardır. Bu görüş aynı zamanda Malik'ten gelen bir rivayettir. Müslim de İbn Abbas'tan merfu olarak şu hadisi zikretmiştir: "Deri (ya da post) tabaklandı mı tahir olur.

Bazıları da bu sebebin hususi oluşunu ele alarak, böyle bir deriden yararlanmanın caiz oluşunu hayvanın etinin yenilir olmasına münhasır kabul etmiştir. Çünkü bu hususta haber, koyun ile ilgili olarak varid olmuştur. Bu görüş kıyas açısından tabaklama işleminin tezkiyeden öte bir temizlik ifade etmeyeceği ile güçlenir. Eti yenilmeyen hayvan tezkiye edilecek olursa çoğunluğun kanaatine göre tezkiye ile temiz olmaz. O halde tabaklama da böyledir.

Tabaklama yoluyla temizlemenin genel olduğunu kabul edenler ise lafzın genel oluşunu delil gösterirler. Dolayısıyla bu, sebebin hususiliğine göre öncelikli olarak kabul edilmelidir. Ayrıca yararlanma izninin genel oluşu da onlara göre delildir. Çünkü hayvan ölmeden önce yararlanılan temiz bir varlıktır. Ölümünden sonra tabaklama işlemi onun için hayattaki halinin yerine geçmektedir. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.

Ebu Hureyre r.a.'den, dedi ki: "ResuluIlah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Allah yolunda yara almış herkes mutlaka kıyamet gününde yarası kanayarak gelecektir. Rengi kan rengi ama kokusu misk kokusu olacaktır

Narrated from Abu Musa (may Allah be pleased with him) that the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "The example of a good companion and a bad companion is like that of a musk carrier and one who blows the blacksmith's bellows. The musk carrier will either give you some as a gift, or you will buy some from him, or at the very least you will catch a pleasant fragrance from him. As for the one who blows the bellows, he will either burn your clothes (with his sparks), or you will catch an unpleasant smell from him."

Fath al-Bari Commentary:

"Musk" is the well-known pleasant fragrance. Al-Kirmani says: Its mention in the chapter on slaughtered animals (dhabā'ih) is fitting because it comes from a gland found in a deer. I say: Al-Jahiz stated: It is a small animal that lives in China and is hunted for its scent and its navel (musk pod). When the animal is caught, it is hung upside down and its navel is tied in a knot to allow the blood to collect inside it. After the animal is slaughtered, the area around the previously tied navel is excised. The congealed and clotted blood — which was, prior to this process, unbearably foul-smelling — is buried along with its fur until it transforms into a pure and pleasant musk. For this reason, al-Qaffal said: This animal is purified by the musk within it, just as other hides are purified through tanning

What is well-known is that the musk animal resembles a gazelle, but is black in color. It has two small, white, and quite beautiful lower canine teeth. The musk itself is blood that collects in its navel at a certain time of year. When the blood collects, the area swells and the animal falls ill from it until the collected blood drops off. It is said that the people of that land drive stakes into open areas so the animal can scratch itself against them, thereby facilitating the dropping of the collected blood

Al-Nawawi said: The scholars have reached a consensus (ijma') that musk is pure (tahir), that its use on the body and clothing is permissible, and that buying and selling it is lawful. The Muslims have unanimously agreed on the purity of musk — with the exception of what has been reported from 'Umar (may Allah be pleased with him) indicating that he considered it disliked (makruh). Ibn al-Mundhir, after mentioning this view from a group of scholars, said: There is no sound narration prohibiting musk except what has been reported from 'Ata', who held this view on the grounds that musk is a part separated from the body of a living animal

Muslim also records — within the hadith narrated through Abu Sa'id — that the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "Musk is the finest of all fragrances." Abu Dawud also cited this portion of the hadith in an abridged form.

"Everyone who is wounded in the path of Allah..." The explanation of this hadith has been given previously in the chapter on Jihad (Hadith No. 2803).

Al-Nawawi says: Based on the apparent meaning (zahir) of the phrase "in the path of Allah" in the hadith, this ruling is specifically for those who are martyred while fighting disbelievers. However, it also encompasses those who are killed while fighting rebels (bughah — those who rise against the legitimate Islamic authority), highway bandits, or while striving to uphold what is right — since all of them share the common attribute of martyrdom.

Ibn al-Munayyir said: Al-Bukhari's use of this hadith — and similarly the hadith following it — as evidence for the purity of musk is based on the fact that the blood of the martyr is likened to it. For this comparison is made in the context of speaking about the honor and reverence that the martyr will receive. Had musk been impure, it would have been among filthy things, and using it as a point of comparison in such a noble context would not have been appropriate.

The explanation of the hadith narrated by Abu Musa regarding the good companion has been given previously at the beginning of the chapter on Trade (al-Buyu') in the commentary on Hadith No. 2101.

Enes r.a.'dan, dedi ki: "Bizler Merru'z-Zahran'da bulunuyor iken bir tavşanın peşine takıldık. Arkadaşlarımız onun peşinden koştular. Fakat ona yetişemediler. Ben o tavşanı yakalayıp onu Ebu Talha'ya getirdim. Ebu Talha o tavşanı keserek uyluklarının üst tarafını -ya da butlarını dedi- Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gönderdi, o da onu kabul etti." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Merru'z-Zahran", Mekke'den bir merhale uzakta bir yer adıdır. "Beraberimizde olanlar, peşinden koştular; fakat ona yetişemediler." Yani yoruldular. Hadisten Çıkan Sonuçlar 1- Tavşan yemek caizdir. Bu, -ashab-ı kiramdan Abdullah b. Ömer'den, tabilnden İkrime'den, fukahadan Muhammed b. Ebi Leyla'dan mekruh oluşuna dair gelen rivayet müstesna- bütün ilim adamlarının görüşüdür. 2- Avın peşinden gitmek ve onu takip için koşmak caizdir. 3- Av hayvanını yakalayan, onu yakalamakla ona malik olur. Onunla beraber peşinden koşanlar ona ortak olmazlar. 4- Av hayvanı hediye verilebilir ve avcıdan bu hediye kabul edilir. Az miktarda bir şeyi, değeri üstün olan bir kimseye -onun bu işe razı olacağını halinden bildiği takdirde- hediye olarak verebilir. 5- Küçük çocuğun velisi, çocuğun mülkünde olan şeylerde maslahata uygun olarak tasarrufta bulunabilir

İbn Ömer r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Keleri ne yerim, ne de yenilmesini haram ederim

Narrated from Khālid ibn al-Walīd: "He entered the home of Maymūnah together with the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him). A roasted monitor lizard (ḍabb) was brought before the Prophet (peace and blessings be upon him). The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was about to extend his hand toward it when one of the women said: 'Inform the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) of what it is that he wishes to eat.' They said: 'It is a monitor lizard, O Messenger of Allah.' He then withdrew his hand. I asked: 'Is it forbidden, O Messenger of Allah?' The Messenger of Allah replied: 'No, but it did not exist in the land of my people, and I find myself feeling averse to it.' Khālid said: 'I pulled it toward me and ate it in the presence of the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him).'

Fatḥ al-Bārī Commentary:

The "ḍabb" (monitor lizard) is a small animal resembling a dormouse, though somewhat larger. It is given the kunyah of Abū Ḥuṣayl. "I neither eat the monitor lizard nor declare it forbidden." Abū Dāwūd and al-Nasāʾī narrated from Khālid ibn al-Walīd that he said: "I caught several monitor lizards. I roasted one of them and brought it to the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him). He took a stick and counted his fingers with it, then said: 'A group from the Children of Israel was transformed into ground-dwelling creatures. I do not know which creatures they were.' And he neither ate it himself nor prohibited others from eating it." The chain of this ḥadīth is sound (ṣaḥīḥ).

"A roasted monitor lizard was brought." In the narration transmitted via Maʿmar, the word "mashwī" (meaning roasted) is used in place of "maḥnūz" (which carries the same meaning).

"It did not exist in the land of my people." Ibn al-ʿArabī said: "Some people have objected to the expression 'it did not exist in the land of my people' by claiming that monitor lizards are abundant in the lands of the Ḥijāz." Ibn al-ʿArabī says: "If these people intended by such words to deny the report, then they themselves have spoken falsely, for no such thing existed in the lands of the Ḥijāz. Alternatively, the monitor lizard may have been mentioned to them by a name other than its true name, or monitor lizards may have appeared in that region after this event." Likewise, Ibn ʿAbd al-Barr and those who followed him did not accept the existence of anything called a monitor lizard in the lands of the Ḥijāz. I say: None of these explanations are necessary. Rather, the expression "in the land of my people" refers specifically to the Quraysh — that is, Mecca and its surroundings — and this does not prevent it from being found in other parts of the Ḥijāz. In the narration transmitted via Yazīd ibn al-Aṣamm in Muslim, it is stated: "In Madīnah, a son-in-law invited us and served us thirteen monitor lizards. Some people ate and some did not." This demonstrates that monitor lizards were indeed plentiful in those lands

Some of those who hold that the monitor lizard may not be eaten cited as evidence the ḥadīth narrated via Abū Saʿīd in Muslim, according to which the Prophet (peace and blessings be upon him) said: "It has been reported to me that a community from the Children of Israel was transformed..." I have already mentioned this earlier along with its corroborating witnesses. Al-Ṭabarī, however, says: "The ḥadīth contains no decisive statement that the monitor lizard is among the transformed creatures. He only feared that it might be among them, which is why he did not eat it. Moreover, he said these words only before Allah informed His Prophet that the descendants of the transformed people did not continue to exist." Al-Ṭaḥāwī likewise gave this response, then narrated via al-Maʿrūr ibn Suwayd from ʿAbdullāh ibn Masʿūd that he said: "The Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) was asked about monkeys and pigs — whether they too were among the transformed creatures. He replied: 'Allah has not allowed the lineage of a people He destroyed — or transformed — to continue, nor did any descendants come after them.'" The original basis of this ḥadīth exists in Muslim

Rulings Derived from the Ḥadīth:

First: It is also understood from the ḥadīth that clarification should be provided regarding the ruling on something that is in doubt.

Second: Having an absolute aversion to something or disliking it does not entail that it is forbidden. The report that the Prophet (peace and blessings be upon him) never criticized any food that was served to him pertains specifically to food that a person has prepared. This is so that the feelings of the one who cooked the food are not hurt and no inference is drawn that he acted deficiently in doing so. However, it is not impossible for one's natural disposition to be averse to a food that exists in its created state

Third: Human nature differs with respect to finding certain foods disagreeable.

Fourth: It is permissible to eat at the home of a close relative, an in-law, or a friend. It is likely that Khālid ibn al-Walīd and those who followed him in eating the monitor lizard did so either in order not to disappoint the one who had offered it as a gift, or because they knew with certainty that it was permissible, or because they wished to comply with the Prophet's instruction to eat. As for those who did not eat it, they understood the command in that matter as indicating mere permissibility (ibāḥah)

Fifth: The Prophet (peace and blessings be upon him) would eat together with his Companions and would eat meat when it was available. Furthermore, he had no knowledge of the unseen beyond what Allah Most High had revealed to him.

Sixth: It is understood that the Mother of the Believers, Maymūnah, was a woman of great intelligence and of utmost sincerity toward the Prophet (peace and blessings be upon him). For by observing his conduct she had come to understand what he might find distasteful to eat, and she therefore feared that he might also feel aversion toward the monitor lizard and worried that he would be discomforted if he ate it and found it repugnant. The accuracy of her discernment was duly confirmed.

Seventh: If there is concern that a person may feel disgust at something, the truth should not be concealed from him, so that he does not come to harm by eating it. This has indeed been established through direct observation of the circumstances of certain individuals.

Meymune'den rivayete göre, "Bir fare yağın içine düşüp ölmüştü. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e durumu hakkında soru sorulunca: Onu ve etrafında bulunan yağı atınız ve kalanı yiyiniz, diye buyurdu

Zühri'den rivayete göre ona zeytinyağında, donuk yağda ya da donmamış yağda ölen hayvan hakkında, fare ya da başkasına dair soru sorulmuş, o da şu cevabı vermiştir: "Bize ulaştığına göre Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem yağda ölmüş bir fare'nin yakınında bulunan kısmın atılmasını emir buyurdu. Sonra da o yağ yenildi

Abdullah b. Muğaffel'den rivayete göre; "O, parmak uçlarıyla taş atan bir adam görmüş. Ona: Parmak uçlarınla küçük taşlar atma. Çünkü Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem parmak uçlarıyla küçük taş atmayı nehyetti —ya da parmak uçlarıyla küçük taş atmayı mekruh görürdü (hoşlanmazdı)— dedi ve ayrıca şunları da söyledi: Çünkü onunla ne bir av avlanır, ne de onunla bir düşman öldürülür. Fakat böyle bir taş dişi kırabilir, gözü çıkarabilir. Bundan sonra tekrar onun küçük taş attığını görünce ona: Ben sana Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in parmak uçlarıyla küçük taş atmayı nehyettiğini —ya da parmak uçlarıyla küçük taş atmayı kerih gördüğünü (hoşlanmadığını)— söyleyerek hadis naklediyorum ve sen parmak uçlarınla küçük taş atıyorsun ha! Şöyle ve şöyle seninle konuşmayacağım, dedi.

Fethu'l-Bari Açıklaması:

"Hazf (parmak uçlarıyla küçük taş atmak) ve bunduka (yuvarlatılıp kurutulmuş çamur).

Hazf: İki şehadet parmağıyla, ya da baş parmak ile şehadet parmağı arasında, ya da orta parmağın üst tarafı ve baş parmağın iç tarafı ile bir çakıl taşı ya da bir hurma çekirdeği atmak demektir. Mihzefe ise taşın ortasına yerleştirilip onunla kuşa taş atılan alettir; sapana da bu isim verilir. Bu açıklamayı es-Sihah'ta el-Cevheri yapmıştır.

Bunduka: Çamurdan yapılıp kurutulan ve onunla atış yapılan bilinen bir cisimdir.

"Onunla bir av avlanmaz." el-Mühelleb dedi ki: Yüce Allah avı belli bir nitelikte helal kılarak: "Ellerinizin ve mızraklarınızın erişebildiği bir şey" (Maide, 94) diye buyurmuştur. Oysa kurutulmuş çamur ile ve benzeri ile atmak bu kabilden değildir. Böyle bir şeyden dolayı ölen hayvan, ancak ağırlık ile vurularak öldürülmüş bir hayvan olur. İlim adamları —aralarında istisna teşkil edenler dışında— bunduka denilen kurutulup yuvarlatılmış çamur parçaları ile ve taş ile öldürülmüş hayvanların yenilmesinin haram olduğunu ittifakla kabul etmişlerdir. Bunun sebebi ise bu şeylerin av hayvanını keskin ve sivri taraflarıyla öldürmeyip, bu şeyleri atanın kuvvetiyle ölümüne sebep olmalarıdır

"Seninle şöyle şöyle konuşmayacağım.

Hadisten Çıkarılan Sonuçlar:

Sünnete muhalefet eden kimselerle darılmak ve onlarla konuşmamak caizdir. Böyle bir dargınlık, üç günden fazla küs durmayı yasaklayan hükümlerin kapsamına girmez. Zira bu tür yasak, kendi nefsi için küs duranlar ile ilgilidir. İleride Edeb bölümünde (6073. hadiste) buna dair geniş açıklamalar gelecektir.
Münker değiştirilir.
Bunduka denilen çamurdan yuvarlatılıp kurutularak sertleşmiş parçaların atılması yasaklanmıştır. Çünkü şeriat koyucunun bunun av hayvanını öldüremeyeceğini söylemesi, atış için onu kullanmanın anlamsız olduğunu; aksine bu yolla hayvanın, ona malik olmayan birisi tarafından telef olmaya maruz bırakılacağını ortaya koymaktadır. Bu ise nehyedilmiş bir husustur.

Bununla birlikte bazı hallerde bunduka ile atılmış bir hayvan yetişilip tezkiye edilebilir ve onu yemek helal olabilir. Bu sebeple caiz olup olmadığı hususunda görüş ayrılığı vardır:

Mücella, ez-Zehair'de bunun yasak olduğunu açıkça ifade etmiş; İbn Abdisselam da bu doğrultuda fetva vermiştir.
en-Nevevi ise bunun helal olduğunu kesin olarak ifade etmiştir. Zira böyle bir iş, avlanmaya götüren bir yoldur.
Meselenin tahkiki, duruma göre hükmün farklılaşacağını ortaya koymaktadır: Eğer atış halinde çoğunlukla görülen, hadiste söz konusu edilen durum ise yasaktır; aksi ise caizdir. Özellikle kendisine atılan hayvana ancak bu yolla ulaşılabilecekse ve çoğunlukla da ölümüyle neticelenmiyorsa hüküm böyledir.

Ayrıca el-Hasen'in kasaba ve şehirlerde bunduka ile atış yapmanın mekruh olduğuna dair sözü daha önce geçmiş bulunmaktadır. Bunun mefhumundan anlaşıldığına göre çölde böyle bir işin mekruh olmayacağıdır. O halde bu işin nehyedilmesinin ekseninde insanlardan herhangi birine zarar verme korkusunun tespit edilmiş olması bulunmaktadır. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.

İbn Ömer r.a.'den rivayete göre; "O yüze alamet vurulmasını mekruh görmüştür. İbn Ömer dedi ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem dövme ile alamet yapılmasını nehyetmiştir

Enes r.a.'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna küçük kardeşimi tahnik etmesi (damağına çiğnemiş olduğu bir parça hurmayı çalması) için girdim. O sırada bir deve ağılında bulunuyordu. Onu bir koyuna alamet vururken -(Şu'be dedi ki:) Zannederim o (Hişam b. Zeyd) Kulaklarına damga vururken- gördüm (dedi)." Fethu'l-Bari Açıklaması: "Alamet ve damga." Damga (el-vesm)'Clan maksat, bir şeye onda ileri derecede iz bırakacak bir şey ile alamet koymak demektir. Esas anlamı ise bir hayvanı diğerlerinden ayırt etmek için ona koı:ıulan alamettir. "Dövme vurulmasını", yani ona alamet yapılmasını (nehyetti). "Suret"ten kasıt yüzdür. Yüzde damga vurmak, Cabir'in rivayet ettiği hadiste açıkça zikredilmiş bulunmaktadır. Cabir dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yüzüne damga vurulmuş bir eşeğin yanından geçince: Allah bunu yapana lanet etsin. Kimse yüze damga vurmasın, kimse de yüze darp etmesin, diye buyurdu." Hadisi Abdurrezzak, Müslim ve Tirmizi rivayet etmişlerdir. "Kulaklarına ... " Bundan anlaşıldığına göre kulak, yüzün kapsamı içerisinde değildir. Bu da hayvanları dağlayarak alametlendirmenin caiz oluşu hususunda cumhurun lehine bir delildir. Ancak Hanefıler ateş ile azaplandırmanın yasaklığını belirten delilin umumiliğini esas alarak bu hususta muhalefet etmişlerdir. Hanefiler arasından hayvanların damgalanmasının nesh edildiğini iddia edenler de vardır. Ancak cumhur hayvanların damgalanmasını, nehyin genel çerçevesi dışında tahsis edilmiş bir iş olarak değerlendirmişlerdir. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır

Abaye b. Rifaa'dan, o babasından, o da dedesi Rafı' b. Hadic'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: Yarın biz düşmanla karşılaşacağız. Beraberimizde de bıçak yok, dedim. O: Kanı bolca akıtan (şeyle) ve üzerine Allah'ın adı anılarak kesileni yiyiniz; Elverir ki diş ya da tırnak olmasın. Size bunun açıklamasını yapayım: Diş bir kemiktir. Tırnak ise Habeşlilerin bıçağıdır. Askerler arasında önden gidenler bir kısım ganimetler elde ettiler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de askerlerin geridekalanları arasında idi. Önden gidenler tencereleri ocaklara koymuşlardı. Allah Resulü ise tencerelerin ters çevrilip dökülmesini emir buyurdu ve tencereler döküldü. Aralarında ganimeti taksim etti. Bir deveyi on koyuna denk saydı. Daha sonra bu develerden ordunun ön taraflarında bulunanlar arasında olan bir deve kaçtı; Beraberlerinde atları yoktu. Bir adam ona bir ok attı. Böylece yüce Allah o deveyi hareket etmekten alıkoydu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bunun üzerine: Bu hayvanların bazen vahşi hayvanlar gibi ürküp kaçışları olur. Onlardan bu şekilde yapanlarına siz de bunun gibisini yapınız, buyurdu." Fethu'l-Bari Açıklaması: Buna dair açıklamalar daha önce "Kesilen Hayvan Üzerine Besmele Çekmek" başlığında geçmiş bulunmaktadır

Abaye b. Rifaa'dan, o dedesi Rafi' b. Hadic r.a.'dan şöyle dediğini rivayet etmektedir: "Bir seferde iken develerden bir deve ürküp kaçtı. (Rafi') dedi ki: Bir adam ona bir ok atarak deveyi hareketsiz hale soktu. Rafi' dedi ki: Sonra Rasulullah: Şüphesiz bunların da vahşi hayvanların ürküp kaçmaları gibi bir kaçışları vardır. Bunlardan elinizden kaçıpkurtulan olursa siz de ona bunun gibi yapınız, diye buyurdu. Rafi' dedi ki: Ey Allah'ın Rasulü, bizler gazalarda ve yolculuklarda bulunuyoruz. Hayvan boğazlamak istiyoruz, ama bıçak bulamıyoruz (ne yapalım), diye sordu. O: Uzerine Allah'ın adı anılmış ve kanı bolca akıtan şey ile kesilmiş olanı ye. Ancak diş ile tırnak müstesnadır. Çünkü diş bir kemiktir, tırnak ise Habeşlilerin bıçağıdır, diye buyurdu